Cà Mau đưa việc chăm sóc sức khỏe ban đầu đến gần dân hơn

Bác sĩ xuống ấp, người già bớt đường xa

Ở tuổi 75, ông Châu Văn Tạo phải đi xuồng đến điểm khám sàng lọc tại xã Đầm Dơi. Không có con cháu, không có xe máy nên muốn gặp bác sĩ ông chỉ còn cách tự tìm đường đi. "Bản thân tôi tuổi cao, lại hay bệnh tật. Do không có con cháu, xe máy cũng không nên tôi phải đi bằng xuồng đến đây để nhờ bác sĩ khám tổng quát xem sức khỏe thế nào. Khám xong rồi tôi thấy rất phấn khởi. Tôi mong muốn có cơ sở y tế gần gũi như thế này để thuận tiện đi khám bệnh", ông Tạo chia sẻ.

ẢNH: GIA BÁCH

Một điểm khám gần nhà giúp ông Tạo bớt được chặng đường khó. Ông nói: "Chúng tôi hoan nghênh việc tổ chức khám chữa bệnh như thế này, rất thuận tiện cho người cao tuổi. Đi xuồng đến đây vừa gần, chứ nếu phải đi xa hơn thì tôi không có điều kiện".

Chương trình khám sức khỏe toàn dân đang được tỉnh Cà Mau triển khai đồng bộ tại 64 xã, phường, đưa việc chăm sóc sức khỏe ban đầu đến gần dân hơn. Tính đến ngày 31.7, toàn tỉnh đã khám sức khỏe cho hơn 1,4 triệu người, đạt 65,5% dân số thuộc diện quản lý, đứng hàng đầu cả nước về thực hiện chương trình. Ngành y tế cũng đã lập và cập nhật hơn 547.000 sổ sức khỏe điện tử, đạt tỷ lệ hơn 25%.

Qua khám sàng lọc, lực lượng chuyên môn kịp thời phát hiện nhiều trường hợp mắc các bệnh không lây nhiễm phổ biến như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, bệnh đường hô hấp... Người bệnh được tư vấn thay đổi hành vi, chế độ dinh dưỡng, đồng thời được đưa vào diện quản lý, điều trị định kỳ.

Ông Vương Hữu Tiến, Phó giám đốc Sở Y tế Cà Mau, cho biết tỉnh quyết tâm hoàn thành kế hoạch khám sàng lọc trong năm nay. "Xác định đây là nhiệm vụ thường xuyên, trọng tâm mà Tỉnh ủy cũng như UBND tỉnh đã giao cho các sở, ngành và các địa phương phải tập trung thực hiện. Trong năm 2026, địa phương quyết tâm đảm bảo 100% người dân trên địa bàn được khám sàng lọc và khám sức khỏe định kỳ một lần trong năm theo đúng tinh thần chỉ đạo của Nghị quyết 72. Đây là quyết tâm chính trị rất lớn của toàn hệ thống chính trị trong tỉnh", ông Tiến nói.

ẢNH: GIA BÁCH

Từ tỷ lệ 65,5% đến mục tiêu 100% vẫn còn một khoảng cách lớn. Tại xã Trần Văn Thời, qua 5 cuộc ra quân, địa phương mới khám sức khỏe cho khoảng 8.000 người, đạt hơn 20% kế hoạch. Theo ông Trịnh Việt Khái, Phó chủ tịch UBND xã Trần Văn Thời, dù đã tuyên truyền rộng, mức độ hưởng ứng của người dân chưa đạt kỳ vọng. Một nguyên nhân là địa phương đã được công nhận xã an toàn khu, 100% người dân có bảo hiểm y tế, có thể đi khám tại các cơ sở y tế bất kỳ lúc nào. Một bộ phận người dân cũng cho rằng khám tầm soát tại xã chỉ là bước ban đầu, chưa được điều trị hoặc cấp thuốc trực tiếp.

