“Cuộc chiến” cột điện

Giá thuê cột điện tăng 4-8 lần

“Cuộc chiến” bắt đầu vào tháng 9.2008, EVN đưa ra giá thuê cột điện mới để treo cáp tăng đột biến từ 4 - 8 lần so với mức cũ. Giải thích về lý do tăng giá cao như vậy, ông Đinh Quang Tri, Phó tổng giám đốc (TGĐ) EVN nói: “Mức giá 3.500-6.000 đ/cột/tháng đã được áp dụng cách đây 6 - 7 năm, đó là một giá rất rẻ, đến nay không còn phù hợp. Năm 2008, EVN thu về có 81 tỉ đồng từ tiền cho thuê cột trong khi muốn dọn các loại dây cáp đang treo tùm lum trên cột, chúng tôi phải chi tới 140 triệu đồng cho 1 km đường dây”. Theo ông Tri, các doanh nghiệp (DN) khác như Viettel, FPT cũng đã chấp nhận giá mới của EVN, chỉ còn VNPT là chưa đồng ý.

Trong khi đó, VNPT đã lập dự toán một cách rất cụ thể về các chi phí dựng cột (trong trường hợp phải tự đầu tư), và chứng minh mức giá mà EVN đưa ra cực kỳ vô lý. Theo tính toán của VNPT, với loại cột bê tông thấp nhất là 8,5m, đắt nhất VNPT cũng chỉ phải trả khoảng 7.500 đ/tháng thay vì mức giá hơn 20.000 đ/tháng mà EVN đưa ra. Theo VNPT, tổng chi phí đầu tư cho một cây cột loại này khoảng 3,6 triệu đồng; chi phí đã khấu hao cho một cột là 30.000 đ/tháng. Mức phí này phân bổ cho hai bên là viễn thông và EVN, mỗi bên chịu một nửa. Nghĩa là tối đa VNPT và các doanh nghiệp viễn thông chỉ phải trả khoảng 15.000 đ/tháng để thuê cột. Nếu VNPT nhận đóng một nửa chi phí này thì mỗi tháng, mức giá thuê cột cho VNPT chỉ là 7.500 đ/tháng. Phần phí còn lại sẽ chia nhỏ hơn nữa cho Viettel, SPT, VCTV... Theo VNPT, đây là mức giá thị trường, khi hiệp thương, hai bên có thể đàm phán để đạt được mức giá hợp lý cho cả hai chứ không nhất thiết phải đúng mức này. “8.000-9.000 đ/tháng thì VNPT có thể chấp nhận được, chứ không thể 20.000 đ”, đại diện VNPT nói.

Tự trồng cột nếu bị ép

Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng - Phó TGĐ Tập đoàn Viettel, nếu tự xây dựng cột thì so với giá thuê của EVN rẻ hơn từ 3-4 lần. "Nếu chúng tôi cho VNPT, SPT thuê nữa thì giá thậm chí giảm tới 10 lần", ông Hùng nói. Tuy nhiên theo ông Hùng, việc dựng cột đòi hỏi đầu tư lớn về thời gian khi mà hiện nay, việc xin cấp phép một dự án trồng cột trên một đoạn tuyến 5 km mất trung bình 2 tháng.

Theo Phó TGĐ Tập đoàn Viettel, EVN đang sở hữu một hạ tầng độc quyền. “Mà đã độc quyền thì cần phải có sự can thiệp của Nhà nước. Hiển nhiên là không thể để một DN tự định giá được mà đã đến lúc các cơ quan quản lý nhà nước nên can thiệp”, ông Hùng nói. Trả lời Thanh Niên, ông Bùi Thiện Minh, Phó TGĐ VNPT cũng nói: Việc tính toán giá thuê cần theo định mức của Nhà nước chứ không thể có chuyện EVN đầu tư rồi muốn ra giá bao nhiêu cũng được.

Theo ông Minh, sắp tới Bộ Thông tin - Truyền thông sẽ tổ chức một cuộc họp cùng Bộ Tài chính và Bộ Công thương. Trong trường hợp không thể có được thỏa thuận cuối cùng với EVN, VNPT sẽ đầu tư trồng cột. VNPT và Viettel đã thỏa thuận về việc đầu tư xây dựng cột treo cáp viễn thông, trong đó dự kiến sẽ xây dựng 1 triệu cột trên toàn quốc phục vụ cho 2 DN này và cho thuê. Theo tính toán của VNPT, sau khoảng 3-4 năm sẽ hoàn vốn đầu tư thay vì phải tiếp tục thuê của EVN. Tuy nhiên, ông Minh cũng thừa nhận việc đầu tư này là rất lãng phí so với việc sử dụng chung hạ tầng với EVN dù xét về chi phí của doanh nghiệp thì tự đầu tư sẽ rẻ hơn nhiều mức giá thuê mới. Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Phó TGĐ Viettel thì tiết lộ thêm: Viettel và VNPT dự kiến có thể trồng mới tới 2 triệu cột treo cáp tín hiệu với mức đầu tư  từ 4.000-5.000 tỉ đồng, nếu bị EVN ép tới “đường cùng”.

