Để chính sách hỗ trợ thực sự tạo động lực cho hộ kinh doanh

Chính sách vĩ mô: Từ minh bạch thị trường đến kiến tạo nguồn lực

Nghị định 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1.6.2025, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi mở rộng việc áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền có kết nối dữ liệu với cơ quan thuế.

Ngày 24.8 vừa qua, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp.

Theo đó, giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với thu nhập từ kinh doanh của cá nhân cư trú có mức doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỉ đồng.

Giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và năm 2027 đối với doanh nghiệp, tổ chức được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam có mức doanh thu hằng năm của năm 2026, năm 2027 không quá 10 tỉ đồng; trừ các doanh nghiệp được hình thành từ việc chia, tách doanh nghiệp sau ngày nghị quyết này có hiệu lực, mà tổng doanh thu của các doanh nghiệp được chia, tách năm 2026, năm 2027 trên 10 tỉ đồng.

Điều này cho thấy rõ hơn cách chính sách tài khóa đang được sử dụng như một công cụ hỗ trợ tăng trưởng.

Theo bà Cao Thị Thanh Lan, đại diện Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính), việc giảm thuế không chỉ nhằm hỗ trợ trước mắt mà còn thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc giữ lại thêm nguồn lực cho khu vực sản xuất - kinh doanh, tạo điều kiện tái đầu tư và phục vụ mục tiêu tăng trưởng bền vững.

Khoảng cách thực thi và chi phí tuân thủ

Trên thực tế, hộ kinh doanh không chỉ thực hiện nghĩa vụ thuế mà còn phải đồng thời thích ứng với các yêu cầu về kế toán, hóa đơn điện tử, thủ tục hành chính và những quy định chuyên ngành liên tục được cập nhật. Khi nhiều thay đổi phát sinh cùng lúc, chi phí thực thi không còn nằm ở từng nghĩa vụ riêng lẻ mà trở thành tổng áp lực lên cùng một hoạt động kinh doanh.

Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó tổng thư ký Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, cho biết: "Hội ghi nhận phần lớn hộ kinh doanh không có tâm lý né tránh nghĩa vụ thuế. Ngược lại, họ mong muốn được tuân thủ, thực hiện đầy đủ trách nhiệm và được ghi nhận là những người kinh doanh có trách nhiệm. Tuy nhiên, khó khăn nằm ở chỗ, hệ thống quy định hiện nay tương đối phức tạp và phân tán, khiến nhiều hộ không biết nên bắt đầu từ đâu, văn bản nào áp dụng cho trường hợp của mình và thực hiện như thế nào mới được coi là đúng".

Một trong những quy định chuyên ngành được các hộ kinh doanh đề cập tại hội thảo là đề xuất hạn chế trưng bày sản phẩm thuốc lá tại điểm bán theo dự thảo luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

"Bên cạnh những quy định chung về thuế, hóa đơn hay kế toán, chúng tôi đang đứng trước một số yêu cầu mới từ chính sách khác. Với các cửa hàng tạp hóa nhỏ, quầy bán cũng là chỗ để hàng, nếu theo quy định chúng tôi sẽ phải thay đổi cách sắp xếp, lưu giữ sản phẩm và cả cách phục vụ khách hàng.

Vì vậy, chúng tôi hy vọng dự thảo luật sửa đổi phù hợp với thực tiễn. Ví dụ như giãn cách thời gian chuyển tiếp khoảng 18 - 24 tháng trước khi áp dụng đầy đủ, hay chỉ cần cấm ở khu vực nhìn thấy từ bên ngoài là được", đại diện một hộ kinh doanh cho biết.

Ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký, Trưởng ban pháp chế VCCI, cho rằng những vấn đề chuyên ngành cần được đặt trong bức tranh rộng hơn về môi trường kinh doanh.

Một mặt, Nhà nước đang chủ động giảm nghĩa vụ thuế, cải cách thủ tục, hỗ trợ tài chính và thúc đẩy ứng dụng công nghệ để tạo thêm nguồn lực cho hộ kinh doanh; mặt khác, yêu cầu quản lý tất yếu tiếp tục đặt ra những tiêu chuẩn mới. Thách thức, vì vậy không nằm ở việc lựa chọn giữa phát triển hay quản lý, mà ở khả năng đảm bảo hai mục tiêu này được thực hiện đồng thời, hài hòa.