Sau buổi tập huấn tại trại hè "Ước mơ hồng" ở P.Yên Tử, điều Nguyễn Hoàng Bảo Nhi, học sinh lớp 8 Trường liên cấp Singapore, nhớ nhất không phải một công cụ công nghệ mới, mà là cách ứng xử khi gặp thông tin đáng ngờ trên mạng.
Nhi cho biết trước khi chia sẻ một nội dung, em sẽ chú ý kiểm chứng thông tin; đồng thời cẩn trọng hơn với dữ liệu cá nhân. Khi gặp vấn đề vượt quá khả năng xử lý, em biết cần tìm sự hỗ trợ từ cha mẹ, thầy cô thay vì tự giải quyết.
"Qua buổi tập huấn, em hiểu hơn về những nguy cơ có thể gặp phải trên mạng xã hội, cách bảo vệ thông tin cá nhân và sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh, có trách nhiệm", Nhi chia sẻ.
Câu chuyện của nữ sinh lớp 8 cho thấy một hướng tiếp cận đang được các cấp bộ Đoàn tại Quảng Ninh đẩy mạnh: kỹ năng số cho thanh niên cần bắt đầu từ những tình huống người trẻ có thể gặp hằng ngày, thay vì chỉ dừng ở những khuyến cáo chung.
Từ nhận diện lừa đảo đến sử dụng AI an toàn
Mạng xã hội ngày càng gắn chặt với việc học tập, giải trí và giao tiếp của giới trẻ. Cùng với những tiện ích, người dùng trẻ tuổi cũng phải đối diện với nguy cơ lừa đảo trực tuyến, đánh cắp thông tin cá nhân, tin giả hoặc nội dung chưa được kiểm chứng.
AI phát triển nhanh cũng đặt ra yêu cầu mới. Người trẻ có thể sử dụng AI để học tập, sáng tạo nội dung, xử lý công việc, nhưng đồng thời phải biết cách bảo vệ dữ liệu và đánh giá độ tin cậy của thông tin do công nghệ tạo ra.
Vì vậy, thay vì chỉ tuyên truyền về nguy cơ, các hoạt động của Đoàn tại Quảng Ninh đang chuyển dần sang trang bị kỹ năng thực hành.
Tháng 7.2026, Thành đoàn Quảng Ninh tổ chức hội nghị tập huấn "Nâng cao nhận thức, kỹ năng bảo vệ bí mật nhà nước và bảo đảm an toàn trên không gian mạng trong tình hình mới". Hội nghị kết hợp trực tiếp và trực tuyến tới các cơ sở Đoàn, tập trung vào kỹ năng nhận diện thủ đoạn lừa đảo, bảo vệ thông tin cá nhân và sử dụng AI an toàn.
Đối tượng tiếp cận cũng được mở rộng xuống lứa tuổi thiếu niên. Tại trại hè "Ước mơ hồng" tổ chức ở P.Yên Tử vào tháng 8.2026, nội dung an toàn trong kỷ nguyên số được đưa vào chương trình bên cạnh hoạt động trải nghiệm văn hóa và giáo dục truyền thống.
Thành đoàn tổ chức hội nghị tập huấn “Nâng cao nhận thức, kỹ năng bảo vệ bí mật nhà nước và bảo đảm an toàn trên không gian mạng trong tình hình mới” (tháng 7.2026)
Việc đưa kỹ năng số cho thanh niên và thiếu niên vào những chương trình gần gũi giúp kiến thức an toàn mạng đi thẳng vào các tình huống thực tế: thông tin nào có thể chia sẻ, dữ liệu nào cần bảo vệ, gặp tài khoản lạ phải xử lý ra sao, kiểm chứng một nội dung trên mạng bằng cách nào.
Dùng chính mạng xã hội để xây dựng "sức đề kháng số"
Một thay đổi khác là tổ chức Đoàn sử dụng chính mạng xã hội - nơi người trẻ dành nhiều thời gian mỗi ngày - để tiếp cận và định hướng đoàn viên, thanh thiếu niên.
Hiện 100% cơ sở Đoàn trên địa bàn thành phố duy trì fanpage, nhóm trên Facebook, Zalo. Nhiều đơn vị mở rộng sang TikTok, tăng sử dụng video ngắn, infographic và các sản phẩm truyền thông phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin của người trẻ.
Thay vì những nội dung tuyên truyền dài, thông tin được chuyển thành hình ảnh, video ngắn và các hình thức tương tác. Đây cũng là cách đưa thông tin chính thống vào cùng không gian mà tin giả, nội dung sai lệch và các thủ đoạn lừa đảo đang xuất hiện ngày càng nhiều.
Đáng chú ý, một số câu lạc bộ truyền thông AI được hình thành; phong trào "Cán bộ, công chức trẻ với AI" từng bước triển khai. Trọng tâm không dừng ở việc biết sử dụng công cụ, mà hướng tới khả năng ứng dụng AI hiệu quả, an toàn và có trách nhiệm.
Cùng với trang bị kỹ năng số cho thanh niên, Thành đoàn Quảng Ninh còn tạo các sân chơi để người trẻ trực tiếp sản xuất nội dung số.
Đoàn Thanh niên UBND thành phố thành lập Câu lạc bộ Truyền thông AI
Các chiến dịch "Quảng Ninh trong tôi là…", "Tôi yêu Quảng Ninh", "Thanh niên Quảng Ninh chung tay phổ cập kỹ năng số, xây dựng văn hóa số" thu hút ĐVTTN tham gia bằng những sản phẩm truyền thông trên mạng xã hội.
Nội dung lịch sử, pháp luật và những câu chuyện về quê hương cũng được chuyển tải qua các cuộc thi, sản phẩm số. Qua đó, đoàn viên không chỉ là người tiếp nhận thông tin mà trực tiếp tìm hiểu tư liệu, lựa chọn cách thể hiện và chịu trách nhiệm với nội dung mình đăng tải.
Cách làm này hướng tới hình thành một kỹ năng quan trọng trong môi trường số: trước khi tạo hoặc chia sẻ nội dung, người dùng phải biết nguồn thông tin đến từ đâu và có đủ căn cứ hay không.
Để thanh niên làm chủ công nghệ
Theo ông Nguyễn Vũ, Phó bí thư Thành đoàn Quảng Ninh, sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh là một nội dung quan trọng trong công tác giáo dục, định hướng ĐVTTN.
Thời gian tới, các cấp bộ Đoàn sẽ tiếp tục tuyên truyền, trang bị kiến thức để người trẻ hình thành thói quen chủ động tìm hiểu, chọn lọc và kiểm chứng thông tin; ưu tiên tiếp cận các nguồn chính thống, đồng thời có trách nhiệm với mỗi lượt tương tác, bình luận hay chia sẻ trên mạng.
Mục tiêu của kỹ năng số cho thanh niên vì thế không nằm ở việc hạn chế người trẻ sử dụng mạng xã hội. Điều quan trọng hơn là giúp họ đủ kiến thức để nhận ra nguy cơ, đủ kỹ năng để tự bảo vệ dữ liệu cá nhân và đủ tỉnh táo để không trở thành mắt xích phát tán thông tin sai lệch.
Từ bài học nhỏ của Bảo Nhi về việc "kiểm chứng trước khi chia sẻ", kỹ năng tưởng như đơn giản này đang trở nên cần thiết khi mạng xã hội và AI ngày càng hiện diện sâu trong học tập, công việc và đời sống.
Với người trẻ, làm chủ không gian số trước hết bắt đầu từ khả năng tự bảo vệ mình và chịu trách nhiệm với những gì mình đưa lên mạng.
Bình luận (0)