Không cần phải nói ra chắc ai cũng biết rằng tổ chức thi cử là một việc làm tốn kém, chẳng những làm hao tổn tiền bạc của nhà nước và nhân dân, mà còn có thể gây tác động tiêu cực đến tâm lý của học sinh. Phấn đấu để giảm thi cử là một định hướng mà các nước Tây phương đã và đang thực hiện. Ngày nay, ở các nước như Anh, Úc và Mỹ, học sinh chỉ thi tốt nghiệp trung học (tức thi tú tài) chứ không phải thi vào đại học. Các trường đại học chỉ dựa vào điểm thi tốt nghiệp trung học để tuyển sinh. Học sinh phải đạt được một số điểm nhất định để được chấp nhận theo học một ngành học nào đó. Phương cách tổ chức này được đánh giá có hiệu quả cao qua việc tiết kiệm ngân sách nhà nước và sức lực của học sinh có thể dành để tập trung vào học đại học và sau đại học.
Do đó, trên nguyên tắc, tôi ủng hộ việc xóa bỏ cuộc thi tuyển sinh đại học, với điều kiện việc tổ chức thi tú tài nên nghiêm chỉnh hơn, và kết quả cuộc thi tú tài phản ảnh được khả năng thực của học sinh.
Hiện nay, nhìn qua những đề thi và câu hỏi trong kỳ thi tú tài, tôi có cảm tưởng đó là những kỳ thi đố, chứ không phải để kiểm tra năng lực và trình dộ của học sinh trong suốt các năm trung học. Chẳng hạn như đề thi toán chỉ bao gồm vỏn vẹn 6 câu hỏi, và hầu hết nội dung các câu hỏi này tập trung vào chương trình lớp 12, chứ không phải cho toàn bộ chương trình trung học. Một số câu hỏi còn mang tính hóc búa, thiếu tính thực tế, thậm chí đi ra ngoài chương trình học. Cách soạn đề thi như thế tạo cơ hội cho thói quen học tủ và không hẳn phản ánh khả năng thực của học sinh.
Ai cũng biết, trong thực tế học sinh khác nhau về năng khiếu giữa các môn học. Có em giỏi về toán nhưng kém về sinh học; có em khá về hóa học nhưng không có năng khiếu về toán. Ngay cả trong một môn, như môn toán chẳng hạn, có em khá về lý thuyết nhưng kém về việc ứng dụng, nhưng có em giỏi trong việc ứng dụng toán mà kém các chủ đề mang tính lý thuyết, và cũng có em giỏi cả hai mặt lý thuyết và ứng dụng. Và, khả năng của các em, dù lý thuyết hay ứng dụng, cần phải được ghi nhận qua việc thi cử. Vì thế, một đề thi lý tưởng cần phải phản ảnh những thực tế này.
Theo phân tích của Giáo sư Dương Thiệu Tống (trong cuốn sách Vài suy nghĩ về giáo dục, Nhà xuất bản Trẻ, 2003) mà trong đó ông cho thấy mức độ tương quan giữa điểm thi tú tài và điểm thi trong lúc theo học đại học cực kỳ thấp. Chẳng hạn như trong môn toán, phân tích trên 1.280 học sinh cho thấy hệ số tương quan giữa điểm lớp 12 và điểm thi tuyển sinh đại học là 0.17; giữa điểm lớp 12 và điểm lúc cuối chương trình đại học là 0.09; và giữa điểm thi tuyển sinh đại học và điểm lúc cuối chương trình đại học là 0.19. Nói cách khác, điểm học lớp 12 không phải là yếu tố tiên đoán cho điểm thi đại học và càng không có liên hệ gì đáng kể với điểm học trong năm cuối của chương trình đại học. Nói cụ thể hơn, các học sinh có điểm thấp khi học lớp 12 có thể có điểm cao khi đi thi đại học và khi tốt nghiệp đại học; ngược lại phần đông các học sinh có điểm cao khi học lớp 12 không phải là những sinh viên có điểm cao khi học đại học.
Có nhiều cách diễn dịch con số thống kê này, nhưng trong những diễn dịch đó, có thể (a) điểm thi tú tài không phân biệt được khả năng của người sinh viên lúc theo học đại học; hoặc (b) đề thi tú tài không ăn khớp với nhu cầu khoa bảng ở bậc đại học; hoặc (c) số phần của sinh viên, kiểu như “học tài thi phận”. Tôi không tin ở số phần, nhưng với thực tế vừa trình bày trên, tôi thiên về (a) và (b), tức là hệ thống thi cử hiện nay không phản ánh trung thực trình độ và tiềm năng của học sinh. Nói cụ thể hơn, điểm thi tú tài (và thi tuyển vào đại học) hiện nay không thể dùng làm chuẩn để tuyển chọn sinh viên. Do đó, tôi có hai đề nghị cụ thể:
Thứ nhất, soạn lại chương trình giáo khoa bậc trung học sao cho đáp ứng được sự khác biệt về khả năng của các học sinh. Chẳng hạn như chương trình toán cần phải được thiết kế lại với 3 bậc. Bậc 1 dành cho các em có khả năng trung bình về toán, những học sinh có thể xử lý các vấn đề toán căn bản (như đại số, phương trình bậc hai, tích phân và xác suất cơ bản…); bậc 2 dành cho các em có khả năng trên trung bình (như ứng dụng lý thuyết tích phân vào các vấn đề vật lý); và bậc 3 dành cho các em chuyên toán, những học sinh có ý định học các ngành đòi hỏi khả năng toán cao cấp. Cách soạn chương trình học này chẳng những tạo cơ hội cho học sinh thực hiện tiềm năng thích hợp của mình, mà còn chuẩn bị cho học sinh một ngành học đại học mà các em thấy hợp với năng khiếu của mình.
Thứ hai là soạn một đề thi với 30 hay 40 câu hỏi nhằm kiểm tra tất cả những khía cạnh chính của chương trình học. (Thật là khó tưởng tượng nổi cả chương trình trung học có thể tóm gọn trong 6 câu hỏi!) Chẳng hạn như trong môn toán, ngoài những câu kiểm tra trình độ căn bản về đại số và phương trình/bất phương trình (trình độ lớp 9 hay lớp 10), cần phải có những câu hỏi về lý thuyết và ứng dụng của lượng giác, đạo hàm, tích phân và xác suất. Phương thức soạn đề thi như đề nghị có thể phản ảnh chính xác hơn tiềm năng và khả năng của người học sinh.
Nói tóm lại, tôi đồng ý và ủng hộ việc xóa bỏ kỳ thi tuyển sinh.
Nguyễn Văn Tuấn
(USA)
Bình luận (0)