Cannes 2026: Khi trí tuệ nhân tạo không còn là 'kẻ thù'

Ảnh: REUTERS

Nếu đạo diễn người Pháp Xavier Gens chờ đến thời điểm này mới bấm máy Under Paris, bộ phim bom tấn năm 2024 của Netflix về loài cá mập khổng lồ trên sông Seine, ông đã có thể tiết kiệm được một nửa ngân sách dành cho kỹ xảo và hoàn thành tác phẩm sớm hơn tới 8 tháng. Trả lời phỏng vấn bên lề Liên hoan phim (LHP) Cannes, đạo diễn Gens thừa nhận với Reuters: "Thay vì mất một năm, tôi sẽ chỉ mất 3 tháng để hoàn thiện hậu kỳ nhờ sự trợ giúp của AI". Đồng thời, chi phí cho hiệu ứng hình ảnh cũng sẽ giảm từ 4 triệu euro xuống còn 2 triệu euro (khoảng 2,34 triệu USD). Điểm khác biệt mang tính bước ngoặt đó chính là trí tuệ nhân tạo.

Tại LHP Cannes, nơi nhiều thập niên qua chỉ tôn vinh những giá trị điện ảnh truyền thống, tâm điểm của các cuộc thảo luận năm nay đã thay đổi hoàn toàn. Các chuyên gia không còn tranh cãi về việc "có nên dùng AI hay không", mà chuyển sang bài toán "dùng AI như thế nào cho hiệu quả".

Lằn ranh đỏ cho trí tuệ nhân tạo tại Cannes

Trong bối cảnh ngành công nghiệp điện ảnh đang chật vật tìm cách kéo khán giả trở lại rạp sau đại dịch Covid-19, sức hấp dẫn từ việc tiết kiệm thời gian và tiền bạc của AI trở nên lớn hơn bao giờ hết. Một báo cáo từ các nhà phân tích của Morgan Stanley chỉ ra rằng, AI có thể giúp cắt giảm tới 30% chi phí sản xuất phim và truyền hình.

Minh chứng rõ nét nhất cho làn sóng chuyển dịch số này là việc Tập đoàn Meta đã trở thành đối tác chính thức của LHP Cannes năm nay. Công nghệ AI của Meta đã được ứng dụng trực tiếp vào bộ phim tài liệu mới của đạo diễn tài danh Steven Soderbergh về John Lennon và Yoko Ono, tác phẩm vinh dự vào danh sách tuyển chọn chính thức của liên hoan.

Dù vậy, Ban tổ chức LHP Cannes vẫn thiết lập những "lằn ranh đỏ" rất rõ ràng. Cơ quan quản lý khẳng định sẽ loại trừ những bộ phim có phần lớn nội dung được tạo ra bởi AI khỏi danh mục tranh giải Cành cọ vàng. Quy định này tương thích với các điều luật mới từ Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh Mỹ (AMPAS), yêu cầu khâu kịch bản và diễn xuất bắt buộc phải do con người thực hiện.

Giám đốc LHP Cannes, ông Thierry Fremaux, nhận định: "Để đi xe đạp điện, trước hết bạn phải biết cách đi xe đạp bình thường. AI không bao giờ có thể thay thế hoàn toàn cho năng lực thực tế của con người".

ẢNH: AFP

Lợi thế hay bất lợi nếu từ chối trí tuệ nhân tạo?

Sức nóng của công nghệ không chỉ gói gọn trong các phòng chiếu mà lan tỏa mạnh mẽ sang Chợ phim Cannes (Marché du Film), trung tâm giao dịch điện ảnh toàn cầu. Tại đây, một "Làng Sáng tạo" được dựng lên với sự góp mặt của các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Alphabet (Google), Disney Accelerator, NVIDIA và OpenAI thông qua các phiên hội thảo chuyên sâu.

Theo ghi nhận của Reuters, đại đa số các đạo diễn đều đồng thuận rằng việc dùng AI để viết kịch bản từ các câu lệnh (prompt) là điều không nên chấp nhận, nhưng việc ứng dụng công nghệ này vào sản xuất và hậu kỳ lại đang nhận được cái nhìn cởi mở hơn.

Đạo diễn lừng danh người Mexico Guillermo del Toro nhấn mạnh: "Chúng ta đang đánh đồng mọi công nghệ dưới một cái tên AI một cách thiếu trung thực. Để có một cuộc thảo luận đúng đắn, bạn buộc phải phân biệt rõ ràng giữa AI tạo sinh và các chức năng bổ trợ khác của trí tuệ nhân tạo".

Sự thay đổi quan điểm này diễn ra vô cùng nhanh chóng nếu nhìn lại những tranh cãi nảy lửa tại Lễ trao giải Oscar 2025 vừa qua, khi đoàn phim The Brutalist bị chỉ trích vì dùng AI để chỉnh sửa thoại tiếng Hungary cho nam diễn viên Adrien Brody.

Minh oan cho công nghệ này, ông Alex Serdiuk, CEO của Respeecher (công ty đến từ Ukraine phát triển phần giọng nói cho bộ phim) khẳng định: "Tác phẩm cuối cùng đã đoạt giải Oscar. Điều đó chứng tỏ Viện Hàn lâm hiểu rất rõ bản chất của vấn đề: AI ở đây là một công cụ tăng cường hiệu quả, tôn vinh tài năng của con người chứ không phải sự thay thế".

Rõ ràng, từ các công cụ phân tích tâm lý khán giả như Largo cho đến việc tối ưu hóa kỹ xảo, AI đang định hình lại diện mạo của bộ môn nghệ thuật thứ bảy. Dù ông Elisha Karmitz, Giám đốc điều hành hãng phim MK2 (Pháp) cảnh báo rằng "mọi bộ phim được trình chiếu tại Cannes đều là nguyên mẫu độc nhất và không có công thức AI nào tính toán trước được sự thành công", nhưng ông cũng thẳng thắn thừa nhận: "Tôi không chắc AI có mang lại lợi thế tuyệt đối trong tương lai hay không. Nhưng tôi biết chắc chắn rằng, việc cực đoan bác bỏ AI ngay từ đầu sẽ là một bất lợi lớn cho các nhà làm phim".