Trong mắt giới quân sự Mỹ
Năm 1965, khi quyết định mở cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân ra miền Bắc, người Mỹ hy vọng ngăn chặn được sự tiếp viện của hậu phương cho chiến trường miền Nam. Trước đó, tháng 5.1964, danh sách 94 mục tiêu cần đánh phá đã được giới quân sự Mỹ lập ra. Trong số này, Mỹ đã xác định 60 “điểm tắc” trên hệ thống giao thông của miền Bắc. Và cầu Hàm Rồng bắc qua sông Mã tại vĩ tuyến 20 được đánh giá là “điểm tắc lý tưởng, là đầu mút của khu vực cán xoong”... Phá hỏng cây cầu này, người Mỹ tin rằng sẽ cắt đứt tuyến đường giao thông huyết mạch chi viện của miền Bắc cho chiến trường miền Nam. Hơn thế nữa, là “đánh sập một biểu tượng bất khuất, đánh sập niềm kiêu hãnh của Bắc Việt”.
Trong nhiều hội nghị, giới quân sự Mỹ đã bàn thảo tỉ mỉ kế hoạch đánh phá cầu Hàm Rồng. Trước trận đánh lớn, Mỹ đã cho hai tốp máy bay xâm nhập vùng cửa biển Lạch Trường, nghi binh cho hai chiếc khác bay sâu vào nội địa dọc hai bờ sông Mã để thị sát trận địa phòng không của Bắc Việt...
Giăng lưới lửa
Để chủ động đối phó với âm mưu của Mỹ, từ tháng 2.1965, lực lượng phòng không đã được Bộ Tổng tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam (QĐNDVN) điều về Hàm Rồng. Đầu tiên, Trung đoàn 13, Sư 213 pháo cao xạ của Quân khu (QK) 3 đang huấn luyện tại Nam Định được lệnh vào Thanh Hóa, 2 đại đội đóng tại cầu Đò Lèn, 2 đại đội tại Hàm Rồng. Tiếp đó, Bộ Tư lệnh quân chủng phòng không lệnh cho Tiểu đoàn 11, Sư 330 đang bảo vệ thủ đô về phối hợp với Trung đoàn 13 của QK 3. Lực lượng của Đoàn bộ binh Trường Sơn và hải quân được bố trí tại các vị trí trọng yếu để phục kích và bảo vệ căn cứ hải quân... Trước khi bước vào trận đánh lớn, Sư 304 và Sư 350 đã điều động lực lượng pháo cao xạ 37 mm và 14,5 mm về Hàm Rồng phối hợp chiến đấu. Cuối tháng 3.1965, Tỉnh đội Thanh Hóa tăng cường thêm một trung đội pháo 14,5 mm và một tổ trung liên...
|
Lễ hội kỷ niệm 45 năm chiến thắng Hàm Rồng được UBND tỉnh Thanh Hóa tổ chức trong các ngày từ 29.3-4.4. Trong đó, chương trình chính thức mang tên "Hàm Rồng - bản hùng ca bất tử" được tổ chức vào 20 giờ tối 3.4, tại Quảng trường Hàm Rồng (VTV tường thuật trực tiếp). Chương trình tái hiện tinh thần chiến đấu anh dũng của quân và dân Hàm Rồng cùng công cuộc đổi mới trên mảnh đất này ngày nay. Kết thúc lễ kỷ niệm sẽ là một màn pháo hoa rực rỡ trên bầu trời Hàm Rồng. |
Cầu Hàm Rồng nằm ở một vị trí đặc biệt hiểm trở, xung quanh có nhiều điểm cao thuận tiện cho chúng ta bố trí các trận địa hiểm hóc với chằng chịt lưới lửa ở nhiều hướng, nhiều tầng, cơ động đánh địch cả trên không và trên bộ...
Tối 2.4.1965, Bộ Tổng tư lệnh QĐNDVN thông báo cho Bộ Tư lệnh QK3 và Tỉnh đội Thanh Hóa: “Địch sẽ đánh Hàm Rồng ngày 3.4. Phải tổ chức đánh chắc, đánh trúng, bắn rơi tại chỗ nhiều máy bay địch, bảo vệ mục tiêu, tiết kiệm đạn dược...”. Ngay trong đêm, người dân đã được sơ tán triệt để ra khỏi trận địa trong bán kính 5 km tính từ tâm điểm cầu Hàm Rồng.
Đụng độ
Ngày 3.4.1965, bầu trời Hàm Rồng trong xanh dưới cái nắng đầu hè vàng rực. Đúng 13 giờ, còi báo động vang lên dồn dập, bầu trời và mặt đất trong phút chốc rung chuyển bởi hàng trăm máy bay phản lực Mỹ kéo vào oanh tạc cầu Hàm Rồng.
