Ngày 8.9, Báo Thanh Niên tổ chức talkshow "Cẩn trọng với tin giả về vệ sinh an toàn thực phẩm", với sự tham gia của PGS-TS Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM; trung tá Nguyễn Khánh Hồng, Phó trưởng phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (PA05), Công an TP.HCM; cùng bà Nguyễn Phương Thắm, Phó giám đốc Công ty cổ phần The 350F.
Tin giả an toàn thực phẩm lan nhanh vì đánh vào nỗi lo bữa ăn
Bà Lan cho biết, cùng với sự phát triển của mạng xã hội, các thông tin liên quan đến thực phẩm xuất hiện ngày càng nhiều. Trong đó, phần lớn là những nội dung tiêu cực như thực phẩm không bảo đảm vệ sinh, bị trộn chất cấm, có nguy cơ gây ung thư, hoặc những lời khuyên được đưa ra bởi người tự xưng là bác sĩ, dược sĩ, chuyên gia.
Theo bà Lan, khi tiếp nhận thông tin liên quan đến an toàn thực phẩm trên địa bàn TP.HCM, cơ quan quản lý thường chuyển ngay cho bộ phận thanh tra để xác minh. Tuy nhiên, có trường hợp lực lượng chức năng đến nơi nhưng không phát hiện vi phạm, thậm chí địa chỉ được nêu trên mạng cũng không tồn tại.
"Trước khi nói một thông tin trên mạng là thật hay giả thì vẫn phải xác minh", bà Lan nói. Theo bà, có những nội dung bắt đầu từ một chi tiết nhỏ, sau đó bị thêm thắt, đẩy lên mức nghiêm trọng hơn để thu hút sự chú ý.
Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TP.HCM nhìn nhận mạng xã hội giúp cơ quan chức năng tiếp nhận phản ánh nhanh hơn, nhưng cũng khiến các thông tin "nửa thật nửa giả" lan rộng, làm người dân khó phân biệt.
Bà Lan dẫn chứng, chỉ cần một vụ việc liên quan đến món ăn quen thuộc như bánh mì, tâm lý lo lắng có thể lan rất nhanh. Không chỉ cơ sở được nhắc tên bị ảnh hưởng, nhiều cửa hàng khác cũng có thể ế khách vì người tiêu dùng sợ hãi. "Nếu tin 100% vào mọi thông tin trên mạng, chắc không dám ăn gì trên đời này nữa", bà Lan chia sẻ.
Từ góc độ lực lượng chức năng, trung tá Khánh Hồng cho biết Công an TP.HCM có lực lượng chuyên trách nắm tình hình trên không gian mạng. Các nội dung về an toàn thực phẩm thường được rà soát qua những cụm từ dễ kích động như "khẩn cấp", "chuyên gia cho rằng", "chất gây ung thư", "ngộ độc hàng loạt",... đặc biệt khi gắn với trẻ em hoặc người già.
Theo trung tá Hồng, dấu hiệu dễ nhận diện tin giả là bài đăng không nêu nguồn rõ ràng, không có khuyến cáo từ cơ quan chức năng hoặc người có thẩm quyền, mà chỉ dựa vào các cụm từ mơ hồ như: "người dùng cho biết", "một bác sĩ ở bệnh viện nọ", "một chuyên gia cảnh báo". Ngoài ra, hình ảnh, video bị cắt ghép hoặc dựng bằng AI nhưng không có nguồn gốc rõ ràng cũng là dấu hiệu cần cảnh giác.
Người dân cần "kiểm trước, tin sau"
Ở góc độ doanh nghiệp, bà Thắm cho rằng người tiêu dùng không nên vội tin nhưng cũng không nên bỏ qua các cảnh báo về an toàn thực phẩm. Nếu cảnh báo là thật, người dân có quyền được biết và được bảo vệ. Nhưng nếu thông tin chưa được kiểm chứng, việc chia sẻ tràn lan có thể khiến doanh nghiệp, người lao động, người tiêu dùng và cả cơ quan quản lý cùng bị ảnh hưởng.
Theo bà Thắm, trước khi chia sẻ một thông tin gây sốc về thực phẩm, người dùng mạng nên tự đặt 3 câu hỏi: thông tin này đến từ đâu, có bằng chứng xác thực hay không và đã có cơ quan chính thống nào xác nhận chưa.
Bà Thắm cho hay, với doanh nghiệp thực phẩm, tác động của tin đồn có thể xảy ra gần như ngay lập tức. Một khách hàng đang chuẩn bị mua sản phẩm có thể dừng lại chỉ vì đọc thấy thông tin tiêu cực. Đáng ngại hơn, doanh nghiệp có thể mất nhiều năm xây dựng niềm tin, nhưng chỉ vài giờ lan truyền trên mạng xã hội, niềm tin đó đã bị lung lay.
Từ thực tế đó, bà Thắm cho rằng doanh nghiệp cần phản ứng nhanh, minh bạch bằng cách công khai giấy phép, chứng nhận, thông tin kiểm định trên các kênh chính thống. "Doanh nghiệp không nên chỉ biết bảo vệ thương hiệu của mình, mà còn phải bảo vệ quyền được tiếp nhận thông tin chính xác của người tiêu dùng", bà nhấn mạnh.
Về trách nhiệm pháp lý, trung tá Khánh Hồng cho biết người đăng tải, chia sẻ tin giả có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy tính chất, mức độ và hậu quả.
Theo trung tá Hồng, khi chưa thể tự kiểm chứng, người dân nên gửi thông tin đến cơ quan chức năng, doanh nghiệp liên quan hoặc cơ quan công an gần nhất, thay vì chia sẻ tràn lan trên mạng xã hội.
Khép lại chương trình, các khách mời cùng nhấn mạnh thông điệp "kiểm trước, tin sau". Một cú bấm chia sẻ chỉ mất vài giây, nhưng vài giây dừng lại để kiểm chứng có thể giúp tránh một lần tiếp tay cho tin giả.
Bình luận (0)