Đĩa lậu: Ai làm?

Chỉ cần 2.000đ là bạn đã có trong tay một CD theo ý muốn và có thể mua bất kể đâu từ những cửa hàng lớn đến cửa hàng nhỏ hay tại ngang cùng ngõ hẻm đều có. Thậm chí bạn được những người bán dạo tiếp thị tận tay. Các nhà sản xuất, nhà quản lý đã vào cuộc tuyên chiến với đĩa lậu không ít lần nhưng rồi như nấm mọc sau mưa, đĩa lậu vẫn cứ tràn lan trên thị trường.

Ca sĩ tự bảo vệ

Không đành lòng nhìn những đứa con của mình bị phát tán không danh chính ngôn thuận như vậy, các ca sĩ chung tay vào cuộc. Người đi đầu trào lưu này phải nhắc đến ca sĩ Ưng Hoàng Phúc. Trước khi single Căn gác trống của anh được trình làng, công ty quản lý và phát hành sản phẩm âm nhạc của anh đã PR rất nhiều. Đây cũng là lần đầu tiên tại Việt Nam, một ca sĩ phát hành album dưới dạng đĩa bluray. Phiên bản đặc biệt này sẽ chỉ được phát hành 1.000 bản và chỉ được bán trực tuyến chứ không phát hành trên các quầy băng đĩa theo hình thức truyền thống.

Nam ca sĩ nổi tiếng Đàm Vĩnh Hưng cũng không bao giờ quên “nói không với đĩa lậu” khi có dịp đứng trước người hâm mộ. Có lúc bức xúc, anh nói: “Cần phải xử phạt thật nghiêm những người in sang đĩa lậu, với tôi công việc của họ đang làm là một hành vi ăn cắp”. Còn ca sĩ trẻ Tuấn Khang cho rằng “Đĩa lậu là vấn đề nhức đầu cho nhà sản xuất và cho ca sĩ. Tuy nhiên, lỗi phần lớn vẫn thuộc về những người bảo vệ bản quyền hoạt động không hiệu quả và xử phạt chưa nghiêm nên dẫn đến tình trạng đĩa lậu hoành hành mạnh mẽ như hiện nay”.

Để tránh bị in đĩa lậu, cô ca sĩ biệt danh "Sô-cô-la" Đoan Trang cũng đã không ngần ngại ra đĩa CD dưới hai hình thức: platinum disc (đĩa bạch kim) và bronze disc (đĩa đồng), giá từ 36.000-42.000 đồng mà khách hàng lại được bảo hành trong thời gian 3 tháng. Đó cũng chính là lý do để Lam Trường hợp tác với các chuyên gia Thái Lan thực hiện clip của mình với hy vọng cùng với số tiền khá lớn bỏ ra áp dụng công nghệ hiện đại của Hàn Quốc, CD của mình không thể in lậu được.

Nhưng thực tế đĩa có bị in lậu hay không chính các ca sĩ cũng không thể kiểm soát được.

Bởi một album ăn khách sau khi phát hành chính thức thì vài tiếng sau, đĩa lậu đã được bày bán nhan nhản tại các cửa hàng, với giá sỉ 2.000đ/VCD, 4.000đ/DVD.

Ca sĩ tự làm lậu

Ca sĩ đã thành danh đau khổ vì bị in đĩa lậu thì đã đành, các ca sĩ mới toe cũng than là bị đầu nậu "xử". Có thật vậy không trong khi thực tế có không ít những ca sĩ trẻ lại hy vọng được các đầu nậu in lậu để đến nhanh với quần chúng hơn.

Nam ca sĩ Đ.T còn cho rằng: đĩa nào được làm lậu nghĩa là đĩa đó đã phát hành thành công và được người nghe yêu thích. Giả sử nếu không được yêu thích, tại sao người ta lại in đĩa lậu. Điều này có phần đúng, bởi một số số ca sĩ chưa nổi tiếng, nếu phát hành chính thống có thể số lượng bán không cao vì giá đĩa từ 50.000-100.000đ. Như vậy nếu phát hành lậu giá rẻ, dân sẽ mua nhiều hơn, hy vọng được nổi tiếng nhanh hơn.

Ca sĩ M.T chính vì mong muốn được nổi tiếng nhanh chóng nên đã không ngần ngại liên hệ với đầu nậu để phát hành đĩa CD. M.T còn cho rằng: in đĩa lậu lại không cần giấy phép như thế nhanh hơn, chứ đĩa gốc chờ có giấy phép cũng mất rất nhiều thời gian”. 

