Đại biểu chất vấn thay đổi tuyển sinh đại học đột ngột, Bộ trưởng GD-ĐT nói gì?

Chủ trì phiên giải trình, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh nêu đề nghị, đối với việc tuyển sinh đại học cần làm rõ tính minh bạch, khả năng đối sánh giữa các phương pháp tổ hợp, xét tuyển; tính ổn định, nhất quán và khả năng dự báo của chính sách, hạn chế thay đổi gây khó khăn cho người học.

Bà Thanh nêu ví dụ về dự kiến bỏ cộng điểm với chứng chỉ ngoại ngữ khiến rất nhiều phụ huynh, phụ huynh băn khoăn về chính sách thiếu ổn định.

Đại biểu Đỗ Chí Nghĩa, Đại biểu chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội, đặt vấn đề: Bộ GD-ĐT dự kiến mỗi ngành, mỗi chương trình đào tạo chỉ sử dụng một phương thức xét tuyển. 

Trong khi học sinh đã đầu tư thời gian, chi phí chuẩn bị theo các phương thức mà các trường đã công bố và cam kết ổn định trước đó, Bộ trưởng làm rõ căn cứ khoa học, thực tiễn của việc giới hạn phương thức xét tuyển. 

Đồng thời, Bộ có giải pháp gì để bảo đảm ổn định, khả năng dự báo chính sách và quyền lợi của những thí sinh đã chuẩn bị theo các phương thức hiện nay.

ẢNH: ANH TUẤN

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn TP.Hải Phòng) cũng đề nghị Bộ trưởng đánh giá tính công bằng, minh bạch và mức độ tương đương giữa các phương thức tuyển sinh đại học hiện nay; đồng thời cho biết giải pháp chuẩn hóa cơ chế quy đổi điểm giữa các phương thức nhằm hạn chế tình trạng hệ thống tuyển sinh phức tạp và khó dự đoán đối với học sinh.

Bà Nga chất vấn: "Đối với dự kiến điều chỉnh việc cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ, giải học sinh giỏi và các tiêu chí bổ sung từ năm 2027, Bộ đã đánh giá tác động đến những học sinh đã chuẩn bị theo quy định hiện hành hay chưa? Việc áp dụng có bảo đảm yêu cầu công bố thay đổi trước ít nhất 12 tháng và có lộ trình chuyển tiếp phù hợp để bảo vệ quyền lợi chính đáng của học sinh hay không?"

Đại biểu Hoàng Văn Nghĩa, Đại biểu chuyên trách tại Ủy ban Công tác Đại biểu Quốc hội, cũng cho rằng, dưới góc nhìn quản trị giáo dục hiện đại, một chính sách kiến tạo phát triển không thể dừng lại ở việc xử lý kỹ thuật mang tính tình thế mà cần cải cách mang tính hệ thống, tổng thể, đồng bộ, sát thực tế và bảo đảm sự ổn định chiến lược lâu dài. 

"Bộ trưởng có cam kết gì về việc xây dựng khung lộ trình tuyển sinh đại học ổn định chiến lược tối thiểu từ 3 đến 5 năm, được đánh giá tác động kỹ lưỡng và được ban hành công khai từ sớm để đảm bảo tính dự báo, chấm dứt tình trạng mỗi năm một quy chế, tạo sự yên tâm tuyệt đối cho học sinh, gia đình, cử tri và toàn xã hội hay không?", ông Nghĩa chất vấn. 

Quá nhiều phương thức gây rối cho thí sinh

Giải trình về phương án tuyển sinh đại học, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn cho rằng, hiện nay, các trường đại học chủ yếu xét tuyển dựa trên kết quả thi tốt nghiệp THPT (chiếm khoảng 50%) và kết quả học bạ THPT (chiếm khoảng 30 - 40%), phần nhỏ còn lại thuộc về các phương thức khác. 

Kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT vẫn bảo đảm độ tin cậy và mặt bằng chung trên toàn quốc nên hầu hết các trường vẫn sử dụng.

ẢNH: ANH TUẤN

Về nguyên tắc điều chỉnh quy chế tuyển sinh và quyền tự chủ đại học, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định và cho rằng: "Khi ban hành chính sách tuyển sinh, quan điểm của Bộ là chính sách lớn phải giữ tính ổn định và bảo đảm hai yếu tố cốt lõi: độ tin cậy (đánh giá đúng năng lực) và tính công bằng giữa các thí sinh".

Theo ông Minh Sơn, Bộ tôn trọng quyền tự chủ nhưng ban hành hành lang pháp lý chung để bảo đảm tính công bằng, tránh việc đưa ra quá nhiều phương thức gây rối cho thí sinh. Bộ đã tổng hợp, phân loại thành 20 nhóm phương thức xét tuyển chính và yêu cầu các trường phải có cơ chế quy đổi mức độ tương đương về điểm chuẩn giữa các phương thức xét tuyển trong cùng một ngành.

"Quan điểm của Bộ là đối với một ngành, một chương trình đào tạo, khi đã xác định tiêu chí năng lực đầu vào thì phương thức xét tuyển về nguyên tắc phải bảo đảm tính thống nhất. Vì việc quy đổi mức độ tương đương giữa quá nhiều phương thức trong cùng một ngành là rất khó khăn, Bộ đề ra lộ trình tinh gọn phương thức xét tuyển: đến năm 2027 mỗi ngành/chương trình đào tạo còn tối đa 3 phương thức, và đến năm 2028 sẽ còn 1 phương thức xét tuyển phù hợp nhất", Bộ trưởng GD-ĐT cho biết.

Vì sao dự kiến bỏ cộng điểm chứng chỉ tiếng Anh?

Về việc cộng điểm chứng chỉ tiếng Anh quốc tế (IELTS...) và giải học sinh giỏi,... Bộ trưởng GD-ĐT Hoàng Minh Sơn cho biết, dựa trên phân tích dữ liệu thực tế, nếu một ngành hoặc chương trình đào tạo yêu cầu năng lực tiếng Anh đầu vào thì phải đưa tiếng Anh thành môn thi/xét tuyển trong tổ hợp xét tuyển hoặc quy đổi điểm chứng chỉ tiếng Anh sang điểm môn tiếng Anh, chứ không thể vừa xét tuyển bằng môn khác vừa cộng thêm điểm chứng chỉ tiếng Anh.

Việc cộng thêm điểm như vậy sẽ tạo ra sự bất bình đẳng, khiến một loại năng lực/kiến thức được tính hai lần và gây bất lợi cho các thí sinh khác. Đối với những ngành không yêu cầu chuyên sâu về tiếng Anh thì việc cộng điểm chứng chỉ tiếng Anh lại càng tạo ra sự lệch lạc. Do đó, Bộ hướng tới quy định quy đổi điểm năng lực ngoại ngữ trực tiếp vào tổ hợp xét tuyển thay vì cộng điểm thưởng song song.

Theo ông, việc học tiếng Anh không phải để thi mà cần thiết để sử dụng, không nên nói chuyện học xong bỏ phí.

Do vậy, theo Bộ trưởng, việc sửa quy định này là giải pháp cấp bách, cần phải sửa ngay dù Bộ đang xây dựng đề án tuyển sinh lâu dài, công bố trước 3-5 năm. Tuy nhiên, ông Hoàng Minh Sơn cũng cho biết Bộ GD-ĐT tiếp tục lắng nghe các ý kiến góp ý của chuyên gia và xã hội.