Xu hướng kiểm soát theo chuỗi
Ngày 24.7, tại TP.HCM, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND TP.HCM đã tổ chức Hội nghị Cập nhật các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật (SPS) trong Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA), Việt Nam - Vương quốc Anh và Bắc Ireland (UKVFTA).
EU và Vương quốc Anh hiện là những thị trường xuất khẩu quan trọng đối với nhiều mặt hàng nông, lâm, thủy sản của Việt Nam. Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu sang EU đạt 9,28 tỉ USD, chiếm 13,1% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành và xếp thứ ba sau Trung Quốc và Mỹ.
EU và Vương quốc Anh hiện là những thị trường xuất khẩu quan trọng với nhiều mặt hàng nông, lâm, thủy sản của Việt Nam
ẢNH: ĐAN THANH
Tuy nhiên, các quy định về SPS, giới hạn tối đa dư lượng (MRL), kiểm soát an toàn thực phẩm, kiểm dịch động, thực vật và các yêu cầu mới như: Quy định chống phá rừng của EU (EUDR) đang liên tục được cập nhật, đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải chủ động theo dõi, thích ứng và tuân thủ để duy trì và mở rộng thị trường.
TS Ngô Xuân Nam, Phó giám đốc Văn phòng SPS Việt Nam, nhấn mạnh, 2 thị trường EU, Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland (UK) liên tục cập nhật biện pháp SPS. Các thay đổi tập trung vào MRL, dư lượng thuốc thú y, chất ô nhiễm, vi sinh vật, phụ gia, kiểm dịch, chứng thư, truy xuất nguồn gốc và tần suất kiểm tra.
Đặc biệt, EU và UK có xu hướng kiểm soát theo chuỗi, toàn bộ quá trình sản xuất, sơ chế, chế biến, đóng gói, bảo quản và lưu thông hàng hóa. Nếu doanh nghiệp không chủ động cập nhật kịp thời có thể dẫn đến cảnh báo, kiểm tra tăng cường, trả về, tiêu hủy hoặc tăng chi phí tuân thủ.
Thông báo mới đáng lưu ý từ EU và UK
Ông Nam cho biết, nửa đầu năm nay, EU đã có 74 thông báo dự thảo và thông báo có hiệu lực về biện pháp SPS, còn UK là 15 thông báo. Trong đó, đã có những thông báo đáng chú ý về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật, dự kiến được thông qua và áp dụng trong thời gian tới.
Nửa đầu năm, EU và UK có nhiều thông báo đáng chú ý về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật
ẢNH: ĐAN THANH
Cụ thể, EU có Thông báo G/SPS/N/EU/959 dự thảo sửa đổi các Phụ lục II, III và V của Quy định (EC) số 396/2005, dự kiến thông qua ngày 1.2.2027, công bố ngày 1.3.2027, áp dụng từ tháng 9.2027.
Trong thông báo này, EU dự kiến siết MRL đối với 8 hoạt chất, trong đó, 4 hoạt chất đang có trong danh mục được phép sử dụng ở Việt Nam là azocyclotin, chlorfenapyr, fenpropathrin và profenofos. Mức MRL đối với 4 hoạt chất này mà EU dự kiến áp dụng đều thấp hơn nhiều so với quy định của Việt Nam.
Về kiểm dịch thực vật và sinh vật gây hại, EU đã có Thông báo G/SPS/N/EU/958 dự thảo sửa đổi Quy định (EU) 2019/2072 và Quy định (EU) 2022/1941 về các biện pháp kiểm dịch thực vật. Dự thảo dự kiến được thông qua và công bố trong tháng 10.2026.
Trong dự thảo này, EU cập nhật danh mục quản lý đối với 4 loài sinh vật gây hại. Trong đó, loài Citripestis sagittiferella (sâu đục trái cây có múi) đã ghi nhận gây hại trên cây có múi, nhất là bưởi tại Đồng bằng sông Cửu Long.
EU cập nhật danh mục quản lý đối với 4 loài sinh vật gây hại. Trong đó, có loài đã ghi nhận gây hại trên cây có múi, nhất là bưởi tại ĐBSCL
ẢNH: CHÍ NHÂN
Thị trường UK cũng có một số thông báo đáng lưu ý. Điển hình như: Thông báo G/SPS/N/GBR/128 tập trung điều chỉnh mức giới hạn tối đa dư lượng cyantraniliprole đối với một số nhóm rau ăn lá, rau gia vị và hoa ăn được; Thông báo G/SPS/N/GBR/129 điều chỉnh giới hạn tối đa dư lượng hoạt chất mefentrifluconazole theo hướng tăng MRL đối với dâu tây, cà chua, cà tím, dưa chuột, dưa chuột bao tử, bí ngòi…
Việc EU, UK liên tục cập nhật các quy định về an toàn thực phẩm và kiểm dịch động, thực vật cho thấy xu hướng các thị trường nhập khẩu ngày càng siết chặt hàng rào kỹ thuật theo hướng dựa trên đánh giá rủi ro và bằng chứng khoa học.
Điều này sẽ tạo thêm áp lực đối với các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ, chưa xây dựng được vùng nguyên liệu ổn định.
Bối cảnh hiện tại, các chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp cần thay đổi tư duy từ đáp ứng khi có yêu cầu sang chủ động quản trị toàn bộ chuỗi sản xuất. Việc theo dõi thường xuyên các thông báo SPS của WTO và thông tin từ Văn phòng SPS Việt Nam cần được coi là một hoạt động quản trị rủi ro bắt buộc.
Chủ động thích ứng ngay trong giai đoạn các quy định còn đang lấy ý kiến hoặc có thời gian chuyển tiếp sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro, duy trì khả năng tiếp cận các thị trường xuất khẩu có tiêu chuẩn cao và nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.
Bình luận (0)