Đặc biệt, tác giả (Nguyệt Tú) là người cùng thời, là bạn thân của các nhân vật và chính là một trong những người được nhắc tới trong cuốn sách. Nhờ đó, mỗi câu chuyện để lại một dấu ấn riêng, một cảm xúc riêng cho người đọc".
Năm 1929, trên chuyến xe lửa từ Hà Nội đến Huế công tác, tướng Giáp lần đầu gặp cô học trò Quang Thái từ Vinh vào nhập học Trường Đồng Khánh - Huế và cũng là "lần đầu tiên anh thấy xao xuyến trước một người con gái. Anh thầm mong sẽ có ngày được gặp lại". Bất ngờ, Quang Thái được đưa tới gặp tướng Giáp để nhận nhiệm vụ phát triển tổ Nữ sinh đỏ. Năm 1931 tướng Giáp bị bắt, giam ở nhà lao Thừa Phủ "đi qua nhà giam nữ, anh giật mình nhận ra Quang Thái. Quang Thái cũng đã bị bắt. Thời gian trong tù, anh Giáp hiểu và yêu Quang Thái nhiều hơn. Người thiếu nữ 16 tuổi ấy nét mặt còn ngây thơ nhưng tinh thần thật bất khuất. Quang Thái (em ruột Nguyễn Thị Minh Khai) có câu nói nổi tiếng dặn bạn tù: Personne ne vous dénonce, ne dénoncez personne (nghĩa là: Không ai tố giác bạn, bạn đừng tố giác ai)". Được trả tự do, hai người làm đám cưới tại Vinh lúc tướng Giáp 24 tuổi và Quang Thái 20 tuổi. Hai vợ chồng ra Hà Nội, tướng Giáp dạy Trường Thăng Long, Quang Thái thi đỗ xuất sắc vào Trường đại học y Hà Nội, sinh con gái đầu lòng Hồng Anh. Khi tướng Giáp rút vào hoạt động bí mật cuối 1939 và sang Trung Quốc, Quang Thái gửi con về quê chồng ở Quảng Bình để hoạt động - làm liên lạc của Trung ương Đảng. Năm 1942, thực dân Pháp bắt và kết án Quang Thái 16 năm tù. Hai năm sau, chị mất trong nhà giam Hỏa Lò. Tướng Giáp không biết tin dữ và "những lá thư chứa chan tình yêu viết trên giấy thuốc lá mỏng mảnh vẫn tiếp tục gửãi về địa chỉ người đã mất".
Sách còn giới thiệu "những chuyện tâm tình riêng tư chưa ai viết" về các vị khác: Lê Hồng Phong, Trần Văn Giàu, Nguyễn Chánh, Lê Thị Xuyến, Nguyễn Đình Tứ, Huỳnh Tấn Phát. Phần cuối là "ngày xưa" của Bí thư Hà Nội Lê Quang Đạo và... tác giả Nguyệt Tú, hai người gặp lần đầu năm 1946 tại phố Gambetta (phố Trần Hưng Đạo hiện nay): "Dáng anh nhỏ nhắn, khuôn mặt trái xoan trắng trẻo, thông minh. Đôi mắt đen chăm chú nhìn chúng tôi qua cặp kính trắng. Tôi lúng túng đỏ mặt. Đồng chí bí thư trẻ quá, trông chỉ như bạn học tôi. Thoạt nhìn, anh giống nhà thơ, nhà báo hơn là một cán bộ cấp tỉnh". Hai năm sau (1948): "anh Đạo hẹn tôi ở ngôi chùa bên dòng sông Tích Giang ở khu 11... Anh không xưng "tôi" nữa"... Và họ cưới nhau: "Anh Đạo cười hóm hỉnh: 'Từ khi đi làm cách mạng, anh đã nhiều lần lấy vợ... giả. Lần này mới được lấy vợ thật đấy!".
G.H
Bình luận (0)