Theo quan chức này, mục tiêu của một công ty cổ phần phải là lợi nhuận và đây cũng là yêu cầu cao nhất của các cổ đông khi góp vốn cổ phần. Còn với việc EVN cho rằng, lợi nhuận của EPTC sẽ được khống chế khoảng 5-10% tương ứng với 50-100 tỉ đồng/năm thì điều này "không thuyết phục" vì với cổ đông, mức lợi nhuận đó là thấp so với nhiều lĩnh vực khác hiện nay có thể đem lại lợi nhuận cao hơn. Hơn nữa, khi đã là công ty cổ phần, EPCT sẽ là doanh nghiệp (DN) hoạt động theo Luật DN; những quy định ràng buộc về trách nhiệm của công ty này có thể không còn ý nghĩa khi theo luật, các hoạt động của DN phải tuân theo quyết định của đa số cổ đông.
Cũng theo quan chức này, có 2 vấn đề phải lưu ý. Thứ nhất, "công ty này sẽ luôn đặt ra yêu cầu phải mua điện đầu vào với giá thấp, điều này sẽ không hấp dẫn các nhà đầu tư mới vào các công trình nguồn điện trong khi hiện nay đang thiếu điện". Thứ hai, "về đầu ra, đối với một công ty mua bán điện, có xu hướng phải bán giá cao. Điều này sẽ không tốt cho người dân có mức thu nhập thấp, như vậy sẽ không thực hiện được chính sách bảo trợ cho nhóm đối tượng này".
Nhận xét về bức thư của ông Martin Rama, quyền Giám đốc Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam phản đối việc thành lập EPTC, quan chức trên cho rằng, sở dĩ WB có ý kiến vì từ trước đến nay, Nhà nước đầu tư vốn rất lớn cho EVN trong đó có việc bảo lãnh vốn vay đầu tư từ WB cho EVN. Nếu việc mua, bán điện được chuyển sang cho EPTC thì việc trả nợ cho WB là vấn đề khó khăn với một công ty cổ phần.
Về ý kiến của EVN cho rằng, EPTC không được quyết định về giá điện, bởi đây là quy định của Nhà nước, ngoài ra còn có Ban kiểm soát gồm đại diện Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính), Cục Điều tiết điện lực (Bộ Công nghiệp), Hiệp hội Bảo vệ người tiêu dùng... theo quan chức trên, "giá điện mua, bán cũng sẽ khó kiểm soát được vì giá mua điện từ nhà máy chạy than nơi này sẽ phải khác so với nhà máy than nơi khác; mua của nhà máy có công nghệ thấp phải khác với giá điện của nhà máy có công nghệ cao...". Còn sự giám sát của Ban kiểm soát sẽ "rất hạn chế" do khi đã là thành viên của Công ty cổ phần EPCT thì những người dù là đại diện của cơ quan nào cũng sẽ có tâm lý "ăn cây nào rào cây ấy", ông này phân tích.
Theo vị quan chức của Bộ Công nghiệp, hiện nay Chính phủ đã có quy định về việc Nhà nước phải nắm giữ và điều hành một số DN trong lĩnh vực điện lực như các nhà máy có quy mô công suất trên 100 MW, các công ty làm công việc truyền tải và phân phối điện... Do đó, việc thành lập EPTC là điều "phải hết sức cân nhắc", để tránh tình trạng như một DN của EVN tại miền Trung khi cổ phần hóa đã hạn chế việc cung ứng điện lên các vùng sâu, vùng xa... mà trước khi cổ phần hóa, DN này đã thực hiện tốt.
Trao đổi với Thanh Niên, ông Nguyễn Đình Cung - Trưởng ban Nghiên cứu chính sách kinh tế vĩ mô, Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế T.Ư - nhận xét: "Theo tôi, điện đang là loại hình DN độc quyền tự nhiên và cần phải có cơ quan giám sát độc lập, bảo đảm chống độc quyền, chống lạm dụng độc quyền để chạy theo lợi nhuận, bảo đảm lợi ích của người tiêu dùng. Hiện nay, Bộ Công nghiệp đang thực hiện chức năng giám sát nhưng cơ quan này có quá nhiều công việc, cùng lúc thực hiện 3 chức năng: quản lý nhà nước, chủ sở hữu và giám sát nên sẽ không thực hiện tốt được vai trò thứ ba. Như vậy, đối với việc mua bán điện, cần phải có cơ quan giám sát độc lập. Công ty này phải là đơn vị nhà nước. EVN chỉ là DN nhà nước chứ không phải nhà nước.
EVN đưa ra 6 nguyên tắc để cam kết bảo đảm hài hòa lợi ích thì điều này cũng không làm tôi quan tâm vì ngay khi ra đời, công ty phải hoạt động theo Luật DN. EVN nói cổ đông (trong đó có những đơn vị sản xuất, bán điện như Lilama, Tập đoàn than - khoáng sản Việt Nam...) không được tham gia đàm phán về giá là không chính xác. Theo Luật DN, các cổ đông có thể can thiệp bằng cách này, cách khác. Họ sẽ can thiệp, có tiếng nói quyết định ở đại hội cổ đông. Do đó, theo tôi, công ty mua bán điện phải hoạt động không vì mục đích lợi nhuận, không gắn với sản xuất, phân phối".
Mạnh Quân
Bình luận (0)