Đề xuất các 'biện pháp đặc biệt' bảo vệ thẩm phán và vợ con

Sáng 24.9, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, thông qua dự thảo Nghị quyết quy định về chế độ bảo vệ thẩm phán.

ẢNH: QUỐC HỘI

Theo TAND tối cao, trong vòng 10 năm từ khi triển khai luật TAND năm 2014, toàn ngành có 17 TAND ghi nhận trường hợp thẩm phán bị xâm phạm, gồm 20 người bị hành hung, xâm phạm tính mạng, sức khỏe; 29 người bị xâm phạm danh dự, nhân phẩm; 13 người có yêu cầu được áp dụng biện pháp bảo vệ.

Những số liệu trên cho thấy nguy cơ xâm phạm đối với thẩm phán là hiện hữu, không chỉ là phản ứng cá biệt mà đã phát sinh tại nhiều địa phương, nhiều cấp tòa.

Tại dự thảo, TAND tối cao đề xuất quy định 3 nhóm nội dung về bảo vệ thẩm phán, gồm: bảo vệ vị trí công tác; bảo vệ uy tín, danh dự, nhân phẩm và bí mật, an toàn thông tin… của thẩm phán; bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản… của thẩm phán và thân nhân của thẩm phán (vợ, chồng, cha, mẹ, con).

Tương ứng là các biện pháp bảo vệ gồm: buộc chấm dứt các hành vi cản trở, can thiệp trái pháp luật vào hoạt động xét xử; xúc phạm, vu khống, xuyên tạc hoặc xâm phạm danh dự, nhân phẩm, uy tín của thẩm phán.

Bảo mật, hạn chế truy cập, tiếp cận trái phép đối với thông tin, dữ liệu cá nhân của thẩm phán; đưa thẩm phán, thân nhân đến nơi an toàn, ngăn chặn đối tượng có liên quan tiếp cận; giữ bí mật hoặc thay đổi thông tin, dữ liệu cá nhân, nơi ở, nơi làm việc…

"Bảo vệ không có nghĩa là đặc quyền"

Thẩm tra dự thảo, Ủy ban Pháp luật - Tư pháp tán thành sự cần thiết ban hành nghị quyết, nhưng đề nghị làm rõ hơn một số vấn đề. Đáng chú ý là đề xuất thẩm phán được bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp.

Theo ủy ban, pháp luật hiện hành chưa có quy định về "bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp", chỉ quy định "bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp". Thế nhưng, luật Kinh doanh bảo hiểm và các luật có liên quan cũng chỉ quy định cá nhân, tổ chức hành nghề có tính chất "tư" phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp; không quy định cán bộ, công chức (trong đó có thẩm phán) là đối tượng mua loại bảo hiểm này.

TAND tối cao cần đánh giá tác động kỹ lưỡng và làm rõ bản chất của "bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp" là bảo hiểm khi thẩm phán bị xâm phạm tính mạng, sức khỏe, tài sản… hay bảo hiểm khi thẩm phán có nghĩa vụ bồi thường; cơ chế thực hiện bảo hiểm, chủ thể đóng bảo hiểm, phạm vi được bảo hiểm…

ẢNH: QUỐC HỘI

Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá nguy cơ thẩm phán bị hành hung, xúc phạm là có thật, cần thiết có các biện pháp bảo vệ. Thẩm phán được bảo vệ tốt hơn, chất lượng xét xử cũng theo đó được nâng cao.

"Bảo vệ thẩm phán không phải là đặc quyền dành cho một chức danh, mà hướng đến bảo vệ sự độc lập của hoạt động xét xử và sự tôn nghiêm của tòa án", Chủ tịch Quốc hội nói.

Vẫn theo Chủ tịch Quốc hội, rủi ro trong hoạt động tố tụng không chỉ đặt ra với thẩm phán mà còn nhiều chức danh tư pháp khác, nên cần rà soát để đảm bảo tính đồng bộ, tránh cùng một rủi ro nhưng mức độ bảo vệ lại khác nhau; đồng thời làm rõ cơ sở đề xuất chính sách bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp.

Phát biểu kết luận sau đó, Phó chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất sự cần thiết ban hành nghị quyết, nhưng đề nghị chưa quy định tại dự thảo về bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp. Bởi đây là nội dung mới, các luật hiện hành chưa có quy định, chưa có sự đồng thuận cao từ các cơ quan.

Song, bảo hiểm rủi ro nghề nghiệp với các chức danh tư pháp đã được nêu tại Quy định 183 của Bộ Chính trị, do đó cần sớm hoàn thiện luật về bảo hiểm xã hội để thể chế hóa vấn đề này.