Để làm tốt phần tiếng Việt bài thi đánh giá năng lực

Phổ điểm môn tiếng Việt theo nguồn thống kê của thí sinh (TS) gửi về là thấp nhất trong số các phân môn. Thậm chí, thủ khoa, á khoa dù có tới 2 phần thi đạt điểm tuyệt đối thì điểm số tiếng Việt vẫn không được "đẹp".

Thật sự đề thi phần tiếng Việt kỳ thi đánh giá năng lực đợt 1 không quá khó và tốt hơn rất nhiều so với các đề đánh giá năng lực trước đây, nhưng đề có tính phân hóa sâu.

Những điểm đáng chú ý đề thi tiếng việt đợt 1

Những câu về chính tả, dùng từ, ngữ pháp, câu về thực tế cuộc sống đều gắn bó với thói quen sử dụng ngôn ngữ hằng ngày của chúng ta. TS thấy khó bởi vì đây là những từ mà các em không thường dùng, chẳng hạn như từ "túng quẫn", "nghĩ quẩn"…, những từ Hán Việt như "cố nhân", "cổ nhân"...

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Hai bài đọc hiểu gồm một văn bản thông tin và một văn bản nghị luận đi rất sâu vào khả năng vận dụng đặc trưng thể loại văn bản để làm bài. Đây là điểm nổi bật, cho thấy đề thi bám sát chương trình giáo dục phổ thông 2018 ở phân môn ngữ văn.

Bên cạnh 2 bài đọc hiểu (gồm 10 câu hỏi), đề có 11 câu đọc hiểu các văn bản văn học, bao gồm các mức độ nhận biết, thông hiểu. Phần này khá dài, văn bản văn học nhiều thể loại khác nhau: thần thoại, thơ văn trung đại, kịch, phi hư cấu, truyện… Thống kê sơ bộ cho thấy: có 1 câu hỏi về truyện dân gian, 2 câu hỏi về biện pháp tu từ trong thơ, truyện, 1 câu hỏi về đặc trưng nhân vật kịch, 1 câu hỏi về đặc điểm thơ tượng trưng, 1 câu hỏi về cái tôi trữ tình trong thể ký, 2 câu hỏi về thơ văn trung đại… Điều này cho thấy đề đánh giá năng lực không chỉ sâu mà còn rộng.

Dạng câu hỏi đa dạng, thử thách đọc hiểu cao. Bên cạnh những câu hỏi khá quen thuộc đối với TS như: đặc trưng thể loại truyện dân gian, biện pháp tu từ, nội dung chính, đặc điểm tính cách nhân vật; thì còn có những câu hỏi về niêm luật thơ Đường luật, đặc điểm "cái tôi" trong văn bản phi hư cấu, hay hình ảnh thơ tượng trưng… Đây là dạng câu hỏi khá mới. Như vậy, không loại trừ trường hợp "tính mới" này tiếp tục được duy trì trong đề thi đợt 2.

TS nên làm gì cho kỳ thi đợt 2 ?

Đây là thời điểm để TS có 2 hoạt động luyện: luyện đọc và luyện đề. Việc luyện đọc giúp TS đọc nhanh, nắm ý tốt và không loay hoay khi xử lý một đề thi quá dài. Luyện đề giúp TS quen với yếu tố thời gian, bộ não cũng quen với việc xử lý thông tin ở nhiều mảng.

Kỷ luật ở giai đoạn này mà TS cần đặt ra là cố gắng giải được 3 đề/tuần. Nên xử lý một đề thi trong một khoảng thời gian cố định là 150 phút để quen với yếu tố thời gian.

Với những câu thuộc về thói quen sử dụng ngôn ngữ (như chính tả, ngữ pháp, dùng từ…), bên cạnh việc luyện đề (để biết thêm từ mới), TS không nên dành nhiều thời gian cho những câu này. Bởi vì đây là những câu thuộc về thói quen, kinh nghiệm chia sẻ là: dạng câu hỏi này chỉ có thể một là biết, hai là không biết. Do đó, tốn thời gian để nghĩ ở những câu hỏi này khi làm bài là không cần thiết mà nên dành thời gian cho câu khác và môn khác.

TS cần nắm vững đặc trưng các thể loại văn bản: thơ, truyện, kịch, các thể loại văn học dân gian, phi hư cấu, văn bản thông tin, văn bản nghị luận. Các em cần đọc lại tri thức về thể loại. Không chỉ cần nắm vững, các em phải luyện tập sử dụng các kiến thức này để đọc hiểu một văn bản cụ thể thông qua việc luyện đề với những nguồn đề uy tín.