Chiều 25.9, tại Quảng Ninh, Diễn đàn Tổng Biên tập lần thứ 8 - năm 2026 với chủ đề "Báo chí Cách mạng Việt Nam - Cơ hội trong không gian phát triển mới" do Báo Nhà báo và Công luận (Hội Nhà báo Việt Nam) tổ chức đã diễn ra, với sự tham dự của hơn 100 lãnh đạo các cơ quan báo chí T.Ư và địa phương.
Nhà báo Lê Quốc Minh trình bày tại diễn đàn
ẢNH: C.L
Tại diễn đàn, nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên T.Ư Đảng, Phó trưởng ban Tuyên giáo T.Ư, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam đã dành nhiều thời gian phân tích những thay đổi mà AI đang tạo ra đối với báo chí, từ sản xuất, phân phối nội dung đến quản trị tòa soạn và mô hình kinh tế.
Khi AI trở thành nơi độc giả tìm câu trả lời
Theo nhà báo Lê Quốc Minh, sự phát triển nhanh của AI đang tạo sức ép lớn đối với các cơ quan báo chí. Nhiều kênh YouTube, mạng xã hội khai thác nội dung do báo chí sản xuất, sau đó sử dụng AI để đọc lại, dùng lại và phát hành với tốc độ rất nhanh.
Trong khi đó, để có được thông tin gốc, các cơ quan báo chí phải đầu tư đáng kể về nhân lực, thời gian và chi phí.
Quang cảnh diễn đàn
ẢNH: C.L
Sự xuất hiện của Agentic AI, với khả năng thực hiện liên tiếp nhiều tác vụ, đang đưa công nghệ đi sâu hơn vào quy trình sản xuất và vận hành tòa soạn. Theo ông Minh, vấn đề không còn nằm ở việc phóng viên hay biên tập viên sử dụng công cụ AI nào, mà là tòa soạn phải tổ chức lại quy trình, dữ liệu, hạ tầng và nguồn nhân lực ra sao khi AI tham gia ngày càng sâu vào hoạt động nghiệp vụ.
Nhà báo Lê Quốc Minh cũng đặc biệt lưu ý sự dịch chuyển từ "AI trong truyền thông" sang "truyền thông trong AI". Trước đây, người dùng thường tìm kiếm thông tin rồi truy cập trang báo. Hiện nay, các hệ thống AI ngày càng trở thành nơi người dùng đặt câu hỏi và nhận trực tiếp câu trả lời đã được tổng hợp.
Trong mô hình này, nội dung do báo chí sản xuất vẫn được sử dụng nhưng lưu lượng truy cập không nhất thiết quay trở lại nguồn tin gốc. Điều đó buộc các cơ quan báo chí phải quan tâm hơn đến metadata, khả năng được AI nhận diện, trích dẫn, đồng thời tính tới cơ chế cấp phép, bản quyền và chia sẻ giá trị nội dung.
Niềm tin trở thành lợi thế sống còn của báo chí
Cùng với những cơ hội, AI kéo theo nguy cơ thông tin sai lệch, "ảo giác" AI, deepfake và những vấn đề về bản quyền. Theo nhà báo Lê Quốc Minh, khi nội dung có thể được tạo ra với tốc độ chưa từng có, lợi thế của báo chí nằm ở khả năng kiểm chứng thông tin và tạo dựng niềm tin với độc giả.
"Khi thông tin do AI tạo ra tràn ngập, độ tin cậy và tính kiểm chứng trở thành lợi thế cạnh tranh sống còn. Niềm tin của công chúng là tài sản không một mô hình AI nào có thể huấn luyện được", nhà báo Lê Quốc Minh nhấn mạnh.
Ông cũng lưu ý AI không thể được coi là nguồn tin; nội dung do AI tạo ra không thể đưa nguyên văn lên mặt báo. Nguồn tin phải được bảo vệ, bản quyền phải được tôn trọng và việc sử dụng AI cần bảo đảm tính minh bạch.
Theo Tổng biên tập Báo Nhân Dân, các tòa soạn cần chủ động ứng dụng công nghệ vào toàn bộ hoạt động, từ sản xuất nội dung đến quản trị tài chính, nhân sự. Tuy nhiên, chuyển đổi số phải phù hợp với nguồn lực của từng cơ quan, theo phương châm "liệu cơm gắp mắm", thay vì đầu tư dàn trải hoặc chạy theo công nghệ.
Tìm nguồn thu mới nhưng không được phân tâm
AI cũng đang tác động trực tiếp đến kinh tế báo chí. Theo nhà báo Lê Quốc Minh, các tòa soạn cần chuyển từ cuộc cạnh tranh đơn thuần để giành sự chú ý sang xây dựng mối quan hệ sâu hơn với độc giả, hiểu nhu cầu và ý định của họ.
Bên cạnh quảng cáo, báo chí có thể đa dạng nguồn thu từ dịch vụ, bản quyền, tổ chức sự kiện, thương mại,... và những sản phẩm dựa trên dữ liệu.
Tuy nhiên, nhà báo Lê Quốc Minh cảnh báo: "Rủi ro lớn nhất khi xây dựng một nguồn thu mới không phải là chi phí tài chính, mà là sự phân tâm khỏi những gì cơ quan báo chí của bạn đang làm tốt nhất".
Theo ông, giai đoạn 2026 - 2030 đòi hỏi các tòa soạn nhìn lại toàn bộ cấu trúc hoạt động, từ quản trị, công nghệ, dữ liệu, nhân lực đến sản xuất nội dung và kinh tế báo chí.
Thay vì chạy theo từng công cụ AI, các cơ quan báo chí cần xây dựng lộ trình ứng dụng phù hợp, chuẩn hóa quy trình, thử nghiệm công nghệ và nâng cao năng lực của đội ngũ. Nghiên cứu và phát triển (R&D) cũng cần trở thành một phần trong quá trình đổi mới của tòa soạn.
Tòa soạn không thể để AI được sử dụng tự phát
Ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí, Bộ VH-TT-DL, cho rằng chuyển đổi số báo chí cần tiến tới xây dựng hệ sinh thái giá trị, thay vì chỉ dừng ở phát triển nội dung và nền tảng số.
Dẫn kinh nghiệm của một số tập đoàn báo chí, truyền thông quốc tế, ông Phúc cho biết AI đang được sử dụng ở nhiều cấp độ, từ xử lý văn bản, hình ảnh, âm thanh, video, dữ liệu đến những hệ thống có khả năng lập kế hoạch, lựa chọn công cụ và thực hiện nhiệm vụ.
"Vấn đề đặt ra là tòa soạn sử dụng cấp độ AI nào, vào việc gì và làm thế nào để thống nhất cách sử dụng trong toàn cơ quan báo chí", ông Lưu Đình Phúc nói.
Theo ông, một số tập đoàn truyền thông không triển khai AI tràn lan mà lựa chọn ứng dụng dựa trên mức độ tác động và độ phức tạp. Công nghệ được thử nghiệm ở quy mô nhỏ, đánh giá chất lượng, rủi ro và chi phí trước khi đưa vào vận hành chính thức.
Các cơ quan báo chí vì vậy cần có chính sách thống nhất về phạm vi sử dụng AI, nguyên tắc quản trị dữ liệu, sản phẩm đầu ra và trách nhiệm của từng cá nhân, bộ phận.
Bình luận (0)