Chọn ngành, chọn nghề: Sai một giây, phí quãng đời!

Không nên ảo tưởng

Trước khi chuẩn bị phối hợp với Nhà văn hóa Sinh viên TP.HCM thực hiện chương trình hướng nghiệp cho 500 học sinh khối 12 của trường mình, diễn ra vào đầu tháng 3.2008, ông Đinh Thành Tâm - Hiệu phó trường THPT Tạ Quang Bửu (Q.8, TP.HCM) bộc bạch: "Nhiều học sinh trường tôi là con em dân nhập cư, hoàn cảnh gia đình khó khăn, điều kiện học hành không bằng những trường trung tâm thành phố. Chúng tôi muốn "kéo" các em về thực tế, để các em nhận ra khả năng thực sự của mình mà chọn lựa nghề nghiệp phù hợp". Theo ông Tâm, việc chọn trường, hướng nghiệp của các học sinh vùng ven khá mông lung. Nhiều bạn còn ảo tưởng, bị "hớp hồn" bởi "mác đại học" trong khi khả năng của mình hạn chế. Ban giám hiệu muốn hướng các bạn trẻ này đến những trường CĐ, trường dạy nghề uy tín, đảm bảo đầu ra cho học sinh. "Nếu không định hướng tương lai cho các em, cố tạo ra thành tích ảo thì không chỉ học sinh mà những người làm giáo dục cũng sẽ phải trả giá" -  ông Tâm nói.

Trường THPT An Lạc (Q.Bình Tân, TP.HCM) gần đây cũng đã tổ chức buổi hướng nghiệp cho học sinh. Trong những phiếu gửi lên chuyên gia tư vấn, một số bạn khẳng định vào ĐH mới là con đường kiếm tiền hay nhất. Có bạn thắc mắc: "Em muốn thi hai khối trong cùng một trường được không?". Chuyên viên tư vấn hỏi lại: "Những ngành nghề nào em quan tâm trong hai khối đó?" thì câu trả lời là "chưa biết". Mặt khác, có những bạn lại "trăn trở" về ngành nghề nào phải... "lo lót" và "thân thế" nhiều hơn khi ra trường kiếm việc.

Cân nhắc kỹ trước khi đặt bút

Một giáo viên tại Q.Bình Tân, TP.HCM trăn trở: Mùa thi đã cận kề nhưng không ít trường trên địa bàn thành phố tỏ ra khá thờ ơ với việc hướng nghiệp cho học sinh. Nói đúng hơn, áp lực chương trình nặng nề khiến họ không còn thời gian để quan tâm đến "chuyện của học sinh". Giáo viên này cho biết, tại trường của cô, nhiều khi ban giám hiệu phải cân nhắc giữa việc dành một buổi cho việc họp phụ huynh hay cho công tác hướng nghiệp? Cuối cùng, nhà trường đã "ưu tiên" họp phụ huynh vì có mục đích rõ ràng, yêu cầu cụ thể hơn và cấp thiết hơn... Hoàng Thư, học sinh lớp 12 một trường ở Q.3, TP.HCM bày tỏ: "Lẽ ra, học sinh cuối cấp như bọn mình nên có ít nhất hai buổi hướng nghiệp - một buổi đầu năm và một buổi cuối năm. Nhiều trường vội vội vàng vàng làm hướng nghiệp cuối năm mà quên mất học sinh cũng rất cần sự định hướng, phương pháp học ngay từ đầu".

Nhiều năm trực tiếp phỏng vấn sinh viên mới ra trường, anh Nguyễn Văn Sang - Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Thanh Niên TP.HCM nhận xét: "Khi chọn trường, nhiều bạn không tìm hiểu kỹ càng. Đến khi vào ĐH, các bạn học mông lung quá, không tập trung vào ngành nghề đang theo đuổi. Thế nhưng, khi tuyển dụng, doanh nghiệp rất hay xoáy vào những vấn đề cụ thể. Thế là hai bên không "gặp" nhau". Theo anh Sang, thị trường đang "khát" lao động trong một số ngành nghề (như về dịch vụ du lịch, nhà hàng, khách sạn...) đồng thời có những nghề đang bị "ế" nhưng sinh viên cứ nộp đơn xin việc dài dài...

Anh Lê Trung (Việt kiều Canada, đã chế tạo robot Aiko hiểu được ngôn ngữ) chia sẻ với Thanh Niên về chuyện chọn nghề sai lầm của anh. Anh Trung cho biết, anh đã bỏ phí đến 11 năm để học một ngành trúng ý cha mẹ, nhưng lại "trật chìa" với năng lực thực sự của mình. Kết cục, anh lấy được ba bằng cấp liên quan bào chế dược phẩm rồi... cất tủ do không xin được việc làm. Lê Trung ao ước, nếu được trở lại giây phút chọn nghề quan trọng 16 năm trước của đời mình, nhất quyết anh sẽ theo ngành kỹ thuật, chế tạo robot mà anh đam mê từ nhỏ. Theo Lê Trung, khi chọn nghề sai, bạn sẽ uổng phí rất nhiều thời gian, tiền bạc, công sức... khiến bạn thậm chí có thể hối hận suốt đời. Còn bạn, bạn nghĩ gì về câu chuyện anh Lê Trung? Hãy cân nhắc thật kỹ trước khi đặt bút chọn lựa hướng đi cho tương lai chính mình, bạn nhé!

