Ngoài các chỉ tiêu lâu nay vẫn thường dùng, như GDP bình quân đầu người tính bằng USD theo tỷ giá sức mua tương đương (PPP) hay chỉ số phát triển con người (HDI)… Một số tổ chức đánh giá quốc tế còn đưa ra một số chỉ tiêu so sánh quốc tế mới như chỉ số thịnh vượng quốc gia (WNI), chỉ số tự do kinh tế (IEF), chỉ số sẵn sàng nối mạng (NRI), chỉ số sẵn sàng điện tử, chỉ số năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, chỉ số xếp hạng toàn cầu hóa... Xếp hạng của Việt Nam trong các nước và vùng lãnh thổ có số liệu so sánh trên thế giới do một số tổ chức đánh giá quốc tế đưa ra năm 2004, 2005 về tự do kinh tế là 137/161, về sẵn sàng nối mạng là 68/102, về sẵn sàng điện tử là 61/65, về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là 79/120... Trong bài này, xin đề cập sâu hơn về chỉ số thịnh vượng quốc gia (WNI).
WNI do nhóm chuyên gia kinh tế của World Paper và Viện Nghiên cứu các vấn đề tiền tệ (MMI) của Mỹ tính và công bố hằng năm (bắt đầu từ năm 1996) nhằm đo lường sự thịnh vượng của các quốc gia. WNI được tính trên cơ sở ba nhóm chỉ tiêu và mỗi nhóm chỉ tiêu lại bao gồm nhiều chỉ tiêu cụ thể.
Nhóm chỉ tiêu thứ nhất là về kinh tế bao gồm: tốc độ tăng GDP, GNI đầu người tính bằng USD theo sức mua tương đương, tỷ lệ lạm phát, tổng vốn cố định trong nước, tỷ lệ tiết kiệm, thâm hụt ngân sách so với GDP, cán cân tài khoản vãng lai, nợ nước ngoài so với GDP, tỷ lệ thanh toán nợ so với kim ngạch xuất khẩu, dự trữ ngoại tệ so với kim ngạch nhập khẩu, dự trữ quốc tế (không kể vàng) so với kim ngạch nhập khẩu; kim ngạch xuất khẩu so với GDP, vốn đầu trực tiếp nước ngoài so với GDP, đầu tư chứng khoán (nợ), tư nhân hóa thị trường; chỉ số tự do kinh tế, chỉ số nhận thức về tham nhũng, tỷ giá hối đoái thực tế, tốc độ tăng vòng quay tiền tệ (GDP/M2), chênh lệch lãi suất, đóng góp của doanh nghiệp nhà nước so với GDP, mức độ bảo hộ tài sản thương mại. Về nhóm chỉ tiêu này, Việt Nam đạt 494 điểm, bằng 62% mức cao nhất của các nước đang phát triển.
Nhóm chỉ tiêu thứ hai là về xã hội, bao gồm phân phối thu nhập, bình đẳng nam nữ về thu nhập và giáo dục, tỷ lệ thất nghiệp, tỷ lệ người tị nạn so với dân số, chỉ số về quyền lợi chính trị, hệ thống pháp luật độc lập, số lượng phương tiện giao thông, chất lượng đường sá; tốc độ tăng trưởng lực lượng lao động, phúc lợi y tế so với chi tiêu, dân số nghỉ hưu so với lực lượng lao động, đất canh tác bình quân đầu người, lượng cung cấp calo/ngày; đất được bảo tồn so với tổng diện tích, khí thải CO2 bình quân đầu người, tỷ lệ dân số được sử dụng nước sạch, cam kết của chính phủ về môi trường. Về nhóm chỉ tiêu này, Việt Nam đạt 507 điểm, bằng 63,4% mức cao nhất của các nước đang phát triển và cao hơn điểm về kinh tế.
Nhóm chỉ tiêu thứ ba là về trao đổi thông tin, bao gồm khả năng tiếp nhận thông tin (như tỷ lệ biết chữ, số người đọc báo trên 1.000 dân, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp đại học, tỷ lệ sinh viên học ngành toán, khoa học, cơ khí, tiếng Anh là ngôn ngữ chính giao dịch thương mại); cơ sở hạ tầng thông tin (như số lượng máy tính cá nhân sử dụng trên 1.000 người dân, số lượng báo chí bình quân đầu người, tỷ lệ truyền hình cáp trên 1.000 người, giá cước điện thoại quốc tế); phổ biến thông tin (như tỷ lệ khách du lịch so với dân số, dịch vụ truyền hình, truyền thanh (trên 1.000 dân), tỷ lệ hộ gia đình có máy thu hình, điện thoại di động/1.000 dân, ngân sách chính phủ dành cho công nghệ thông tin so với GDP, chỉ số tự do báo chí, máy chủ internet trên 1.000 dân, điện thoại trên 1.000 dân, sử dụng điện thoại trên 100 dân. Về nhóm chỉ tiêu này, Việt Nam chỉ đạt 226 điểm, chỉ bằng 28,3% điểm cao nhất của các nước đang phát triển, thấp nhất trong 3 nhóm chỉ tiêu.
Tính chung 3 nhóm chỉ tiêu trên, Việt Nam đạt 1.227 điểm, bằng 51,1% tổng số điểm cao nhất của nước đang phát triển, đứng thứ 56/70 nước đang phát triển có số liệu so sánh (các nước và vùng lãnh thổ đứng đầu là Slôvenia, Ixraen, Hàn Quốc, Cộng hòa Séc, Đài Loan; các nước đứng cuối là Tandania, Papua Niu Ghinê, Dimbabuê, Kênia; Trung Quốc xếp thứ 27, Nga xếp thứ 31, Ấn Độ xếp thứ 53, Inđônêxia xếp thứ 54). Đáng chú ý, xếp hạng của Việt Nam năm 2004 bị tụt xuống 7 bậc so với năm trước trong khi Trung Quốc, Nga, Braxin tăng 7 bậc, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê Út tăng 4 bậc, Croatia, Mêhico tăng 3 bậc...
Ngọc Minh
Bình luận (0)