Đề xuất áp dụng biện pháp bảo vệ đặc biệt với thẩm phán và người thân

TAND tối cao mới đây đăng tải dự thảo nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về chế độ bảo vệ thẩm phán, với nhiều cơ chế mới nhằm bảo đảm tốt nhất cho sự độc lập, vô tư, khách quan của chức danh tư pháp này.

Đặc biệt, phạm vi bảo vệ không chỉ áp dụng với thẩm phán mà còn mở rộng với thân nhân của họ, gồm vợ hoặc chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ vợ hoặc chồng, cha mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi.

ẢNH: PHÚC BÌNH

Bảo vệ toàn diện từ tính mạng, danh dự cho đến vị trí công tác

Theo dự thảo, khi có căn cứ xác định tính mạng, sức khỏe, tài sản của thẩm phán hoặc thân nhân thẩm phán bị xâm phạm (liên quan đến thực thi công vụ của thẩm phán) thì cơ quan hoặc người có thẩm quyền phải kịp thời áp dụng biện pháp cần thiết để bảo vệ.

Tùy tính chất, mức độ, các biện pháp có thể áp dụng như buộc người có hành vi xâm phạm chấm dứt ngay; đưa thẩm phán, thân nhân của thẩm phán đến nơi an toàn; giữ bí mật nơi ở, nơi làm việc, thay đổi thông tin, dữ liệu liên quan đến thẩm phán và thân nhân; bố trí lực lượng, phương tiện, công cụ để trực tiếp bảo vệ…

Không chỉ thể chất, thẩm phán còn được bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm và bí mật, an toàn thông tin, dữ liệu cá nhân. Với những vụ án có mức độ nguy hiểm cao, thẩm phán có thể đề nghị áp dụng biện pháp bảo vệ bí mật danh tính của mình và thân nhân.

Dự thảo cũng thiết kế hàng loạt cơ chế bảo vệ vị trí công tác, giúp thẩm phán yên tâm thực hiện nguyên tắc chí công, vô tư.

Trong đó, cơ quan, tổ chức, cá nhân không được yêu cầu thẩm phán thực hiện những công việc vượt quá phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn được giao. Thẩm phán có quyền từ chối thực hiện những yêu cầu thuộc diện này, hoặc gây ảnh hưởng đến sự độc lập, khách quan.

Thẩm phán không phải giải trình, không được thông tin về quan điểm xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc đang trong quá trình thụ lý, giải quyết; không bị điều tra về việc xét xử, giải quyết vụ án, vụ việc đang trong quá trình tố tụng, trừ trường hợp theo quy định.

Ngoài ra, thẩm phán được xem xét miễn, giảm trách nhiệm nếu có tỷ lệ bản án, quyết định bị hủy, sửa do lỗi chủ quan đến mức phải xem xét xử lý trách nhiệm nhưng không có dấu hiệu tiêu cực và được giao xét xử, giải quyết nhiều vụ án, vụ việc phức tạp…

Nhiều thẩm phán bị xúc phạm, tấn công

Số liệu cập nhật đến tháng 3.2025, cả nước có hơn 6.500 thẩm phán. TAND tối cao cho biết, đặc thù nghề nghiệp của thẩm phán liên quan tới tính mạng, danh dự, nhân phẩm, quyền lợi của công dân. Do đó, đối tượng bị thua kiện, bị xử phạt rất dễ mang tâm lý thù oán, có các hành vi chửi bới, đe dọa, tấn công…

Thống kê trong vòng 10 năm kể từ khi triển khai luật Tổ chức TAND năm 2014, có 20 thẩm phán bị hành hung, xâm phạm tính mạng, sức khỏe; 29 thẩm phán bị xâm phạm danh dự, nhân phẩm; 13 thẩm phán yêu cầu được bảo vệ.

Các cơ quan có thẩm quyền đã xử lý 28 cá nhân có hành vi xâm phạm thẩm phán; trong đó truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc xử phạt hành chính 22 trường hợp. Cá biệt có trường hợp bị cáo vì muốn trả thù đã mang hung khí đến tận phòng làm việc tấn công nhằm sát hại thẩm phán.

TAND tối cao đánh giá các hành vi xâm phạm không chỉ gây thiệt hại đến sức khỏe, tính mạng của thẩm phán hoặc thân nhân, mà còn làm ảnh hưởng đến hình ảnh, giá trị và sự tôn nghiêm của pháp luật, nền tư pháp.