Chích ngừa như thế nào là đúng và đủ?

Vậy vấn đề là làm thế nào để vaccine có thể chích đúng lịch và các em bé không bị lỡ mũi vaccine hơn là phải đổ xô đi chích ngừa một loại vaccine nào đó khi có dịch xảy ra?

Trong quá trình tư vấn chủng ngừa cho trẻ em, tôi nhận thấy có nhiều trường hợp chúng ta chích ngừa cho trẻ không theo hướng dẫn và khuyến cáo của thế giới. Nhiều khi chúng ta có những chống chỉ định hay hoãn chích ngừa không phù hợp, làm cho mũi chích bị lỡ, ví dụ như khi trẻ bị ho, sổ mũi hoặc tiêu chảy nhẹ nhưng nhân viên y tế lại hoãn không chích ngừa cho trẻ, trong khi đúng ra nên nhân cơ hội bé đi khám vì một bệnh nhẹ như ho hay sổ mũi mà chích ngừa cho đủ theo lịch.

Có trường hợp nhân viên y tế hoãn mũi chích ngừa chỉ vì bé được kê toa kháng sinh, với lý do là kháng sinh sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả vaccine, nhưng thực tế thì kháng sinh không ảnh hưởng gì đến vaccine, ngoại trừ vaccine thương hàn sống loại uống. Hoặc có trường hợp bé sinh non và không được chủng ngừa vaccine viêm gan B lúc sinh. Thật ra vaccine viêm gan B có thể hoãn ở trẻ sơ sinh dưới 2.000g, nhưng nếu mẹ bị viêm gan B (có HBsAg dương tính) thì có thể vẫn chích.

CDC khuyến cáo rằng nên chích ngừa cúm cho tất cả các bà mẹ sẽ mang thai trong mùa dễ bị cúm, bởi vì các bà mẹ này sẽ bị cúm rất nặng nếu không được chích ngừa bảo vệ. Có người lo lắng rằng chích ngừa cúm có an toàn trong khi đang mang thai không. Các nghiên cứu cho thấy nó vẫn an toàn trong thời gian mang thai...

Ngoài những chống chỉ định không xác đáng như trên, có một số nơi nhân viên y tế chỉ chích ngừa có 1 mũi trong 1 lần đi chích. Điều này không sai, nhưng nó lại làm tăng khả năng bị lỡ mũi chích ngừa cho các bé, nhất là ở giai đoạn sau 1 tuổi. Thực ra, tất cả các mũi thuốc chích ngừa đều có thể chích chung 1 lần được, ngoại trừ vaccine thủy đậu và đậu mùa không chích chung 1 lần.

Khi tiêm nhiều mũi 1 lần, chúng ta sẽ giảm bớt khả năng bé bị lỡ mũi vaccine nào đó, bé sẽ chỉ bị đau có 1 lần thôi (thay vì đau nhiều lần khác nhau), và ba mẹ của các bé đỡ phải đưa bé đi chích ngừa nhiều lần. Nhiều phụ huynh lo lắng rằng chích nhiều mũi 1 lần như vậy không biết bé có chịu nổi không. Trên thực tế, tôi đã chích ngừa cho nhiều bé như vậy mà chưa thấy bé nào không chịu nổi (ngay cả con tôi!).

Do đó, tôi thiết nghĩ để việc chích ngừa được đúng và đủ và để tránh tình trạng thiếu hụt vaccine một cách không đáng như vừa qua, chúng ta nên áp dụng đúng những khuyến cáo của thế giới về chích ngừa theo lịch, chích nhiều mũi vaccine trong 1 lần chích ngừa và không viện những lý do hay chống chỉ định không xác đáng để hoãn việc chích ngừa.

BS. Nguyễn Trí Đoàn