Người tiêu dùng sẽ phải gánh chịu

Theo tiến sĩ Vũ Thành Tự Anh - Giám đốc nghiên cứu Chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright: EVN là một tập đoàn kinh tế nhà nước. Khi EVN trồng cột điện, tức là đã sử dụng nguồn lực công cộng (ở cả khía cạnh về vốn từ ngân sách, vị trí, không gian đặt cột, chức năng nhiệm vụ của Nhà nước quy định cho tập đoàn). Do đó, không thể coi cột điện là tài sản thuộc sở hữu toàn quyền của EVN, và họ muốn cho thuê với giá nào cũng được. Nếu để hai DN tự đàm phán sẽ rất khó thống nhất. Thêm vào đó, nếu chi phí tăng, các DN sẽ tính đến phương án bắt người tiêu dùng phải gánh chịu phần tăng này bằng việc tăng cước phí. Do đó, ở đây phải có vai trò điều tiết của Nhà nước, cơ quan nhà nước sẽ đứng ra để quyết định ai có quyền sử dụng, đề ra quy tắc phân chia cột điện.

Trao đổi với Thanh Niên, một chuyên gia về cạnh tranh của Bộ Công thương cũng cho rằng: Nếu hai bên không thương lượng được, cơ quan nhà nước sẽ đứng ra phân xử. “Chuyện độc quyền cột điện của EVN là độc quyền tự nhiên. Từ trước đến nay, chỉ có họ trồng cột điện, và Nhà nước giao chức năng nhiệm vụ cho họ. Về góc nhìn quản lý nhà nước, tôi cho rằng mục đích cuối cùng của việc này phải là các DN dùng chung cột điện, tránh tình trạng trồng thêm cột mới, vừa lãng phí, vừa mất mỹ quan, ảnh hưởng đến chất lượng, giá cả phục vụ người dân”, chuyên gia này phân tích.

Diễn biến - Tháng 9.2008 EVN đưa ra mức giá thuê cột viễn thông mới cao gấp 4 - 8 lần mức giá cũ. Sau đó việc đàm phán mức giá mới giữa các bên liên quan kéo dài hơn 1 năm không đạt được kết quả cuối cùng. - 19.8.2009, VNPT có công văn số 3228/VNPT-TTBH đề nghị các Bộ liên quan tạo điều kiện giúp đỡ xem xét và có chỉ đạo để VNPT, EVN đạt được thỏa thuận hợp lý về giá thuê cột điện. - 9.11.2009, Bộ Tài chính đã chủ trì Hội nghị hiệp thương giá thuê cột điện lực để treo cáp viễn thông với sự tham gia của VNPT, Viettel, SPT. Các DN đã đề xuất Bộ Tài chính quy định mức giá thuê cột điện áp dụng cho các DN viễn thông. Cuộc họp đã kết thúc mà không có kết luận cuối cùng. - 11.12.2009, VNPT có văn bản gửi Bộ Thông tin - Truyền thông, Bộ Công thương và Tài chính, nêu việc do VNPT và EVN chưa đạt được thỏa thuận về giá thuê cột điện nên tại một số địa phương ngành điện lực đã thường xuyên gây sức ép với các VNPT địa phương, yêu cầu ký hợp đồng thuê cột điện theo mức giá mới bằng hình thức thông báo sẽ cho tháo dỡ cáp thông tin nếu không chấp thuận. - 22.12.2009, Bộ Công thương đã có công văn yêu cầu nếu việc đàm phán giữa hai bên không đạt được kết quả trước 5.1.2010, EVN và VNPT cần báo cáo chi tiết về vấn đề này để Bộ xem xét giải quyết. Trong trường hợp thỏa thuận hai bên chưa đi đến thống nhất, Bộ đề nghị EVN chỉ đạo các đơn vị trực thuộc dừng việc tháo dỡ cáp thông tin treo trên cột điện lực để thông tin được thông suốt, đảm bảo lợi ích xã hội. - 13.1.2010, diễn ra cuộc đàm phán giữa lãnh đạo cao cấp của hai tập đoàn là ông Phạm Long Trận, Chủ tịch HĐQT VNPT và ông Đào Văn Hưng, Chủ tịch HĐQT EVN. Phía EVN cho rằng chưa có cơ sở để hạ giá thuê, còn VNPT đề nghị tiếp tục đàm phán.

Trường Sơn - Káp Thành Long

.