Trên thực tế giá một đĩa gốc từ 50.000đ-100.000đ, và như vậy không phải ai cũng có đủ khả năng mua đĩa gốc. Trong khi đĩa lậu bán rẻ và có những đĩa chất lượng cũng không kém đĩa gốc là mấy. Xét ra trong cái tiêu cực cũng có điều tích cực. Sự ra đời của băng đĩa lậu ăn theo một album cũng góp một phần nào đó tạo nên tên tuổi người ca sĩ. Và cũng như các ca sĩ mới, nếu in đĩa lậu, họ sẽ đến gần được với công chúng hơn.

Trong những ca sĩ đã thành danh hiện nay, cũng có vài ca sĩ có được sự nổi tiếng như bây giờ cũng bắt đầu như vậy. Việc lẫn lộn giữa tốt đỏ và tốt đen là điều khó tránh trong nhiều lĩnh vực khác nhau, nhất là với thị trường băng đĩa lại quá dễ dàng sao chép, nhưng xem xét kỹ thì chính những nguyên nhân này đã trở thành mối nguy hại cho sự phát triển nền âm nhạc hiện nay.

Gần đây, báo chí có nhắc tới một ca sĩ tên H, một gương mặt đang được yêu thích ở các tỉnh miền Tây Nam bộ. Các cửa hàng đĩa lậu khắp các tỉnh thay nhau "nhân bản" và thực tế nó đang bán khá chạy, nhưng vẫn còn một thực tế khác là bản gốc vẫn đang nằm ở phòng thu để chờ giấy phép phát hành. Vậy đĩa lậu bắt nguồn từ đâu nếu không phải là từ ca sĩ? H giải thích: “Mình có đem chương trình của mình ra các cửa hàng băng đĩa để "chào hàng sau đó để quên”.

Ca sĩ M.T mặc dù đã thẳng thắn thừa nhận mình từng nhờ cậy các đầu nậu nhưng anh không thể phủ nhận rằng: “Nếu đĩa gốc bán đắt khách chắc chắn chẳng muốn in đĩa lậu làm gì”. Khía cạnh này nằm ở chỗ tâm lý đông của quần chúng ham đồ rẻ. Ngay cả khi họ có tiền đi chăng nữa, đôi khi họ vẫn mua đồ rẻ. Một ca sĩ nghiệp dư kiêm trưởng phòng của một tập đoàn tâm sự: Mình vẫn thích đĩa gốc hơn vì chất lượng âm thanh tốt, hạn sử dụng lâu, hình ảnh lại đẹp nhưng thỉnh thoảng ngồi ở quán cà phê được chào mua đĩa với giá 10 ngàn 3 chiếc thì cũng mua ngay. Bởi có 10 ngàn chưa bằng một ly cà phê mà nghe nhòe”. 

Cuộc chiến băng đĩa lậu bây giờ trở thành “biết rồi khổ lắm nói mãi”, thậm chí có những ca sĩ sau khi hào hứng vào cuộc bây giờ trở nên buông xuôi “bó tay” thở dài: “Chả biết phải làm sao nữa, thôi kệ”. Dẫu biết vậy, nhưng chúng ta vẫn tin tưởng và hy vọng rằng trong tương lai gần nhà sản xuất kết hợp với nhà quản lý cùng các ca sĩ ngăn chặn tuyệt đối nạn sao chép đĩa lậu vi phạm bản quyền. Có như vậy mới minh bạch giữa tốt đỏ lẫn tốt đen và bảo vệ được bản quyền và công bằng với các ca sĩ hết mình vì nghệ thuật ca hát nói riêng.

