Cáp quang biển bị cắt trộm: Lơ lửng nguy cơ mất liên lạc với thế giới!

Sự cố cáp quang biển bị cắt trộm được phát hiện lần đầu tiên vào ngày 24.3.2007. Công ty viễn thông Quốc tế (VTI) khi ấy thấy tuyến cáp quang TVH bị sự cố đoạn B1 (mất tín hiệu), đã làm thủ tục để xin phép cho tàu sửa cáp chuyên dụng (tàu Asean Explorer) được vào vùng biển Việt Nam để sửa chữa.

Những đoạn cáp quang bị cắt đứt - Ảnh: D.Đ.M

Lúc đó, VTI nghĩ đơn giản như những lần bị mất tín hiệu do sự cố kỹ thuật. Nhưng tàu sửa cáp xác định nguyên nhân cáp đứt có khả năng do con người chủ ý cắt vì tại đầu cắt còn thu được một lốp cao su buộc vào đầu cáp để "đánh dấu". Ngày 25.4á, VTI lại phát hiện mất thêm một repeater (thiết bị khuếch đại lặp). Do đó, toàn bộ thông tin kết nối Việt Nam và quốc tế qua tuyến TVH buộc phải chuyển sang tuyến duy nhất còn lại là SMW3, gây nên tình trạng mất an toàn cho mạng viễn thông quốc tế trong nước do mất khả năng dự phòng. "Đây là điều nguy hiểm cực kỳ vì không chỉ là thiệt hại thuần túy cho một đơn vị nào mà còn mất thông tin kinh tế xã hội của cả quốc gia. Chưa có nước nào xảy ra hiện tượng bị cắt mất hàng chục km cáp quang như vậy" - Thứ trưởng Bộ BCVT Trần Đức Lai nói.

Việt Nam hiện sở hữu 2 tuyến cáp quang biển TVH và SMW3. Tuyến TVH được khai thác từ năm 1995, kết nối với Thái Lan và Hồng Kông. Tuyến SMW3 có dung lượng tối đa 10 Gbps, kết nối trực tiếp với Trung Quốc, Hồng Kông, Singapore. 80% lượng thông tin quốc tế kết nối từ Việt Nam đi các nước được tải qua hai tuyến cáp quang này. Những tín hiệu được truyền tải trên TVH và SMW3 nhiều nhất là lưu lượng internet, thoại; truyền dữ liệu của nhiều ngành như hàng không, ngân hàng, các cơ quan ngoại giao...

Hiện tuyến cáp quang quốc tế trên biển TVH của Việt Nam bị cắt đứt vẫn chưa thể khắc phục được. Thứ trưởng Trần Đức Lai cho biết tàu bảo dưỡng cáp quang chuyên dụng của quốc tế đã vào kiểm tra sự cố xảy ra (vào cuối tháng 3) và quay về để chuẩn bị cáp mới, repeater do sự cố quá lớn. Cho đến nay vẫn chưa có thông tin chính xác về thời gian tàu sẽ quay lại để sửa chữa. Thời gian để sửa chữa (gồm cả các thủ tục khi ra vào địa phận lãnh hải của các nước) ít nhất là 45 ngày. Do cáp bị đứt làm nhiều đoạn nên để khôi phục lại tuyến cáp phải sử dụng khoảng 98 km cáp mới để nối lại.

Thứ trưởng Bộ BC-VT Trần Đức Lai đang chỉ cho phóng viên xem đoạn cáp quang bị cắt đứt - Ảnh: M.P

Thứ trưởng Trần Đức Lai cũng cho biết trong cuộc làm việc với các tỉnh liên quan vào đầu tháng 6 này, Bộ BCVT và các tỉnh cùng nhiều cơ quan khác đã thống nhất cao về các biện pháp bảo vệ các tuyến cáp quang còn lại như in tờ rơi cho từng hộ ngư dân đề cập đến tầm quan trọng của cáp quang biển, hình thức xử lý; các tỉnh chỉ đạo bộ đội biên phòng, lực lượng công an tăng cường thanh kiểm tra và bắt giữ những đối tượng vi phạm và sẽ xử lý nghiêm khắc mọi trường hợp này.

Qua sự cố tuyến cáp quang bị cắt trộm, có thể thấy phản ứng của Bộ BCVT là quá chậm. Sự cố xảy ra từ tháng 3, nhưng đến đầu tháng 5, khi báo chí đề cập vấn đề này thì Bộ BCVT mới có chỉ đạo quyết liệt và báo cáo lên Thủ tướng Chính phủ để xin "điều động" toàn bộ lực lượng các ngành cùng tham gia.

Vấn đề thông tin tuyên truyền cho người dân và lãnh đạo các địa phương cũng quá chậm chạp. Thứ trưởng Trần Đức Lai cho biết sẽ rút kinh nghiệm về vấn đề trao đổi thông tin giữa Bộ BCVT với các tỉnh vì "ngay cả Bộ BCVT cũng không hề có thông tin về việc tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu cho phép thu gom phế liệu dưới biển và cáp quang được trục vớt đi bán phế liệu...".

Chiếc lốp cao su buộc vào đầu cáp bị cắt do tàu sửa chữa thu được - Hình do VTI cung cấp

Hiện nay, không có cơ quan nào bảo đảm tuyến cáp quang biển SMW3 sẽ an toàn tuyệt đối cho đến khi tuyến TVH được sửa chữa xong. Như vậy, nguy cơ bị cô lập thông tin của Việt Nam với thế giới vẫn đang chực chờ trước mắt. Đó là chưa kể 6 tuyến cáp quang biển của các nước khác đang đi qua lãnh hải Việt Nam (được cấp phép) và Việt Nam cũng có nhiệm vụ phải bảo vệ các tuyến cáp quang biển này.

Một km cáp quang các ngư dân trục vớt đem bán đồng nát chỉ 7.000 -15.000 đồng. Trong khi đó, giá thành lúc xây dựng tuyến TVH năm 1994 giá 1 km cáp quang là 13.000 USD. Hiện nay tổng số cáp đã "trục vớt" lên đến cả ngàn tấn, trong đó không phải chỉ riêng tuyến TVH bị cắt đứt. Mới đây, phía Singapore cũng thông báo phát hiện mất tín hiệu trên tuyến cáp EPCN đi qua vùng lãnh hải của Việt Nam (Việt Nam có mua lưu lượng trên tuyến cáp này).

Mai Phương