Đội tuyển của ta quả là có thừa ý chí chiến đấu ngoan cường, song lại vẫn quá thiếu về thể lực và tầm cao về kỹ thuật. Kỹ thuật thì rồi phải học tập và rèn luyện bền bỉ, có bài bản, với sự dẫn dắt của những người thầy có bản lĩnh và kinh nghiệm. Nhưng thể lực thì không thể tính bằng nhiệm kỳ của liên đoàn bóng đá. Mà là chuyện tầm nhìn vĩ mô của giải pháp chiến lược về nâng cao chất lượng sống của con người Việt Nam.
Đây là cuộc phấn đấu bền bỉ của nhiều thế hệ, với những suy tính lớn ở những cấp cao nhất, gắn liền với sự lo toan của các bà nội trợ lo cho bữa cơm gia đình. Tăng thể lực cho cầu thủ lại không là chuyện riêng của bóng đá, của thể dục thể thao, mà là chuyện chất lượng của con người Việt Nam trong thế kỷ XXI.
Chỉ nhìn vào con số thống kê thu nhập đầu người bình quân hơn 800 USD bằng con mắt vô cảm, sẽ không sao thấm thía được nỗi chật vật thiếu thốn của triệu triệu những mâm cơm nghèo và nỗi ngậm ngùi bóng đá vốn không thiếu sức bật trong chốc lát bằng truyền thống quật cường và tinh thần chiến đấu trong từng trận. Những lời hiệu triệu suông trở nên phản cảm khi trên mâm cơm của phần đông gia đình Việt Nam chỉ có rau dưa thay cho thịt cá, đặc biệt là khi giá cả của những mặt hàng thiết yếu cứ lừ lừ đẩy tới không sao cản lại được như những tháng qua. Thế mà phải từ triệu triệu mâm cơm nghèo đó để dẫn giải về chuyện thể lực, thể hình của các cầu thủ, các vận động viên của ta. Không có bước bắt đầu từ bây giờ, từ việc tìm giải pháp chiến lược nhằm nâng cao chất lượng nòi giống, thì sẽ không trả lời được, bao giờ thì bóng đá Việt Nam nói riêng và thể thao Việt Nam nói chung, có được đẳng cấp vượt lên.
Nhưng không chỉ thế, chất lượng con người, chất lượng nòi giống không chỉ ở chiều cao và cân nặng của cơ thể, không chỉ đơn thuần thể lực, thể hình có thể cân đong, đo đếm, mà còn chất lượng đời sống tinh thần của con người. Chất lượng văn hóa! Từ một cách tiếp cận có trách nhiệm và nghiêm cẩn hơn, sẽ thấy ra sự xuống cấp của chất lượng văn hóa trong đời sống xã hội cũng đáng lo không kém về vật giá leo thang, nếu không nói là đáng lo hơn. Lo hơn, vì khắc phục khó hơn. Lo hơn vì chất lượng ấy khó cân đong đo đếm một cách cụ thể nên dễ làm cho người ta chưa thấy thật bức xúc. Thế mà, văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực của phát triển, là nền tảng tinh thần của đời sống xã hội. Từ chuyện lớn của văn hóa mà nói về một chuyện nhỏ: sự thoái trào của trò chơi trên truyền hình (game show). "Game show" đã không còn tạo được sự quan tâm của khán giả nữa. Nếu HTV cứ chạy theo nó thì cũng coi như tự giết mình" đó là lời phát biểu của ông Giám đốc Đài truyền hình TP.HCM. Người phụ trách "game show" của VTV3 đã bộc bạch "không có quảng cáo, không có tài trợ thì chắc chắn không có tiền để làm "game show". Và nhà tài trợ, người mua quảng cáo lại cũng chỉ nhằm vào những chương trình đông người xem nhất… hễ người của VTV quay đi là người của bên nhà tài trợ lại cắm cúi đi dán logo…, khiến cho tổng đạo diễn chương trình phải hét lên: "Dán luôn vào mặt tôi đây này"!
Từ chuyện "thoái trào" này mà bật lên một vấn đề lớn hơn "game show" nhiều: vấn đề văn hóa! Món ăn tinh thần này cũng lại quá đạm bạc, quá ít chất bổ dưỡng cho nhu cầu nâng cao năng lực cảm thụ thẩm mỹ, bồi đắp tình cảm trong sáng, lành mạnh cho con người, trước hết là cho thế hệ trẻ. Sự nhàm chán của những trò chơi có thưởng mà cái giá của sự "thông thái" là miếng mồi được giục giã bằng số tiền bạn có được sẽ là bấy nhiêu, rồi sẽ là bấy nhiêu nữa, nhằm kích thích "trí thông minh" và "năng lực sáng tạo"! Điệp khúc về số tiền của giải thưởng cầm nhịp cho kịch bản trò chơi đơn điệu, rồi sẽ dẫn đến cái gì đây? Người ta sẽ biện hộ: thì giải trí mà!
Khi mà văn hóa đọc có phần bị chiếc màn hình ti vi lấn át, thì cùng với việc tìm mọi cách chấn hưng văn hóa đọc, chăm lo chất lượng sách và đưa sách đến với mọi người, trước hết là cho trẻ nhỏ và thanh niên, cổ vũ cho việc lập "tủ sách gia đình", phải chăm lo đến sự chuyển tải văn hóa từ cái màn hình ti vi. M.Gorky từng cảnh báo rằng "cái mù xám của sự phàm tục thẩm vào óc, vào máu của con người như thuốc độc, gây ngạt thở, và do đó con người bỗng hóa ra một tấm biển chiêu hàng han rỉ; hình như cái biển chiêu hàng ấy cũng quảng cáo cho một cái gì, nhưng mà là cái gì đây?". Nếu phân tích thật kỹ những phản cảm từ những hình ảnh tác động trực tiếp đến thị hiếu và mỹ cảm của người xem qua sự chuyển tải của cái màn hình ti vi, mà chỉ riêng những trương mục của một thứ "văn hóa quảng cáo" không được tuyển chọn kỹ càng, cũng đã đặt ra những vấn đề đáng báo động.
Từ câu chuyện "cao trào" bóng đá và "thoái trào" của "game show", xin được đặt ra vấn đề chất lượng cuộc sống, một vấn đề vượt khỏi tầm mức của những lo toan có tính thời vụ, mà cần đặt ra ở định hướng vĩ mô của giải pháp chiến lược quốc gia. Liệu đây có đáng là vấn đề đặt ra trong chương trình nghị sự của Quốc hội khóa XI?
Tương Lai
Bình luận (0)