Những nghề hút lao động * Ông Trần Anh Tuấn - Phó giám đốc Trung tâm Giới thiệu việc làm TP.HCM (Sở LĐ - TB & XH TP.HCM) cho biết: Năm 2008, các khu vực kinh tế tại TP.HCM sẽ thu hút 270 ngàn lao động. Trong đó, có khoảng 50 ngàn lao động làm việc tại các khu chế xuất, khu công nghiệp, 42 ngàn lao động tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, 13 ngàn lao động trong các doanh nghiệp nhà nước, công ty cổ phần có vốn nhà nước... Theo dự báo, những ngành nghề thu hút nhiều lao động là: Dệt may - thủ công mỹ nghệ - bảo vệ - lao động phổ thông (chiếm 21,86%); tài chính - ngân hàng - giáo dục đào tạo (9,72%); công nghệ thông tin - viễn thông (9,24%); du lịch - môi trường - nhà hàng khách sạn (9,23%); marketing - dịch vụ - pháp lý (8,45%); điện - điện tử - điện công nghiệp - điện lạnh (8,05%)... Kết quả khảo sát của Trung tâm Giới thiệu việc làm TP.HCM cho thấy nhu cầu tuyển lao động kỹ thuật và quản lý sản xuất đòi hỏi phải có trình độ ngoại ngữ và kỹ năng tổ chức công việc. Thị trường lao động tại TP.HCM hiện nay và những năm tới có sự chuyển động cả về chất lượng, nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển mới. Nhiều doanh nghiệp đang có nhu cầu thu hút hàng chục ngàn lao động có tay nghề kỹ thuật; các doanh nghiệp mới đầu tư thành lập hoặc đang phát triển cũng cần một lượng lao động rất lớn.  Quá trình chuyển dịch này sẽ tạo ra nhiều doanh nghiệp tại thành phố luôn trong tình trạng thiếu nhân lực trầm trọng. Vấn đề này có nhiều nguyên nhân, trong đó có lý do trường đào tạo nghề còn thiếu hoặc nhiều ngành nghề chưa định hướng phát triển khiến các cơ sở chưa dự báo và hoạch định chiến lược đào tạo. Trong tình hình đó, người lao động sẽ phải cạnh tranh chỗ làm việc gay gắt hơn, phải tự đào tạo nghề để thích nghi công việc... Ông Tuấn khuyên các bạn trẻ khi chọn ngành chọn nghề, cần chú ý đến yếu tố phù hợp về trình độ văn hóa, sức khỏe, năng lực, sở trường của cá nhân mình. Nguyễn Như (ghi)

Cần nhiều lao động có chất lượng cao * Bà Nguyễn Thị Minh Tâm - Giám đốc truyền thông và thương hiệu của Navigos Group, chủ sở hữu vietnamworks.com: Tôi có một lời khuyên dành cho các bạn là khi lựa chọn ngành học, các bạn nên trả lời một cách chính xác các câu hỏi: Khả năng của bạn là gì? Hay nói cách khác, bạn có những điểm mạnh nào và điểm yếu nào? Sở thích, niềm đam mê của bạn là gì? Tính cách của bạn như thế nào?... Đây chỉ là một vài câu hỏi gợi ý giúp bạn hiểu rõ bản thân để có sự lựa chọn đúng đắn. Bạn càng hiểu rõ bản thân mình thì sẽ giúp cho bạn dễ dàng hơn trong sự lựa chọn ngành học. Trong bối cảnh hiện nay cũng như trong vài năm tới, Việt Nam sẽ cần rất nhiều lao động có chất lượng cao ở tất cả các lĩnh vực. Do vậy, một khi đã xác định được ngành học, các bạn cần tập trung đào sâu về lĩnh vực chuyên môn của mình qua thầy cô, bạn bè, sách vở... và tranh thủ tất cả cơ hội có thể tiếp cận thực tế ngành bạn đang học. Một điều cũng quan trọng không kém là các bạn cũng nên phát triển cho mình các kỹ năng làm việc như kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn đề, làm việc nhóm và thậm chí kỹ năng lãnh đạo... Ký hợp đồng tuyển dụng với doanh nghiệp trước khi tuyển sinh TS Trần Hành - Hiệu trưởng trường ĐH Lạc Hồng Đồng Nai: Việc chọn nghề, quyết định đường đời của học sinh THPT không đơn giản chút nào bởi vì ngành nghề trong xã hội rất phong phú, mỗi ngành nghề đều có những yêu cầu riêng. Vì vậy, câu hỏi: "Làm gì sau khi tốt nghiệp THPT?" khiến nhiều em lúng túng, không tìm được câu trả lời. Một nghề phù hợp phải là hợp với sở thích, sở trường, năng khiếu và khả năng tìm việc để có thể vận dụng hết những kiến thức và kỹ năng bạn có khi đi học vào công việc. Tôi muốn chia sẻ một số kinh nghiệm mà chúng tôi đang áp dụng: Cung cấp đầy đủ thông tin về nhu cầu xã hội đối với nghề nghiệp; các kỹ năng mà nghề đó yêu cầu để các em chọn lựa; xây dựng chương trình học sát với yêu cầu doanh nghiệp, sớm cho các em tham quan các doanh nghiệp tìm hiểu về ngành nghề các em đã chọn; trường ký các hợp đồng tuyển dụng với các doanh nghiệp trước khi tuyển sinh, từ đó để các em an tâm đầu vào. Trong quá trình học, sinh viên lao động thực tế tại doanh nghiệp từ 6 tháng trở lên nhằm quen với nhịp điệu và cách thức làm việc trong một doanh nghiệp... Điều này dần dần giúp các em cảm thấy thoải mái, yên tâm đối với nghề mà mình đã chọn. Thiên Long (ghi)

Như Lịch