Lần đầu tiên trong cuộc chiến tại VN, Mỹ đã huy động một số lượng lớn máy bay hiện đại và bom đạn có sức công phá dữ dội vào một mục tiêu nhỏ như vậy. Trước đó mấy giờ đồng hồ, máy bay Mỹ đã mở cuộc tấn công ồ ạt vào cầu Đò Lèn (Hà Trung) cũng trên quốc lộ 1A cách cầu Hàm Rồng không xa, hy vọng cắt đứt đường tiếp tế của ta trước khi đánh Hàm Rồng, thực hiện ý đồ phân tán lực lượng và cô lập mục tiêu chính. Lưới lửa phòng không của quân dân ở Đò Lèn đã tiêu diệt ngay 5 máy bay Mỹ.
Tại mặt trận Hàm Rồng, ngay ngày chiến đấu đầu tiên, quân dân ta đã bắn rơi 17 máy bay phản lực Mỹ, trong đó có cả "thần sấm" F105 lần đầu tiên xuất kích trên bầu trời miền Bắc...
|
|
Thất bại nặng nề, ngày hôm sau (4.4), Mỹ mở cuộc tấn công thứ hai vào Hàm Rồng và vùng phụ cận. Cùng tham gia đánh máy bay Mỹ trong trận này còn có 2 tàu chiến của hải quân và các biên đội MIG 17. Đến 17 giờ, trận chiến ác liệt đã kết thúc, quân dân Nam Ngạn - Hàm Rồng đã bắn thêm 30 máy bay Mỹ. Cầu Hàm Rồng vẫn hiên ngang tồn tại thách thức sức mạnh của không lực Mỹ. Mạch máu giao thông Bắc - Nam vẫn được giữ vững cho những đoàn quân, cùng vũ khí, đạn dược hướng vào miền Nam.
Trong chiến thắng vang dội ngày 3-4.4.1965 và chiến công bắn rơi 117 máy bay Mỹ sau hàng nghìn ngày đêm chiến đấu bảo vệ cầu của quân dân Nam Ngạn, Hàm Rồng, Yên Vực, có sự đóng góp to lớn của lực lượng dân quân tự vệ và nhân dân địa phương. Như tấm gương chiến đấu, hy sinh anh dũng của Trung đội trưởng Trung đội dân quân xếp dỡ Hàm Rồng Đỗ Khắc Cảu, mặc máu loang đỏ áo vẫn chỉ huy đồng đội chuyển đạn cho các chiến sĩ pháo cao xạ. Nữ đội viên tự vệ Ngô Thị Dung hy sinh khi đang tiếp đạn; nữ dân quân Ngô Thị Sáu 3 lần bị thương vẫn không rời trận địa cho đến lúc hy sinh; nữ dân quân Ngô Thị Tuyển vác mỗi lần hai hòm đạn pháo nặng 98 kg, băng mình trong khói lửa để tiếp đạn cho bộ đội... Góp phần vào chiến thắng còn có hàng nghìn người dân, các cụ ông, cụ bà cao tuổi sẵn sàng làm tất cả để hỗ trợ các lực lượng chiến đấu. Nhà sư Đàm Xuân đã biến nhà chùa thành trạm xá cứu chữa thương binh và cùng bà con lo cơm ăn, nước uống tiếp tế cho bộ đội...
Và, điều đã trở thành biểu tượng cho ý chí quyết chiến quyết thắng là trong bom đạn ác liệt nhất, quân dân Hàm Rồng - Nam Ngạn vừa chiến đấu vừa tranh thủ vận chuyển hàng ngàn m3 đá lên đồi C4, tạc vào vách núi 2 chữ "Quyết Thắng" mà cách xa hàng chục km vẫn có thể nhìn thấy...
| Cầu Hàm Rồng cũ có kiến trúc vòm thép không trụ giữa do Pháp xây dựng năm 1904, gối đầu lên núi Rồng và núi Ngọc hai bờ sông Mã. Cầu phục vụ giao thông đường bộ, đồng thời nối tuyến đường sắt Hà Nội - Vinh. Năm 1946, nhằm ngăn chặn cuộc tấn công của thực dân Pháp ra vùng tự do, chính quyền cách mạng buộc phải cho phá hủy cây cầu này. Năm 1962, cầu Hàm Rồng được xây lại, gồm 2 nhịp dầm thép, ở giữa là đường sắt, hai bên là đường ô tô và đường dành cho người đi bộ. Nằm ở vị trí hiểm yếu, được núi Rồng và núi Ngọc che chắn, nên từ năm 1964-1968 dù bị không quân Mỹ đánh phá ác liệt nhưng cầu vẫn không bị trúng bom. Chỉ đến năm 1972, khi sử dụng bom thông minh (điều khiển bằng laser), không quân Mỹ mới đánh sập cây cầu huyền thoại. Năm 1973 cầu được xây dựng lại. |
Cao Ngọ - Ngọc Minh
Bài viết có sử dụng một số tư liệu trong bộ sưu tập “Hàm Rồng và chiến thắng Hàm Rồng” của Thư viện Tổng hợp Thanh Hóa.
Bình luận (0)