Có nhất thiết phải làm hậu kỳ phim nhựa ở nước ngoài?

Hiện nay, tại Việt Nam chưa thể thực hiện hết phần hậu kỳ cho phim dù Trung tâm Kỹ thuật điện ảnh Việt Nam, Viện Lưu trữ điện ảnh Việt Nam không thiếu máy móc có thể đáp ứng một số công đoạn cho phim. Một nghịch lý hay được giới làm phim nhắc đến là Trung tâm Kỹ thuật điện ảnh Việt Nam ở Hà Nội không thiếu máy móc đời mới thuộc hàng "xịn" so với một vài trung tâm kỹ thuật của Thái Lan nhưng luôn vắng vẻ. Vì sao? Bà Đinh Thanh Hương - Giám đốc sản xuất bộ phim Những cô gái chân dài, Nữ tướng cướp (Hãng phim Thiên Ngân) nói ngắn gọn: "Giá thành tại Việt Nam so với nước ngoài tương đương, nhưng vì chưa yên tâm về chất lượng nên chúng tôi đã chọn Thái Lan để thực hiện hậu kỳ cho hai bộ phim". Đó cũng là lý do mà nhiều hãng phim tư nhân khác chọn nước ngoài để làm hậu kỳ cho phim của mình.

Thế nhưng không chỉ phim của tư nhân, cả những bộ phim như Gái nhảy, Lọ Lem hè phố, Mê Thảo - Thời vang bóng, Hà Nội 12 ngày đêm, Nguyễn Ái Quốc ở Hồng Kông... do các hãng phim nhà nước thực hiện cũng được đưa đi nước ngoài làm hậu kỳ, tiêu tốn một khoản tiền đáng kể, trong khi năm nào Nhà nước cũng rót một khoản ngân sách không nhỏ để đầu tư thiết bị kỹ thuật cho Trung tâm Kỹ thuật điện ảnh Việt Nam. Ông Nguyễn Phúc Thảnh - Cục trưởng Cục Điện ảnh Việt Nam lý giải: "Những phim được làm hậu kỳ ở nước ngoài đều đã được lên dự toán sản xuất từ 3 - 4 năm trước, còn máy móc của Trung tâm Kỹ thuật điện ảnh thì chỉ mới được đầu tư sau này. Trung tâm chỉ có thể làm in tráng nhưng lại thiếu hệ thống điều chỉnh tự động, phần làm âm thanh surround đang trong giai đoạn chạy thử nghiệm, còn phần kỹ xảo bắt buộc phải đi nước ngoài vì chúng ta chưa thể đầu tư khi chưa có nhiều phim được sản xuất". Khi trao đổi với nhiều đạo diễn thì đa số ý kiến đều cho rằng máy móc chúng ta không thiếu, thậm chí một số máy còn "xịn" hơn Thái Lan, nhưng lại thiếu người đủ trình độ để vận hành những máy móc này. Hơn nữa, chúng ta đổ tiền vào chưa hợp lý khi đầu tư theo từng giai đoạn chứ không theo một dự án kỹ thuật hoàn chỉnh dẫn đến máy móc thiếu đồng bộ. Đạo diễn, quay phim Phạm Hoàng Nam khẳng định: "Chỉ cải thiện được khi ta đầu tư đồng bộ và chuyên nghiệp hóa từng bộ phận. Hãng sản xuất thì chuyên sản xuất và rất cần có những trung tâm kỹ thuật điện ảnh riêng biệt chứ không phải như hiện nay là hãng phim cũng được đầu tư máy móc làm hậu kỳ".

Phim Nữ tướng cướp của Hãng phim Thiên Ngân được làm hậu kỳ tại Thái Lan

Một nghịch lý nữa là trong khi một số máy móc hậu kỳ trong nước vẫn đang trong giai đoạn "chạy thử nghiệm" thì ở nước ngoài loại máy này đã thành... lạc hậu. Anh Phước Sang - Giám đốc Hãng phim Phước Sang sẵn sàng chi bạc tỉ để thực hiện hậu kỳ tại Thái Lan cho phim Khi đàn ông có bầu cho biết: "Tôi chọn Thái Lan vì yên tâm về chất lượng kỹ thuật. Ở Việt Nam, cụ thể tại Hãng phim Giải Phóng có máy in tráng đời mới của Tập đoàn Kantana nhưng lại xử lý không đúng chuẩn kỹ thuật. Hơn nữa, trong khi thế giới họ đã làm âm thanh Dolby 5.1 (thế hệ âm thanh mới hơn surround) thì Việt Nam lại vẫn chưa thể thực hiện âm thanh surround !". Điều đó có nghĩa là, sắp tới đây dù Trung tâm Kỹ thuật điện ảnh có đầu tư tiền tỉ thì các hãng phim tư nhân vẫn chọn Thái Lan, Hồng Kông để thực hiện hậu kỳ cho phim của mình. Phước Sang cũng tiết lộ rằng hai bộ phim Đẻ mướn, Áo lụa Hà Đông của hãng anh sẽ vẫn phải làm ở nước ngoài... cho chắc ăn.

Như vậy, vấn đề không phải ở chỗ đầu tư bao nhiêu để có máy móc hiện đại mà là cần phải đào tạo nguồn nhân lực có nghề để vận hành những máy móc đó. Liệu vài năm tới vấn đề này có được cải thiện hay vẫn tiếp tục lãng phí?

Trâm Anh