Chung dòng máu Lạc Hồng: Đưa văn hóa làng ra thế giới

Đằng sau sự hồi sinh ấy là tâm huyết của chị Đinh Thị Thìn - người đã kiên trì "đánh thức" những giá trị văn hóa bản địa, biến mỗi nếp nhà, điệu múa thành cầu nối đưa bản làng người Cơ Tu vươn ra thế giới.

Người "đánh thức" bản làng

Nằm cách trung tâm TP.Đà Nẵng khoảng 70 km, làng Bhơ Hôồng, xã Sông Kôn (H.Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cũ, nay là TP.Đà Nẵng) hiện lên như một bức tranh cổ tích ẩn hiện giữa những triền núi xanh thẳm. Con đường dẫn vào làng dẫu còn nhiều cách trở nhưng chính sự biệt lập ấy lại là "bức tường thành" bảo vệ vẻ nguyên sơ hiếm có của nơi đây. Những mái nhà Gươl truyền thống nằm tĩnh lặng dưới tán rừng, khói bếp lam chiều quyện trong tiếng suối róc rách và âm thanh rộn rã của nhịp chiêng, trống vang lên từ sân làng.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Ít ai biết Bhơ Hôồng từng là một ngôi làng chật vật với cái nghèo. Khoảng 50 hộ dân với hơn 700 nhân khẩu sống phụ thuộc hoàn toàn vào nương rẫy, trồng lúa, sắn. Cái đói, cái nghèo như chiếc bóng đeo bám qua bao thế hệ. Thế nhưng, câu chuyện đó đã lùi vào quá khứ. Bhơ Hôồng hôm nay đã thực sự "thay da đổi thịt". Những ngôi nhà sàn khang trang hơn, con đường làng sạch đẹp và đặc biệt là tiếng cười nói của du khách quốc tế hòa cùng nhịp sống của người Cơ Tu tạo nên một nhịp sống mới đầy năng động. Trong câu chuyện đổi thay ấy có dấu ấn đậm nét của chị Đinh Thị Thìn.

Sinh năm 1989, tốt nghiệp ngành Việt Nam học (Trường CĐ Công kỹ nghệ Đông Á Quảng Nam), chị Thìn có nhiều lựa chọn ở lại phố thị. Thế nhưng năm 2013, chị quyết định trở về Bhơ Hôồng, mang theo tri thức và khát vọng làm điều gì đó cho quê hương. Những ngày đầu, hành trình của chị không hề dễ dàng.

Thời điểm đó, du lịch cộng đồng là khái niệm còn xa lạ với người dân. Tuy nhiên, với Thìn, du lịch không đơn thuần là bán dịch vụ, mà là bán "trải nghiệm văn hóa". Để làm được điều đó, chị bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: tự đón khách, thuyết minh bằng vốn ngoại ngữ tự học (sau này, năm 2021, chị tốt nghiệp cử nhân ngôn ngữ Anh - Trường ĐH Mở Hà Nội), phiên dịch, thậm chí là đầu bếp… Không chỉ vậy, chị kiên trì thuyết phục bà con cùng tham gia, từ việc chuẩn bị chỗ ở, nấu ăn, đến cách giao tiếp với du khách.

Chị còn trực tiếp "cầm tay chỉ việc", hướng dẫn bà con về cách bài trí ngôi nhà sao cho giữ được nét truyền thống nhưng vẫn đủ tiện nghi cho khách phương xa, cách giao tiếp bằng tiếng Anh cơ bản... Chị cũng là người lăn lộn với giấy tờ, dự toán, lập hồ sơ xin hỗ trợ và kết nối với các doanh nghiệp lữ hành để đưa Bhơ Hôồng lên bản đồ du lịch. "Tôi muốn bà con hiểu rằng văn hóa của mình là tài sản quý giá. Nếu biết cách gìn giữ và giới thiệu, nó sẽ mang lại sinh kế bền vững", chị Thìn chia sẻ.

Điểm khác biệt của Bhơ Hôồng nằm ở những giá trị văn hóa nguyên bản. Tại đây, du khách không chỉ "đến để xem" mà "đến để sống". Năm 2023, sự ra đời của Acu homestay & Tours là cột mốc đánh dấu bước chuyển chuyên nghiệp hóa trong cách làm du lịch của Thìn. Du khách đến Bhơ Hôồng được chỉ cách bắn nỏ, leo núi, dệt thổ cẩm, học nói tiếng Cơ Tu và say sưa trong vũ điệu tung tung - da dá. Chính sự kết nối này đã biến Bhơ Hôồng trở thành một "làng cổ tích" giữa đại ngàn.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Những bữa ăn không cầu kỳ nhưng đậm đà hương vị núi rừng, từ cơm lam, thịt nướng đến rau rừng, đều khiến du khách nhớ mãi. Tất cả được chuẩn bị bằng sự chân thành, mộc mạc, điều mà nhiều du khách quốc tế xem là "trải nghiệm đích thực". Và hơn hết, đó là lòng hiếu khách - một nét đẹp văn hóa ăn sâu vào máu thịt của người Cơ Tu, được chị Thìn khơi dậy và phát huy một cách tinh tế.