Để tháo gỡ, UBND xã Trần Văn Thời xây dựng kế hoạch, cử các đội khám xuống trực tiếp trụ sở từng ấp. Trạm y tế được yêu cầu thông báo lịch cụ thể để người dân không phải đi xa mà vẫn được chăm sóc sức khỏe ban đầu theo tinh thần Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị. "Tôi mong muốn người dân nói chung, cũng như bà con trên địa bàn xã Trần Văn Thời tích cực, chủ động hơn trong việc đi khám sức khỏe. Việc thăm khám không chỉ giúp tạo lập sổ sức khỏe điện tử để tiện theo dõi bệnh lý lâu dài ở bất kỳ cơ sở y tế nào, mà còn bảo vệ sức khỏe bản thân", ông Khái nói.

Muốn đi đường dài, y tế cơ sở phải đủ sức

Đưa đội khám xuống ấp giải quyết được chuyện khoảng cách, nhưng các trạm y tế vẫn thiếu nhân lực, thiết bị, đường truyền và nguồn kinh phí ổn định. Ông Hồ Thiên Chúa, Phó chủ tịch UBND xã Khánh Hưng, cho biết chương trình bước đầu góp phần thay đổi thói quen của cộng đồng, từ "chữa bệnh" khi xuất hiện triệu chứng sang chủ động "phòng bệnh". Tuy nhiên, trạm y tế xã chưa được trang bị đầy đủ thiết bị thiết yếu, đồng thời thiếu bác sĩ chuyên sâu.

ẢNH: GIA BÁCH

"Đội ngũ y, bác sĩ thực hiện khám sàng lọc phải bảo vệ được chất lượng chuyên môn, đòi hỏi phải có đầy đủ các bác sĩ chuyên khoa như nội, ngoại và sản khoa để bảo đảm việc chẩn đoán cũng như chỉ định cận lâm sàng chính xác. Bên cạnh đó, khó khăn hiện nay là trang thiết bị, phương tiện phục vụ khám sàng lọc tại trạm y tế vẫn chưa được trang cấp đầy đủ. Ngay cả những thiết bị cơ bản nhất như máy đo điện tâm đồ hay máy siêu âm hiện vẫn còn thiếu", Phó chủ tịch UBND xã Khánh Hưng nói.

Trong báo cáo mới đây gửi UBND tỉnh, Sở Y tế Cà Mau cũng chỉ ra những hạn chế về hạ tầng công nghệ thông tin. Cụ thể là tại một số điểm khám, đường truyền internet chưa ổn định. Nhân lực nhập dữ liệu vừa thiếu, vừa phải đảm nhận lượng thông tin quá lớn nên tiến độ cập nhật Sổ sức khỏe điện tử bị chậm. Điều đó tạo ra khoảng cách đáng kể giữa tỷ lệ người đã được khám là 65,5% với tỷ lệ hồ sơ sức khỏe điện tử mới hơn 25%.

ẢNH: GIA BÁCH

Khó khăn lớn nhất hiện nay là chưa có cơ chế tài chính ổn định cho hoạt động khám sức khỏe định kỳ. Nếu không giải quyết được nguồn chi, chương trình sẽ khó duy trì thường niên, nhất là khi mục tiêu đặt ra là mọi người dân đều được khám sàng lọc và khám sức khỏe định kỳ một lần trong năm.

Để chương trình có thể đi đường dài, Sở Y tế đã đề xuất UBND tỉnh Cà Mau kiến nghị Bộ Y tế sớm ban hành cơ chế tài chính và hướng dẫn thanh toán chi phí khám sức khỏe định kỳ từ nguồn Quỹ Bảo hiểm y tế, tạo cơ sở pháp lý ổn định.

Từ chuyến xuồng của ông Châu Văn Tạo đến những đội y tế xuống tận trụ sở ấp, bác sĩ đang được đưa về gần dân hơn. Để phủ kín 100% trong năm 2026, Cà Mau còn phải gỡ đồng thời bài toán nhân lực, thiết bị, công nghệ và kinh phí, tạo nền móng cho việc chăm sóc sức khỏe toàn dân lâu dài.