Vẫn có những cái "bẫy" tinh vi
Sau khi trực tiếp giải toàn bộ đề thi (mã đề 1102) môn tiếng Anh của kỳ thi lại kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 được tổ chức cho thí sinh ở Tuyên Quang, thầy giáo Phạm Gia Bảo, giáo viên chuyên dạy luyện thi IELTS ở P.Hồng Hà, TP.Hà Nội nhận định, độ khó của đề thi lại tương đương với đề thi lần 1, dường như ban ra đề của Bộ GD-ĐT đã duy trì một bộ tiêu chí đánh giá thống nhất trong tư duy ra đề.
Theo thầy Bảo, đề thi lại vẫn duy trì những "cái bẫy" (traps) tinh vi, vốn là "đặc sản" của kỳ thi tốt nghiệp THPT năm ngoái và năm nay. Vẫn có những thành ngữ và cấu trúc lắt léo làm khó ngay cả với những người sử dụng tiếng Anh lâu năm.
Việc duy trì thách thức này không chỉ đảm bảo tính phân hóa mà còn là một hình thức công bằng cho thí sinh: đảm bảo thí sinh dự thi môn tiếng Anh của nhóm nhỏ (gần 200 em) tại Trường THPT chuyên Tuyên Quang cũng được đo lường bằng đúng thước đo mà Bộ GD-ĐT đã sử dụng với hàng trăm ngàn thí sinh thi môn này ở đợt 1.
Cũng theo thầy Bảo, khác với môn toán, nếu thí sinh biết trước cấu trúc đề thì đó là lợi thế, còn với môn tiếng Anh, việc biết trước cấu trúc đề này (ở kỳ thi lần 1) cũng không mang lại lợi thế nào cho thí sinh. Ngữ pháp là hữu hạn, nhưng từ vựng và ngữ cảnh là vô hạn. Việc biết đề có "câu thành ngữ" chẳng mang lại lợi thế nào nếu thí sinh không sở hữu vốn từ tích lũy qua nhiều năm.
Thầy Bảo nhấn mạnh: "Hầu thế thí sinh sẽ không có sự thay đổi đột biến về điểm số nếu chỉ vì nhờ biết trước cấu trúc đề. Việc nhảy vọt từ 1 - 2 điểm chỉ sau 2 - 3 tuần ôn tập thêm là điều bất khả thi nếu thiếu nền tảng thực lực".
Nếu chỉ học trong chương trình, thí sinh chỉ đạt 6 - 7 điểm
Theo thầy Bảo, cũng như đề thi lần 1, đề thi lại môn tiếng Anh mà Bộ GD-ĐT ra cho thí sinh Tuyên Quang đều tồn tại nhược điểm là có "độ vênh" lớn giữa chương trình phổ thông và yêu cầu thực tế của đề thi.
Chương trình môn tiếng Anh hiện hành được thiết kế ở mức cuối B1, thì cả 2 đề thi tốt nghiệp THPT 2026 lại đòi hỏi trình độ B2 - C1 để đạt đến điểm 9, 10. "Nếu học sinh chỉ học xuất sắc trong sách giáo khoa mà không bồi dưỡng thêm năng lực đọc hiểu bên ngoài, các em chỉ đạt tối đa 6 - 7 điểm. Điểm 9 - 10 chỉ dành cho những em có năng lực ngôn ngữ thực chất, có tư duy tổng hợp, và đã đọc hoặc học thêm từ các nguồn tài liệu ngoài chương trình", thầy Bảo nói.
Vì thế, dự báo phổ điểm môn tiếng Anh của thí sinh thi lại sẽ tương đương phổ điểm của thí sinh thi lần 1 (về các mức điểm trung bình, điểm trung vị, tỷ lệ thí sinh đạt điểm cao…), sẽ là một phổ điểm thể hiện sự phân hóa sâu sắc.
Kiến thức vượt xa yêu cầu kỳ thi tốt nghiệp THPT thông thường
Thầy Bảo cho biết nếu đi sâu vào chi tiết nội dung (với mã đề 1102) thì thấy sự lắt léo được "cài cắm" ở mức độ học thuật cao, đòi hỏi thí sinh không chỉ giỏi ngoại ngữ mà còn phải có kiến thức nền tảng (World Knowledge).
Dạng sắp xếp đoạn văn (câu 1 - 5) đòi hỏi thí sinh phải có tư duy mạch lạc qua các chủ đề thời sự như "thịt nhân tạo" hay "định hướng nghề nghiệp". Thí sinh không thể dựa vào từ khóa mà phải hiểu rõ luồng lập luận của tác giả để sắp xếp các mảnh ghép văn bản.
Bài đọc 1 (câu 6 - 13) có nội dung xoay quanh chính sách mạng xã hội của Úc, trong đó điểm nhấn là câu 9, yêu cầu tìm từ trái nghĩa với cụm từ "band-aid solution". Đây là dạng dạng "cosmetic solution" (những giải pháp chỉ mang tính bề mặt, thẩm mỹ mà không giải quyết được gốc rễ), do đó đáp án trái nghĩa phải là "complete" (hoàn chỉnh, triệt để). Đây là câu hỏi phân hóa cực mạnh, loại bỏ những thí sinh chỉ học nghĩa đen của từ.
Bài đọc 2 (câu 14 - 23) còn khó hơn khi khai thác các khái niệm kinh tế - luật pháp phức tạp như "res nullius" (tài sản vô chủ) và "Tragedy of the Commons" (bi kịch của tài sản chung). "Kiến thức của bài đọc này tiệm cận mức cuối B2 đến đầu C1, vượt xa yêu cầu của một kỳ thi tốt nghiệp THPT, chỉ nên dành cho những cuộc thi mang tính tìm kiếm thí sinh tinh hoa", thầy Bảo nói.
Bình luận (0)