Anh Farid Hamka, một du khách đến từ Indonesia, đã để lại mảnh giấy nhỏ trước khi rời đi: "Cảm ơn Thìn đã cho chúng tôi trải nghiệm tuyệt vời. Mọi thứ ở đây thật ấn tượng". Không riêng anh Farid, nhiều nhóm du khách từ Úc cũng bày tỏ ngưỡng mộ không gian làng truyền thống và những điệu múa tập thể đầy năng lượng. "Chúng tôi không chỉ đến đây để du lịch, mà còn để hiểu cách người Cơ Tu sống, cảm nhận sự gắn kết cộng đồng mà hiếm nơi nào còn giữ được", một du khách chia sẻ.

KHI BẢN LÀNG "MỞ CỬA" RA THẾ GIỚI

Hiện nay, trung bình mỗi tháng Bhơ Hôồng đón khoảng 150 lượt khách, trong đó khoảng 90% là khách quốc tế. Con số chưa lớn nhưng đủ để tạo ra sự thay đổi đáng kể. Điều đáng nói là thay vì chạy theo số lượng, Bhơ Hôồng chọn cách phát triển chậm mà chắc. Mỗi du khách đến đều được tiếp đón như người thân, được trải nghiệm sâu sắc thay vì chỉ lướt qua. "Tôi không muốn nơi đây trở thành điểm du lịch ồn ào. Điều tôi mong là giữ được sự bình yên, để mỗi du khách khi rời đi đều mang theo một phần ký ức đẹp về người Cơ Tu", chị Thìn tâm sự.

Già làng Bling Bloó - người được xem là "bộ từ điển sống" của làng, nói về những thay đổi ở Bhơ Hôồng với niềm tự hào ánh lên trong mắt. Già cho hay ngày trước, bà con chỉ biết làm rẫy, cái bụng đói thường xuyên. Nay nhờ Thìn dẫn khách về, làng mình mới thay đổi. "Nó còn trẻ nhưng làm được việc lớn. Biết giữ cái gốc của mình mà vẫn học cái mới. Nhờ vậy mà làng mình không bị mất đi bản sắc. Quan trọng hơn, nó giúp con cháu hiểu rằng văn hóa của ông cha là tài sản quý giá", già Bling Bloó chia sẻ.

"Nhìn khách Tây đến làng, học múa tung tung - da dá, rồi khen đẹp, người làng mình thấy vui lắm. Thay vì chỉ biết làm nông nghiệp, ngày nay đời sống người dân ngày càng cải thiện và ổn định hơn, con cái được học hành đàng hoàng. Công lao lớn này nhờ vào Thìn cả đấy", già tâm sự thêm.

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Ông Đỗ Hữu Tùng, Chủ tịch UBND xã Sông Kôn, đánh giá cao mô hình du lịch cộng đồng tại Bhơ Hôồng. Theo ông, đây là hướng đi phù hợp với điều kiện địa phương. Bhơ Hôồng không có lợi thế về hạ tầng hiện đại, nhưng lại có tài nguyên văn hóa và thiên nhiên rất đặc sắc. Việc phát triển du lịch dựa trên những giá trị này là hướng đi bền vững.

Ông Tùng cũng nhấn mạnh vai trò tiên phong của chị Đinh Thị Thìn không chỉ là người làm du lịch, mà còn là cầu nối giữa cộng đồng với bên ngoài. Từ việc thu hút khách, đào tạo kỹ năng cho người dân đến quảng bá hình ảnh, tất cả đều có dấu ấn của chị. "Mô hình của Thìn không chỉ là điểm sáng về phát triển kinh tế mà còn là tấm gương về bảo tồn văn hóa cộng đồng. Cái hay của Thìn là cách làm bền vững, không phá vỡ cấu trúc làng bản mà làm cho nó sống động hơn. Chúng tôi kỳ vọng Bhơ Hôồng sẽ trở thành mô hình điểm để nhân rộng ra các thôn bản khác, giúp đồng bào vùng cao tự chủ kinh tế bằng chính thế mạnh văn hóa của mình", ông Tùng nhấn mạnh.

Giữa đại ngàn xanh thẳm, Bhơ Hôồng hôm nay không chỉ là nơi để đến, mà còn là nơi để cảm, để hiểu và để nhớ. Và ở đó, chị Đinh Thị Thìn đang lặng lẽ viết tiếp câu chuyện của mình bằng cách đưa văn hóa bản làng ra thế giới, để những giá trị tưởng chừng nhỏ bé lại có thể lan tỏa mạnh mẽ, bền lâu.