Ca sĩ, nhạc sĩ Phương Uyên Phương Uyên: Ca sĩ thiệt vì đĩa lậu Băng đĩa lậu à? Vấn đề này tôi phải nói cả ngày mới hết bức xúc. Cứ nhớ tới là tôi cảm thấy bực bội trong người vô cùng. Bởi vì ngày xưa tôi cũng từng là trưởng phòng sản xuất, lại là một ca sĩ nên tôi hiểu rõ vấn đề này. Tất nhiên tôi cũng từng là nạn nhân của việc sao chép đĩa lậu. Bao nhiêu năm làm ca sĩ kiêm nhạc sĩ, nhà quản lý, tôi thấy không phải người dân mình không chịu bỏ tiền mua đĩa gốc mà vì đĩa lậu quá nhiều và quá rẻ. Ngày xưa khi đĩa lậu chưa phải là trào lưu, đĩa gốc bán tốt lắm, còn bây giờ hoàn toàn ngược lại. Các ca sĩ thiệt thòi chứ không ai khác. Ca sĩ Hải Yến Idol: Hải Yến Idol: Đĩa lậu mang lại sự nổi tiếng cho ca sĩ trẻ - Ảnh:  H.Trang Còn tôi cho rằng, với các ca sĩ hát nhạc nhẹ, cỡ diva thì việc bị sao chép băng đĩa gốc là một thiệt thòi lớn với họ. Nhưng với các ca sĩ thị trường, ca sĩ trẻ mới nhen nhóm, việc sao chép đĩa lậu lại mang đến cho họ sự nổi tiếng. Mặc dù đĩa lậu bán ra chỉ với 5.000 đồng, thu gom lại hết cũng chả được bao nhiêu nhưng bù lại họ được nổi tiếng, tất nhiên nổi tiếng đến đâu thì điều ấy còn ở phía trước. Lợi thì có lợi nhưng hại thì quá nhiều hại. Các nhà quản lý, nhà sản xuất mặc dù đã vào cuộc nhiều lần nhưng vẫn không tránh khỏi việc băng đĩa lậu bán tràn lan trên thị trường. Một điều đáng mừng là khi blog, mạng trở nên phát triển, việc người nghe online nghe nhạc nhiều hơn, từ đó băng đĩa lậu cũng bắt đầu suy giảm số lượng mua. Hy vọng tương lai chúng ta sẽ không phải ngồi để nói về băng đĩa lậu hay bản quyền nữa. Ca sĩ Mai Khôi “Tôi không đồng ý với quan điểm in đĩa lậu để được nhiều người biết tới. Chưa nói tới việc có thông tin một vài ca sĩ chủ động in đĩa lậu để bán, đó là hành động không thể chấp nhận được. Tôi cho rằng đó là hành động thiếu ý thức, thiếu văn minh. Nhà quản lý phải xử phạt thật nặng để cảnh cáo những ai đã vi phạm để ngăn chặn những hành động xấu đối với nghệ thuật.

Ý kiến... * Nhân đọc loạt bài: Đĩa gốc – đĩa lậu; sách gốc – sách lậu: ai làm, ai cần, ai mua? - TN TT&GT từ 11.5.2010 Sách là nguồn kiến thức vô tận mà sinh viên cần phải tiếp cận, tiếp thu. Tuy nhiên, không phải sinh viên nào cũng có đủ tài chính để với tới những cuốn sách đắt tiền ấy. Vì thế phần đông sinh viên chọn phương án mua sách cũ hoặc sách bán ở lề đường. Dù biết là dùng sách lậu không tốt, có thể giết sách gốc nhưng với hoàn cảnh vậy đành phải chấp nhận. Photo tài liệu từ các quyển sách giáo trình cũng là một hình thức của việc sử dụng sách lậu. Sử dụng sách lậu bất lợi ở chỗ sách được làm lậu chất lượng không tốt, nội dung có thể bị sai lệch so với bản gốc. Bù lại, giá thường rẻ hơn 10-30%. Với mức hấp dẫn này, không những sinh viên mà nhiều độc giả cũng muốn hướng tới góp phần cho thị trường này. Và nhiều người lợi dụng tâm lý này đã bày bán sách lậu một cách tràn lan, gây khó khăn cho các nhà quản lý. _ NGUYỄN HOÀI PHƯƠNG (Sinh viên ĐH Mở TP.HCM) Với riêng bản thân, tôi tuyệt đối nói không với những sách lậu bày bán tràn lan trên vỉa hè. Tôi là một người đặc biệt mê và thích lưu trữ sách, đặc biệt các tác phẩm nước ngoài. Hầu hết sách của tôi đều có dán tem và được mua ở các nhà sách có uy tín. Tôi nghĩ, người đọc tôn trọng sách gốc cũng chính là thể hiện sự tôn trọng người viết và văn hóa đọc của bản thân. Còn với đĩa lậu, thỉnh thoảng, tôi vẫn có mua một số phim, ca nhạc mà Việt Nam không phát hành. Nếu những đĩa tôi cần mà Việt Nam có phát hành, tôi rất vui vẻ và sẵn lòng mua sản phẩm gốc._ TRẦN THỊ LỆ MINH (Q.12, TP.HCM) Một lần tôi mượn sách của bạn về đọc nhận ra ngay sách in lậu, sai chính tả, mất trang… Bạn nói đó là tai nạn không tránh khỏi, lâu lâu mới gặp sự cố một lần và cứ tiếp tục thản nhiên mua sách lề đường. Với các sản phẩm văn hóa phẩm lậu, tôi nghĩ thuộc về ý thức. Người nào được truyền thông tốt về ý thức sẽ trở thành đại sứ đi truyền thông lại cho người khác._ MAI SƯƠNG (Q.3, TP.HCM) Chẳng ai thích phải nghe đĩa lậu, vì nó hay hỏng, hay vấp. Khi mua về, chuẩn bị thưởng thức thì lại không chạy, tức anh ách. Nhưng đĩa gốc giá cao quá, tôi không đủ tiền để mua, đành phải chấp nhận mua đĩa lậu và những phiền toái. Làm sao khác được? MÍT ƯỚT, Q.8, TP.HCM)

Huyền Trang