Ngỡ ngàng khi tận mắt chứng kiến những vườn bưởi còi cọc, xác xơ không đậu quả tại vùng trồng bưởi Đoan Hùng (Phú Thọ), không mấy ai biết rằng, đằng sau thương hiệu hàng nông sản hảo hạng cả nước này là những câu chuyện cười ra nước mắt...
Từ giao "nhầm" cây giống...
Là vùng đất cuối cùng của tỉnh Phú Thọ, Đoan Hùng được thiên nhiên ban tặng cả một vùng đất đồi rộng lớn - nơi sản sinh ra giống bưởi quý nổi tiếng từ bao đời nay. Bưởi Đoan Hùng có khoảng 11 giống bưởi phân bố hầu hết 26 xã, song bưởi ngon hảo hạng phải kể đến hai giống bưởi Tộc Sửu (còn gọi là bưởi Chí Đám) và bưởi Bằng Luân. Hai giống bưởi ngọt này được trồng rải rác 8 xã dọc sông Lô, sông Chảy.
Chỉ khoảng hơn một tháng nữa là bưởi Đoan Hùng vào chính vụ, song thay vì những vườn bưởi lúc lỉu quả đang chờ thu hoạch, chúng tôi ngỡ ngàng chứng kiến cảnh tượng xác xơ của hầu hết các vườn bưởi lớn tập trung nơi đây...
Chúng tôi có mặt tại vườn bưởi của ông Phùng Minh Cường (thôn Đoàn Kết, xã Hùng Quan) - chủ vườn lớn nhất xã với tổng số hơn 300 gốc bưởi (khoảng 1,7ha) và ngỡ ngàng khi được tận mắt nhìn thấy vườn bưởi "còi cọc" và tạp nham của ông. Hơn 300 gốc bưởi được trồng gần 5 năm nay, song tất cả cao chưa quá đầu người, cành cây khẳng khiu, lá xanh lẫn với lá úa. Điều đặc biệt là tuyệt nhiên không có cây nào đậu quả.
Ông Cường bức xúc: "Tôi trồng 310 cây thì đến bây giờ chỉ có đúng 5 cây cho quả đúng giống. Hơn 30 cây có đậu lèo tèo dăm quả, nhưng khi ăn vào thì chua loét. Hiện giờ tôi cũng không rõ vườn nhà mình có tất cả bao nhiêu... giống bưởi và thuộc những giống nào!".
Dường như chưa tin vào sự thật, chúng tôi tiếp tục "mục sở thị" vườn bưởi của ông Đặng Văn Đông (thôn Cao Sóc) cách đó không xa. Vườn ông Đông trồng 200 gốc bưởi, chỉ đứng sau vườn ông Cường về số lượng cây. Tình trạng vườn bưởi nhà ông Đông thậm chí còn bi đát hơn khi cả 200 cây bưởi cho đến tận bây giờ vẫn chưa đậu quả.
Ông Đông cho hay: "Cả thôn hầu như nhà nào cũng "dính" phải giống bưởi giả, mỗi nhà dăm cây. Chỉ có tôi là trồng tập trung nhiều nhất nên bây giờ lo quá, không biết làm sao!". Trước đó 3 tháng, ông Cường đã làm đơn đề nghị gửi Sở NNPTNT tỉnh Phú Thọ làm rõ vấn đề.
Trong đơn nêu rõ: Trước khi trồng, gia đình ông được Trung tâm Giống cây trồng tập huấn phổ biến, làm đơn cam kết nhập giống bưởi Bằng Luân, song căn cứ vào kinh nghiệm trồng trọt, ông Cường khẳng định hình thái của cây giống là giống bưởi giả. Tính toán chi phí cho hơn 300 gốc bưởi sau 4 năm cật lực chăm bón, ước tính thiệt hại vườn bưởi ông Cường lên hơn 100 triệu đồng.
