Trong khi các đầu nậu "luộc" sách tha hồ thu lợi thì các nhà làm sách chân chính lại điêu đứng - Công ước Berne về bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ bị vi phạm trắng trợn. Sách đã mua bản quyền từ những tập đoàn xuất bản nổi tiếng trên thế giới cũng bị luộc, trong khi các cơ quan quản lý mới chỉ nhập cuộc và xử lý với những biện pháp hành chính, yếu ớt...
Những "sát thủ"
Đúng một ngày sau khi Công ước Berne có hiệu lực tại Việt Nam (26.10.2004), First News (Công ty văn hóa Trí Việt) ký được hợp đồng mua bản quyền cuốn Phút nhìn lại mình từ Tập đoàn xuất bản Margret McBride (Mỹ). Bản gốc chuyển giao mang tựa One Minute for Yourself, tác giả là tiến sĩ Spencer Johnson. Nội dung nói về những cuộc hành trình vượt qua nhiều tổn thương, khó khăn để tìm lại niềm tin, ý nghĩa cuộc sống...
Chỉ khoảng mười ngày sau khi cuốn sách được công bố trên các phương tiện thông tin đại chúng, sách lậu lập tức xuất hiện tràn lan và phát hành rộng rãi tại Hà Nội và các tỉnh thành trên cả nước. "Nhà in sách lậu" copy không thương xót cuốn sách thật từ bìa sách, nội dung, co chữ, thậm chí... trang bản quyền của First News cũng được "luộc" trọn. Số lượng sách lậu phát hành khoảng 10.000 - 20.000 cuốn và ngay lập tức thao túng thị trường cả nước, trong khi sách thật bị đại lý ồ ạt trả vềì vì không thể cạnh tranh được giá cả. Trong "kỷ lục" bị luộc sách của First News, Phút nhìn lại mình là cuốn được mua bản quyền sớm nhất và cũng bị in lậu nhanh nhất tại Việt Nam!
 Ông Vũ Trọng Quân bức xúc với những cuốn sách của First News bị in lậu |
Trước đó, những cuốn nằm trong bộ Hạt giống tâm hồn: Phút nhìn lại mình, Quà tặng kỳ diệu, Bí mật của hạnh phúc, Hạt giống tâm hồn, Cho lòng dũng cảm và tình yêu cuộc sống, Từ những điều bình dị cũng đã bị "luộc".
Công nghệ "luộc" cao cấp...
Địa lý toàn thư tân biên là cuốn sách khá nổi tiếng về địa lý của tác giả Trần Văn Hải. Cuốn sách đã được Công ty văn hóa Minh Trí - nhà sách Văn Lang mua bản quyền, tổ chức biên tập bản thảo và in, phát hành rộng rãi. Sách xuất bản tại Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin (NXB VHTT) với số lượng in 1.000 cuốn, chịu trách nhiệm xuất bản là ông Bùi Việt Bắc, Giám đốc NXB VHTT.
Chỉ một thời gian sau, phiên bản của Địa lý toàn thư tân biên đã có mặt trên thị trường với tên gọi khác: Địa lý phong thủy toàn thư. Tác giả vẫn là Trần Văn Hải. Sách được đổi bìa, kích cỡ bé hơn, một số nội dung đã được "xào nấu" biên tập lại. Sách cũng được phát hành tại NXB VHTT nhưng người chịu trách nhiệm là ông Vũ An Chương. Trên giấy đăng ký xuất bản có ghi "...in xong và nộp lưu chiểu quý I - 2003..." (không nói in tại nhà in nào). Sách cũng có giấy phép xuất bản (số 105/XB/QLXB/237 - VHTT).
