Đánh thức miền di sản bên dòng Vu Gia

Từ trung tâm xã Thượng Đức, con đường men theo dòng Vu Gia đưa chúng tôi đi qua những cánh đồng xanh ngắt, những vạt rừng còn nguyên vẻ hoang sơ và những dấu tích lịch sử đã in sâu vào ký ức bao thế hệ. Vùng đất từng là chiến trường ác liệt năm nào hôm nay đang mang trong mình một khát vọng mới: đánh thức những giá trị di sản đang "ngủ yên" để trở thành động lực phát triển trong giai đoạn mới.

Nhắc đến Thượng Đức, nhiều người nhớ ngay đến Chiến thắng Thượng Đức năm 1974 - một trong những trận đánh có ý nghĩa chiến lược đặc biệt trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Trên đỉnh đồi cao, Tượng đài Chiến thắng Thượng Đức vẫn sừng sững giữa trời xanh như một chứng nhân lịch sử, nhắc nhớ về những năm tháng hào hùng của dân tộc.

Không chỉ mang dấu ấn lịch sử cách mạng, Thượng Đức còn sở hữu những lớp trầm tích văn hóa được tích tụ qua hàng trăm năm. Đó là di chỉ khảo cổ Gò Đình với nhiều dấu vết cư trú cổ xưa; là chùa Hoa Yên thanh tịnh nép mình bên sườn núi; là những phong tục, lễ hội và đời sống văn hóa đậm bản sắc của đồng bào Cơ Tu; là sự giao thoa văn hóa Việt - Cơ Tu - Chăm trên vùng đất cửa ngõ miền núi phía tây Đà Nẵng.

Bao quanh những giá trị ấy là hệ sinh thái sông - rừng - nông nghiệp còn khá nguyên sơ. Dòng Vu Gia hiền hòa uốn lượn qua những triền bãi màu mỡ, những cánh rừng xanh trải dài cùng các vùng sản xuất nông nghiệp đang mở ra nhiều tiềm năng phát triển du lịch trải nghiệm, du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng cộng đồng.

ẢNH: Q.TUẤN

Theo đánh giá của các cơ quan chuyên môn và giới nghiên cứu, hiếm có địa phương nào hội tụ đồng thời nhiều giá trị lịch sử, văn hóa, khảo cổ, tâm linh và sinh thái như Thượng Đức. Tuy nhiên, trong nhiều năm qua, những nguồn tài nguyên đặc sắc ấy vẫn chưa được kết nối thành một hệ sinh thái du lịch hoàn chỉnh.

Trước thực tế đó, địa phương đang khẩn trương hoàn thiện Đề án bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, di tích lịch sử gắn với phát triển du lịch bền vững xã Thượng Đức giai đoạn 2026 - 2030, định hướng đến năm 2045. Đề án hướng tới việc bảo tồn các giá trị di sản song song với khai thác hợp lý để tạo sinh kế cho người dân và nâng cao vị thế địa phương.

Nhiều chuyên gia đã đề xuất phát triển Thượng Đức theo mô hình "điểm đến có điểm chạm". Theo đó, chỉ trong một hành trình ngắn, du khách có thể trải nghiệm nhiều tầng giá trị khác nhau, từ lịch sử cách mạng, văn hóa bản địa, khảo cổ học đến thiên nhiên, nông nghiệp và đời sống cộng đồng.

Ông Phan Trung Phi, Chủ tịch UBND xã Thượng Đức, cho rằng Thượng Đức có đầy đủ điều kiện để phát triển du lịch dựa trên nền tảng di sản và cảnh quan tự nhiên. Tuy nhiên, nếu các giá trị lịch sử, văn hóa và thiên nhiên chỉ dừng lại ở dạng tiềm năng riêng lẻ thì rất khó tạo ra sức hút và hiệu quả kinh tế. Khi được tổ chức bài bản, kết nối thành các sản phẩm đặc trưng, những giá trị đó sẽ trở thành nguồn lực phát triển, tạo nên bản sắc riêng và lợi thế cạnh tranh cho địa phương.

Vị trí địa lý của Thượng Đức là một lợi thế đặc biệt. Nằm trên trục kết nối giữa Đà Nẵng, Hội An, Mỹ Sơn và khu vực miền núi phía tây, địa phương có khả năng trở thành điểm trung chuyển và trải nghiệm quan trọng trong chuỗi du lịch di sản - sinh thái - cộng đồng của khu vực miền Trung. "Chúng tôi kỳ vọng Thượng Đức sẽ không chỉ là nơi để du khách ghé thăm một điểm di tích rồi rời đi, mà là điểm đến để trải nghiệm trọn vẹn câu chuyện lịch sử, văn hóa và đời sống bản địa. Mỗi di sản, mỗi làng quê, mỗi sản phẩm nông nghiệp hay mỗi nét văn hóa truyền thống đều có thể trở thành một mắt xích trong chuỗi giá trị du lịch nếu được đầu tư và khai thác đúng hướng", ông Phi nói.