Tình trạng bưởi không đậu quả và không đúng giống không chỉ diễn ra ở xã Hùng Quan. Tiếp tục có mặt tại vườn bưởi lớn nhất xã Ca Đình với 135 cây của ông Nguyễn Công Hoan, thoạt trông có vẻ khả quan hơn với những quả bưởi đang lúc lỉu trái. Chưa kịp mừng, ông Hoan đã cất giọng thiểu não: "Tôi cũng chả hiểu đang ăn phải giống bưởi nào nữa, quả chua lẫn quả ngọt, nuốt vào thì đắng. Chuẩn bị thu hoạch rồi mà bưởi như thế này thì biết bán cho ai?". Ông Hoan cho biết, từ lúc trồng đến thời điểm này, chi phí mà ông đổ ra cho vườn bưởi đã lên đến hơn 40 triệu đồng khi mua cây giống, công lao động, thuê đất... Số tiền không hề nhỏ và đặc biệt càng có nguy cơ mất trắng khi nhìn vườn bưởi thảm cảnh trước mặt.
Để làm rõ nguyên nhân, chiều 25.9 chúng tôi đã làm việc với Phòng Nông nghiệp huyện để làm rõ sự tình. Trưởng phòng Nông nghiệp - ông Nguyễn Hoàng Minh giải thích: "Số bưởi nói trên là thuộc dự án trồng mới 1.000ha bưởi đặc sản Đoan Hùng của UBND tỉnh Phú Thọ với giống bưởi ngọt Bằng Luân, số tiền đầu tư cho huyện là 28 tỉ đồng. Tuy nhiên, do năm nay thời tiết bất thường, kỹ thuật canh tác chưa đồng bộ, tình trạng thiếu cây giống kéo dài trong những năm đầu triển khai dự án nên dẫn đến tình trạng... mất mùa".
Khi được hỏi nguyên nhân nhầm giống bưởi và xác định nguồn gốc của các giống bưởi lẫn, ông Minh cho biết, việc lẫn giống là lẫn giống bưởi Diễn và chỉ lẫn với một tỉ lệ rất nhỏ khoảng... 3 - 4% trong tổng số diện tích hơn 1.000ha trồng mới thuộc dự án. Tỉ lệ "rất nhỏ" mà ông Minh đưa ra cần được xem xét lại khi cả xã Hùng Quan có hai hộ trồng bưởi lớn nhất nói trên thì cả hai vườn bưởi với hàng trăm cây lâm vào tình trạng còi cọc, không ra quả hoặc lẫn các giống bưởi giả chưa rõ nguồn gốc, các hộ còn lại trồng rải rác xen canh mỗi nhà vài chục gốc thì hầu như nhà nào cũng "dính" phải tình trạng trên.
Ông Minh cũng cho biết, để giải quyết tình trạng trên, đoàn kiểm tra của Sở NNPTNT tỉnh và cán bộ huyện đã về kiểm định và thuyết phục gia đình giải quyết bằng cách giữ lại vườn bưởi và ghép cải tạo lại vườn. Đoàn kiểm tra cũng cho biết, tất cả những diện tích bưởi bị lẫn sẽ được hỗ trợ vật tư, phân bón và chỉ đạo kỹ thuật chăm sóc. Tuy nhiên, cho đến nay, các hộ trồng bưởi nói trên vẫn chưa nhận được bất kỳ sự hỗ trợ nào.
Ông Cường khẳng định: "Chúng tôi chấp nhận chặt gốc, tự tìm mua lại giống để trồng lại bưởi đúng giống Bằng Luân, song vì được hứa hẹn là ghép cây cải tạo nên đành chờ! Hơn nữa, nếu mà nhầm hẳn sang giống bưởi Diễn thì... mừng quá, vì ít nhất là còn bán được bưởi!". Mang vấn đề này lên Sở NNPTNT tỉnh để hỏi thì chúng tôi nhận được một sự trả lời qua loa, thiếu trách nhiệm của Phó Giám đốc Nguyễn Văn Hùng: "Hiện chúng tôi chưa có kết luận gì cụ thể mà sẽ có một cuộc tổng kết toàn diện vào đầu tháng 10 tới. Lúc đó mới có câu trả lời chính xác được!".
