Đề xuất nâng ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc lên 3 - 4,5 triệu đồng

Theo quy định hiện hành, người ngoài độ tuổi lao động, người trong độ tuổi lao động (bị khuyết tật, không có khả năng lao động) được xác định là người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh khi tính thuế thu nhập cá nhân phải đáp ứng điều kiện: không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá 1 triệu đồng.

ẢNH: TN

Theo dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của luật Thuế thu nhập cá nhân (dự kiến có hiệu lực từ 1.7) mà Bộ Tài chính lấy ý kiến mới đây, để được xác định là người phụ thuộc, người ngoài độ tuổi lao động và người trong độ tuổi lao động (không có khả năng lao động), đều phải đáp ứng điều kiện: không có thu nhập hoặc có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn thu nhập không vượt quá mức theo quy định của Bộ trưởng Bộ Tài chính (chưa xác định cụ thể là bao nhiêu - PV).

Trao đổi với Thanh Niên, nhiều chuyên gia cho rằng, Bộ Tài chính cần nhanh chóng có dự thảo thông tư hướng dẫn chi tiết để lấy ý kiến cho kịp thời. Trong đó, ngưỡng thu nhập nêu trên cần nâng lên gấp nhiều lần.

Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính - Ngân hàng (Trường đại học Nguyễn Trãi), phân tích: mức 1 triệu đồng/tháng không phản ánh đầy đủ khả năng tự đảm bảo nhu cầu thiết yếu của một cá nhân.

Điều này dẫn đến thực tế, có những trường hợp người nộp thuế đang trực tiếp hỗ trợ, nuôi dưỡng người thân với mức chi phí đáng kể, nhưng lại chưa được ghi nhận tương xứng trong chính sách giảm trừ.

Một số cơ sở có thể tham chiếu khi xác định ngưỡng mới có thể tính đến là: chuẩn nghèo và cận nghèo hiện hành, mức chi tiêu tối thiểu, cũng như tương quan với mức giảm trừ gia cảnh.

"Nâng ngưỡng thu nhập lên khoảng 3 triệu đồng/tháng có thể được xem là phương án cân bằng. Mức này đủ để phản ánh rõ hơn tình trạng phụ thuộc về kinh tế, đồng thời vẫn giữ được khoảng cách cần thiết để đảm bảo tính chọn lọc của chính sách", vị này đề xuất.

Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, Ủy viên thường trực Hội Tư vấn thuế Việt Nam, cũng cho rằng, có thể tính toán nâng ngưỡng căn cứ tiêu chí đo lường chuẩn nghèo đa chiều quốc gia (chọn thu nhập bình quân theo chuẩn nghèo khu vực thành thị) hoặc theo lương cơ sở.

Hiện tại, lương cơ sở là 2,34 triệu đồng/tháng. Ở khu vực đô thị, thu nhập bình quân đầu người của hộ gia đình ở mức 2 triệu đồng/người/tháng được xác định là hộ nghèo; từ năm 2027, mức này nâng lên 2,8 triệu đồng/người/tháng.

Như vậy, có thể nâng ngưỡng từ 1 triệu đồng lên 2,34 triệu đồng hoặc 2,8 triệu đồng, giai đoạn sau đó áp dụng thả nổi để điều chỉnh tự động.

Theo ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kế toán thuế Keytas, bình quân lương tối thiểu vùng áp dụng từ 2026, tương ứng mức 4,5 triệu đồng/người/tháng có thể cân nhắc là ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc cho giai đoạn mới.

Khi mức giảm trừ gia cảnh thay đổi theo từng giai đoạn, ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc có thể thay đổi tương ứng với sự thay đổi của lương tối thiểu vùng.

Điều kiện xác định "cá nhân khác" là người phụ thuộc quá ngặt nghèo

Tại dự thảo nghị định, nội dung mới được Bộ Tài chính đề xuất là: đối tượng "cá nhân khác" (không phải vợ, chồng, cha, mẹ, con) được tính là người phụ thuộc phải đáp ứng 4 điều kiện dưới đây:

Thu nhập không vượt quá mức do Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định; thuộc danh sách hộ nghèo hoặc hộ cận nghèo theo quy định pháp luật; được người nộp thuế trực tiếp chu cấp, nuôi dưỡng với mức tối thiểu bằng mức giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc; có xác nhận theo quy định.

ẢNH: TN

Ông Được nhìn nhận, những điều kiện nêu trên khá chặt chẽ, có thể gây khó khăn trong thực tiễn áp dụng.

Nhiều địa phương đang hướng tới mục tiêu xóa hộ nghèo, hộ cận nghèo. Việc dựa hoàn toàn vào tiêu chí này có thể phát sinh tình trạng, những trường hợp thực tế khó khăn nhưng không còn nằm trong danh sách hộ nghèo theo chuẩn hành chính.

Ở khía cạnh yêu cầu chứng minh chi phí nuôi dưỡng thực tế, nếu quy định quá chi tiết, như bắt buộc phải có giao dịch chuyển tiền hoặc chứng từ chi trả hàng tháng với mức tối thiểu bằng mức giảm trừ gia cảnh sẽ làm phát sinh thêm thủ tục, gây khó cho cả người nộp thuế và cơ quan quản lý.

"Thay vì yêu cầu người phụ thuộc phải thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo, quá cứng nhắc trong chứng minh chi phí nuôi dưỡng, có thể xem xét cơ chế xác nhận của chính quyền địa phương hoặc các hình thức cam kết phù hợp", ông Được đề xuất.