Thứ nhất, có ý kiến cho là do tình trạng lương không đủ sống nên để tồn tại, người cán bộ công chức phải tranh thủ "kiếm thêm" từ chức vụ và quyền hạn mà mình được giao phó. Từ quan niệm như vậy nên tăng lương được xem như là một trong các giải pháp để ngăn chặn tình trạng tham nhũng trong bộ máy. Thế nhưng nếu xem đây là giải pháp thì ta lại phải xem tăng lương đến mức độ nào thì đủ sống. Thật không dễ xác định bởi làm sao mà tăng lương cho đủ với những người đã quen vung tiền qua cửa sổ như Mai Thanh Hải. Và một câu hỏi nữa là liệu ngân sách của quốc gia có đủ để thực hiện điều này như một giải pháp chống tham nhũng không? Chắc chúng ta không làm được điều này bởi mới chỉ tăng thêm 30% thu nhập (vẫn còn thấp so với sự tăng giá của hàng hóa) cho giới công chức mà ngân sách của chúng ta đã "mệt" thì làm sao có thể tăng lương đến mức làm cho người ta "không thèm" tham nhũng? Người Singapore cũng không cho việc tăng lương là một điều kiện để chống tham nhũng bởi họ biết rõ rằng lương bổng không phải là tác tố quan trọng nhất dẫn đến tình trạng này.
Một viện dẫn khác cũng thường thấy là sở dĩ có tham nhũng xảy ra là do những quy trình giải quyết các vụ việc không chặt chẽ, còn nhiều lỗ hổng và thiếu minh bạch nên một số cán bộ công chức "ma lanh" sẽ "lách" vào những lỗ hổng đó để "làm ăn". Do đó, cần chặt chẽ hóa và minh bạch hóa các quy trình như là một cách thức để loại bỏ tham nhũng. Đây là một suy nghĩ xác đáng và là điều mà chúng ta cần phải thực hiện, tuy nhiên sẽ rất khó có được những quy trình đạt đến độ hoàn hảo bởi không có cơ chế nào lại không ẩn chứa những kẽ hở. Và cho dù quy trình đã chặt chẽ, đã đúng đi chăng nữa thì tham nhũng vẫn có thể tồn tại bởi sự xuống cấp "cái tâm" của người thừa hành. Đã là "cái tâm" thì khó mà dự đoán và quản lý được.
Do đó theo chúng tôi, vấn đề của tham nhũng là do chúng ta thiếu cơ chế giám sát, kiểm tra, thanh tra có trọng điểm, tức chống tham nhũng có trọng điểm. Vậy chống tham nhũng có trọng điểm là như thế nào?
Chúng ta đều biết rằng, mỗi một cơ quan trong bộ máy công quyền đều đảm nhận nhiều sự việc khác nhau, trong đó có những sự việc "có nguy cơ" và những sự việc "ít nguy cơ" tiêu cực hơn. Do đó, chống tham nhũng có trọng điểm có nghĩa là chúng ta cần chỉ ra được đâu là những sự việc dễ "có nguy cơ" dẫn đến tham nhũng nhất trong những sự việc ấy trong từng cơ quan công quyền. Sau đó, chúng ta lại phải xác định xem trong các công đoạn giải quyết những sự việc có nguy cơ đó, bộ phận nào là bộ phận "quyền lực nhất", tức bộ phận nắm "sinh mệnh đầu ra" (và cũng là bộ phận dễ tiêu cực nhất) của sự việc ấy để từ đó chúng ta có sự giám sát, kiểm tra thường xuyên hoạt động và luân chuyển nhân lực (để chống việc lập "đường dây") của bộ phận này như là một cách thức chống tiêu cực. Chẳng hạn trong các công việc do Bộ Thương mại đảm trách, việc xét cấp quota hàng dệt may là một trong những công việc có nguy cơ dẫn đến "tham nhũng" nhất, và bộ phận nắm sinh mệnh đầu ra của các hồ sơ xin quota chính là bộ phận do Lê Văn Thắng đảm trách. Khi đã xác định được như thế, ta chỉ cần thanh tra, kiểm tra thường xuyên quy trình làm việc, minh bạch hóa bộ phận do Lê Văn Thắng đảm trách là đủ để chống tham nhũng, tiêu cực một cách có hiệu quả chứ không cần phải thanh tra, kiểm tra toàn bộ Bộ Thương mại.
Có thể thấy rằng việc chống tham nhũng, tiêu cực có trọng điểm sẽ đơn giản và hiệu quả hơn là chống chung chung, chống kiểu dàn trải vì khi đó "hỏa lực" chống tham nhũng của chúng ta sẽ bị phân tán nên không thể "công phá" được những "bức tường thành" của tham nhũng, của tiêu cực vốn đã, đang và sẽ rất chắc chắn, tinh vi hơn.
Lê Minh Tiến
Bình luận (0)