... đến "đùa" với thương hiệu
Vấn đề lùm xùm của việc nhầm giống thuộc một dự án lớn nói trên chưa tìm được cách giải quyết thoả đáng, thì vấn đề khác được đặt ra nữa là nếu năm nay không cho quả, liệu bưởi Đoan Hùng có còn giữ được thương hiệu bấy lâu nay? Tháng 3.2008, sản phẩm bưởi quả Đoan Hùng được Cục Sở hữu Trí tuệ thuộc Bộ KHCN ghi nhận vào sổ đăng ký quốc gia tên gọi xuất xứ hàng hoá và được Nhà nước bảo hộ vô thời hạn. Hai trong tổng số 11 giống bưởi được trồng tại huyện Đoan Hùng tỉnh Phú Thọ được bảo hộ là bưởi Bằng Luân và bưởi tộc Sửu.
Song khi được hỏi về việc dán tem, đóng gói sản phẩm và logo thương hiệu, ông Minh lúng túng: "Nói là thương hiệu vậy thôi nhưng chủ yếu bưởi chỉ bán được trong tỉnh. Tem thì cũng có rồi nhưng chưa có... nhân lực nên chưa triển khai được ngay. Việc công nhận thương hiệu về cơ bản là nhằm giải quyết vấn đề tư tưởng cho bà con, nhưng do sản phẩm chưa nhiều nên chưa làm được đồng bộ. Tuy nhiên, cũng phải công nhận là từ khi được công nhận thương hiệu thì giá bưởi cũng bán được với giá cao hơn. Đó là dấu hiệu đáng mừng rồi".
Vấn đề thương hiệu mà vị trưởng phòng nông nghiệp huyện đề cập quả là như chuyện đùa khi việc công nhận thương hiệu hàng nông sản hảo hạng hoàn toàn không phải là chuyện dễ dàng. Cả nước chỉ có khoảng 5 loại bưởi được công nhận thương hiệu, trong đó có bưởi Đoan Hùng. Khi gặp những chủ vườn bưởi lớn lâu năm như ông Cường, ông Hoan, câu trả lời mà chúng tôi nhận được là chưa hề được nhìn thấy tem, nhãn mác. Bưởi của họ lâu nay vẫn được tiêu thụ theo kiểu thủ công "truyền thống" là bán trực tiếp cho thương lái tại vườn.
Và vấn đề "bán được giá" theo cách nói của ông Minh quả đúng "sự thật" khi đến thời điểm này chưa vào chính vụ thu hoạch bưởi nhưng dọc quốc lộ 2 đã tấp nập các sạp bưởi vẫy khách cật lực. Chúng tôi dừng xe tại một hàng bưởi khá lớn với tấm biển "Bưởi Đoan Hùng" rất hoành tráng hỏi mua bưởi. Bà chủ quán đon đả: "Bưởi Đoan Hùng chính hiệu đấy em ạ, quả nhỏ, vỏ mỏng và rất ngọt. Em cứ mua ăn thử, đảm bảo đúng chất lượng".
Hoa mắt với các loại bưởi kích cỡ, màu sắc, tôi chọn ào dăm quả với giá 10.000đ/quả. Mang về bổ ra ăn thử thì đúng là tá hoả với quả bưởi gọi là bưởi Đoan Hùng khi vị thì nhạt thếch mà nuốt vào thì đắng nghét cổ họng. Nhìn những quả bưởi nằm lăn lóc góc nhà, chợt thấy đắng lòng hơn. Cái vị đắng đót vì ăn phải bưởi Đoan Hùng "dởm" thì ít mà đắng cho hàng trăm hộ nông dân tại vùng bưởi trứ danh đang có nguy cơ phá sản và trắng tay với vụ bưởi năm nay thì nhiều...
|
Bưởi Sửu Chí Đám phát triển phù hợp trên đất phù sa sông Lô, sông Chảy. Về nguồn gốc, giống bưởi này được nhân dân xã Chí Đám nhân ra từ cây bưởi ngon của nhà lão nông có tên là Sửu cách đây trên 200 năm. Từ đó tên ông được đặt cho giống bưởi. Bưởi Sửu sau 5 năm trồng cho quả có chất lượng tốt, cây 15 tuổi có năng suất từ 100 - 150 quả, bảo quản sau 5 - 6 tháng quả giữ được chất lượng tốt. D.H (tổng hợp) |
Dương Hà/ Lao Động
Bình luận (0)