Bộ Y tế thêm viêm não Nhật Bản và nhiều bệnh vào nhóm B, chuyên gia khuyến cáo chủ động phòng bệnh

Bộ Y tế công bố danh sách các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm

Quyết định số 1965/QĐ-BYT cập nhật nhiều bệnh truyền nhiễm mới nổi, đồng thời chuẩn hóa tên gọi và phân loại nhằm phục vụ công tác giám sát, phát hiện, khai báo và phòng chống dịch phù hợp với tình hình thực tế. Đáng chú ý, theo quyết định mới, các bệnh truyền nhiễm được phân thành 3 nhóm dựa trên mức độ nguy hiểm, khả năng lây truyền và nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng, gồm nhóm A, nhóm B và nhóm C. (1)

Đối với nhóm A, Bộ Y tế xếp 15 bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm, có khả năng lây truyền rất nhanh, tỷ lệ tử vong cao hoặc chưa rõ tác nhân gây bệnh. 

Nhóm B gồm 47 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, là những bệnh có khả năng lây lan nhanh và có thể gây tử vong. Đây cũng là nhóm có nhiều thay đổi nhất trong lần cập nhật này. Bộ Y tế bổ sung hàng loạt bệnh mới nổi hoặc có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây như: Viêm não Nhật Bản, Covid-19, đậu mùa khỉ (Mpox), bệnh do virus Hanta, bệnh do nhiễm Nocardia, bệnh nhiễm virus Zika, bệnh mắt hột, bệnh Legionnaire và viêm phế quản cấp tính do virus Coxsackie.

Ngoài việc bổ sung bệnh mới, nhiều bệnh cũng được chuẩn hóa tên gọi, phân loại rõ ràng hơn. Một số bệnh trước đây thuộc nhóm A cũng được điều chỉnh xuống nhóm B theo đánh giá mới về mức độ nguy hiểm.

Bên cạnh hai nhóm trên, Bộ Y tế cũng ban hành danh mục 19 bệnh truyền nhiễm nhóm C, là các bệnh được đánh giá có mức độ nguy hiểm thấp hơn.

Viêm não Nhật Bản - Bệnh truyền nhiễm nhóm B nguy cơ gia tăng trong mùa hè

Việc viêm não Nhật Bản được bổ sung vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B nhấn mạnh mức độ nguy hiểm và gánh nặng lên sức khỏe cộng đồng. Viêm não Nhật Bản là bệnh tiến triển nhanh, chủ yếu gặp ở trẻ em dưới 15 tuổi và hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Virus viêm não Nhật Bản làm tổn thương trực tiếp hệ thần kinh trung ương. Người bệnh thường khởi phát đột ngột với sốt cao, đau đầu, nôn nhiều, sau đó xuất hiện rối loạn ý thức ở nhiều mức độ từ vật vã, mê sảng, lú lẫn đến hôn mê, kèm theo co giật hoặc liệt. Tỷ lệ tử vong có thể lên tới 10 - 20%. Ngay cả khi được chữa trị, khoảng một nửa số người khỏi bệnh phải đối mặt với các di chứng thần kinh kéo dài. Đáng lưu ý, viêm não Nhật Bản không lây trực tiếp từ người sang người, mà qua vết đốt của muỗi Culex mang virus, sau khi muỗi hút máu từ lợn hoặc chim hoang dã nhiễm bệnh. Ở nước ta, bệnh xuất hiện quanh năm và thường gia tăng từ tháng 5 đến tháng 7, khi thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều tạo điều kiện cho muỗi sinh sản mạnh, đặt ra yêu cầu cấp thiết về chủ động phòng bệnh.

Theo PGS-TS Trần Đắc Phu - nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (nay là Cục Phòng bệnh - Bộ Y tế), viêm não Nhật Bản từng là nguyên nhân hàng đầu gây viêm não virus tại Việt Nam. Năm 1995, bệnh chiếm tới hơn 60% tổng số trường hợp viêm não virus. Nhờ chương trình tiêm chủng mở rộng, số ca mắc đã giảm mạnh. 

Vừa qua, Bệnh viện Nhi đồng TP.HCM tiếp nhận liên tiếp 2 ca trẻ mắc viêm não Nhật Bản rất nặng, đều hôn mê, phụ thuộc máy thở và đã được mở khí quản. Theo ghi nhận của các bác sĩ điều trị, bệnh nhi 16 tuổi, ở Vĩnh Long có tiền căn được tiêm chủng đến khoảng 3 tuổi, nhưng không ghi nhận mũi nhắc vắc xin viêm não Nhật Bản sau đó. Ca còn lại là bé trai 10 tuổi ở Cà Mau, có tiền căn phát triển bình thường, chưa rõ tiền sử tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản. Đây là 2 ca bệnh đáng lưu ý vì xảy ra ở cả trẻ lớn - nhóm tuổi dễ bị gia đình bỏ sót việc rà soát lịch tiêm chủng.

BSCKI Lê Thị Giao Thi - Hệ thống Nhà thuốc và Trung tâm tiêm chủng Long Châu nhận định, cùng với giám sát dịch tễ, diệt muỗi, phát hiện sớm và điều trị kịp thời, tiêm chủng vẫn là một trong những biện pháp dự phòng bền vững trong bảo vệ sức khỏe cộng đồng trước viêm não Nhật Bản. Việc tiêm chủng đầy đủ sẽ giúp cơ thể tạo miễn dịch chống lại virus, từ đó ngăn ngừa nguy cơ mắc bệnh hoặc giảm đáng kể khả năng diễn tiến nặng và tử vong.

Bác sĩ cho biết: "Vắc xin là biện pháp phòng bệnh an toàn và hiệu quả hàng đầu đối với viêm não Nhật Bản. Việc đảm bảo tiêm phòng đúng thời điểm và đủ số liều là yếu tố quan trọng để đạt hiệu quả bảo vệ. Phụ huynh nên cho trẻ tiêm chủng ngay khi đến độ tuổi khuyến cáo và không bỏ lỡ các mũi tiếp theo. Trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, trẻ được tiêm vắc xin Jevax (sản xuất tại Việt Nam) gồm 3 mũi cơ bản, sau đó tiêm nhắc lại mỗi 3 năm theo khuyến cáo để duy trì khả năng bảo vệ. Trong tiêm chủng dịch vụ, hiện có thêm các vắc xin bất hoạt, sản xuất tại Ấn Độ và vắc xin sống giảm độc lực, sản xuất tại Thái Lan. Mỗi loại có độ tuổi chỉ định và lịch tiêm khác nhau, vì vậy người dân nên đến cơ sở tiêm chủng để được tư vấn lựa chọn loại vắc xin phù hợp và hoàn thành đầy đủ số liều theo khuyến cáo của Bộ Y tế và hướng dẫn sử dụng của từng vắc xin".

"Đối với trẻ chưa được tiêm hoặc chưa hoàn thành lịch tiêm, phụ huynh cần đưa trẻ đi tiêm càng sớm càng tốt để được bổ sung các mũi còn thiếu theo chỉ định, giúp trẻ sớm được bảo vệ trước nguy cơ mắc bệnh", BS Giao Thi nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, bác sĩ khuyến cáo phụ huynh không nên chủ quan khi trẻ sốt cao kèm đau đầu hoặc nôn, sốt kèm co giật, lơ mơ, ngủ gà, khó đánh thức, lú lẫn hoặc hôn mê, yếu tay chân hoặc yếu/liệt khu trú, xuất hiện các rối loạn vận động bất thường... Khi có các dấu hiệu này, trẻ cần được đưa ngay đến cơ sở y tế, tránh tự điều trị kéo dài tại nhà.