|
Làm gì để diệt sách lậu? Ông Bùi Việt Bắc, Giám đốc NXB VHTT: "Quản lý nhà nước về sách cần phải vĩ mô hơn!" lÔng Vũ Đình Hòa, Giám đốc Công ty văn hóa Minh Trí, chủ nhà sách Văn Lang: "Trước tôi chuyên trị mảng sách mà tụi nó không thể luộc được, năn nỉ tụi nó luộc tụi nó cũng không luộc, đó là sách triết học, sách nghiên cứu - khó đọc". Đó là một cách. Cách khác: Khi nó "luộc" thì mình "đánh" bỏ luôn, bằçng cách lột bìa, thay giá, giảm chiết khấu. Chẳng hạn sách 16.000 đồng, mình "đánh" giá bìa xuống còn 8.000 đồng, chiết khấu 50%, khi đó giá cuốn sách chỉ còn 4.000. Thế là tụi nó bỏ luôn, không dám làm vì giá thấp hơn làm lậu! Nhưng đâu phải cuốn sách nào cũng "tránh" được dân "luộc" theo hai cách ấy?!". |
Ông Lê Nguyên Đại, GĐ Công ty Thời Đại, chủ nhà sách Trẻ cũng đã từng là nạn nhân của kiểu "in lậu cao cấp" này. Ông Đại than: "Hễ mình làm ra được cuốn nào hay, có vẻ bán được trên thị trường là y như rằng bị luộc, ví dụ cuốn Những người bạn cố đô Huế". Hay như khoảng 10 năm trước, ông xuất bản bộ 350 bài tập tiếng Pháp, tài liệu gốc của một trường ĐH bên Pháp. Bộ sách được làm dưới dạng song ngữ - bên trái in nguyên tiếng Pháp, bên phải dịch ra tiếng Việt. Bán được một năm, cuốn sách "hút hàng" thì trên thị trường thì cũng xuất hiện sách lậu. Thay vì trình bày như cũ, sách "luộc" xào nguyên tiếng Pháp và tiếng Việt chung một trang - hạ cỡ chữ xuống, thành thử cuốn mới dày 200 trang thay cho cuốn cũ dày 400 trang. Ông Đại ngán ngẩm: "Cuốn sách của tôi cũng chết luôn!".
Gần đây nhất, ông Đại lại phát hiện mình bị "luộc chín" cuốn Việt Nam sử lược (VNSL). "Công nghệ" này còn "siêu đẳng" hơn công nghệ "luộc cao cấp" nhiều lần. Ông Đại than: "Họ (dân luộc) chụp nguyên cuốn sách của tôi, không sai chút nào!". Cuốn VNSL mới chỉ khác là bìa mềm, có thêm ảnh của tác giả Trần Trọng Kim và bị bớt đi lời giới thiệu của NXB VHTT so với cuốn thật. Còn lại giống y chang từ nội dung, kích cỡ, trình bày; thậm chí cả kiểu cỡ chữ Hán lẫn Việt, cách gấp bản đồ vào lòng cuốn sách...
 Cuốn Địa lý toàn thư tân biên (dưới) và cuốn sách “luộc” lại lấy tên Địa lý phong thủy toàn thư. ảnh: T.G |
Ông Vũ Trọng Quân, người phụ trách tiếp thị của First News cho biết: "Hầu hết sách lậu đều bị copy y chang từ bìa đến ruột, không có chút chỉnh sửa, biên tập nào". Về bìa sách, sách lậu được scan lại bìa hoàn toàn, chế bản in offset bốn màu, hai mặt, hơi mờ (bằng khoảng 90% so với bìa thật). Bìa sách đề đầy đủ tên NXB và tên First News, được cán bóng như sách thật tuy không rõ nét bằng. Về ruột sách, nhiều cuốn được thực hiện bằng cách chụp photo, kể cả trang bản quyền. Nhiều cuốn được chụp phim, chất lượng in khá cao nhưng những trang hình mờ nhạt hơn sách thật.
Theo First News, chi phí cho kiểu luộc "trọn bộ" này gồm tiền photo, scan bìa, giấy, in ấn và... chi phí ngoại giao để in tại các nhà in hợp pháp. Thời gian luộc một cuốn sách chỉ khoảng 4 - 5 ngày. Với kiểu luộc này, lợi nhuận của đầu nậu có thể là 150% trong khi không mất 10 khoản quan trọng để làm nên một cuốn sách: không ý tưởng; không lao động; không dịch thuật; không biên tập; không giấy phép; không quản lý phí NXB; không quảng cáo; không tốn thời gian giao dịch; không chi phí, không trả tiền bản quyền và không đóng thuế.
Thật bất ngờ nhưng đây đang là thực tế tại một số địa phương, đặc biệt tại Hà Nội. Tại đây, sách được "luộc" công khai, trắng trợn trên phạm vi rộng, thậm chí còn có sự phân bổ "quota" về việc "luộc" sách: chẳng hạn, đầu nậu A. chỉ chuyên "luộc" sách của NXB Trẻ; đầu nậu B. chỉ được phép "luộc" của First News... Bản thân các đầu nậu cũng có thể "luộc" nhau. Vì "luộc" sách, có chuyện đầu nậu K. đã bị đầu nậu L. kêu đến cửa hàng, cảnh cáo và đánh cho một trận tơi tả. Theo ông Vũ Trọng Quân, đầu nậu không mất công nhiều với việc lựa chọn sách để "luộc", chỉ đợi báo chí lăng-xê sách hay, danh sách sách bán chạy, thế là về "luộc". Đầu nậu rất chịu khó đọc những quảng cáo này!".
T.G
Bình luận (0)