Đình Bình Đông - đình cổ giữa dòng kênh Đôi TP.HCM
Giữa dòng kênh Đôi (TP.HCM) tồn tại một đình cổ hơn 150 năm tuổi - từng được vua Tự Đức ban sắc phong và là cơ sở hoạt động của Công hội bí mật. Ít ai ngờ, giữa đô thị sầm uất, vẫn có một "cù lao lịch sử" lưu giữ gần như nguyên vẹn dấu tích Sài Gòn xưa. Đó là đình Bình Đông (ở quận 8 cũ).
Đình Bình Đông là đình cổ giữa dòng kênh Đôi (quận 8 cũ, TP.HCM)
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Chiều đầu tháng 5.2026, trong cái nắng đặc trưng của TP.HCM, xuôi theo những cung đường uốn lượn, phóng viên Thanh Niên men theo rạch Bà Tàng để tìm đến một cù lao nhỏ và khám phá rõ hơn về ngôi đình này.
Người dân địa phương khi được hỏi đều không thể xác định chính xác thời điểm đình được xây dựng. Họ chỉ biết rằng đình đã tồn tại từ xa xưa, ban đầu chỉ là một ngôi nhà lá đơn sơ nơi dân làng tụ họp, cúng bái và sinh hoạt cộng đồng.
Toàn cảnh đình cổ Bình Đông nhìn từ trên cao
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Sắc phong triều Nguyễn và kiến trúc Nam bộ đặc trưng
Theo ghi chép trong Gia Định thành thông chí của tác giả Trịnh Hoài Đức, đình Bình Đông đã được ban sắc phong vào năm Tự Đức ngũ niên (1853). Điều này đồng nghĩa ngôi đình phải được dựng lên trước thời điểm này.
Sắc phong cho Thần Thành hoàng bổn cảnh của thôn Bình Đông, huyện Tân Long mang niên đại ngày 29.11 âm lịch năm Nhâm Tý (tức 8.1.1853), minh chứng rõ nét cho bề dày lịch sử của công trình.
Đình Bình Đông là ngôi đình cổ ở TP.HCM từng được vua Tự Đức ban sắc phong từ năm 1853
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Thủ từ của đình Bình Đông chia sẻ: "Sắc phong của vua được thờ ở chính điện, không ai dám mở ra xem. Chỉ có lễ Kỳ Yên (cầu an), đình thực hiện nghi thức vén rèm, xịt dầu thơm cho sắc phong như một cách gìn giữ, chăm chút báu vật. Sau khi bế mạc lễ Kỳ Yên, sẽ hạ rèm đỏ và bảo quản sắc phong phía sau rèm".
Sắc phong vua Tự Đức được thờ và bảo quản kỹ lưỡng bên trong rèm, đặt ở chính điện đình Bình Đông
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Trải qua thời gian, đình nhiều lần được trùng tu. Đến năm 1922, đình được nâng cấp với mái ngói, vách ván, cột kèo gỗ theo phong cách đình Nam bộ đặc trưng.
Biến cố lịch sử năm 1968 khiến đình Bình Đông bị tàn phá nặng nề. Sau đó, đình được xây dựng lại bằng kết cấu bê tông cốt thép nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc truyền thống.
Bên trong đình cổ Bình Đông còn giữ nhiều cổ vật quý giá, có tuổi đời hơn 1 thế kỷ
ẢNH: HÀ THƯƠNG - BÙI QUỐC HOÀNG
Tổng thể công trình gồm võ ca và chính điện nằm trung tâm, 2 bên là Đông lang, Tây lang cùng nhà Nghĩa từ..., là bố cục quen thuộc của đình làng Nam bộ.
Điểm nhấn đặc biệt của đình nằm ở hệ thống hiện vật bên trong chính điện. Các khám thờ, Tả Hữu ban, Hội đồng được chạm thủng viền quanh với hình ảnh rồng vờn châu, tứ linh... đầy tính nghệ thuật.
Hoành phi Bình Đông Đình treo tại cửa chính điện vẫn còn được lưu giữ nguyên vẹn sau hơn 1 thế kỷ
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Những bao lam chạm khắc tinh xảo trên gỗ quý với hình mai, lan, cúc, trúc, mẫu đơn, sóc..., càng làm nổi bật giá trị mỹ thuật truyền thống. Đáng chú ý, bức hoành phi Bình Đông Đình treo tại cửa chính điện vẫn còn được lưu giữ nguyên vẹn.
Đình Bình Đông lợp ngói âm dương đỏ cam truyền thống
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Cơ sở của Công hội bí mật và di tích văn hóa quốc gia
Không chỉ là một ngôi đình cổ linh thiêng, đình Bình Đông còn gắn liền với những dấu mốc quan trọng của lịch sử cách mạng.
Tài liệu ở đình Bình Đông giới thiệu: "Năm 1920, người công nhân Tôn Đức Thắng (sau này là Chủ tịch nước) đã thành lập Công hội bí mật - tổ chức đầu tiên của giai cấp công nhân Việt Nam.
Người đã chọn đình Bình Đông là nơi hội họp, sinh hoạt của công hội những năm 1920 - 1925 và Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên 1927 - 1929. Đình Bình Đông cũng là một cơ sở cách mạng trong thời kỳ chống Mỹ".
Đình Bình Đông gắn với sự nghiệp cách mạng của Bác Tôn - Chủ tịch Tôn Đức Thắng
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Bên cạnh giá trị lịch sử, đình Bình Đông còn lưu giữ đời sống văn hóa tâm linh đặc sắc của người dân Nam bộ. Hằng năm, lễ Kỳ Yên diễn ra vào ngày 12, 13 và 14.2 âm lịch với đầy đủ nghi thức truyền thống.
Người dân thường xuyên đến đình cổ để cầu nguyện
ẢNH: HÀ THƯƠNG
Chia sẻ với chúng tôi, thủ từ đình Bình Đông cho hay: "Bà con tin đình linh thiêng nên năm nào cũng ghé thăm. Có người cầu xong, công việc thuận lợi thì quay lại tạ lễ".
Với những giá trị tiêu biểu về lịch sử và văn hóa, đình Bình Đông đã được Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia năm 1997.
Đình cổ Bình Đông nằm giữa dòng kênh "độc nhất" ở TP.HCM, có không gian trong xanh và tươi mát
ẢNH: BÙI QUỐC HOÀNG
Gần 2 thế kỷ trôi qua, đình Bình Đông - ngôi đình cổ hiếm hoi ở TP.HCM tồn tại giữa dòng kênh Đôi lặng lẽ giữ lại ký ức Sài Gòn xưa như "điểm chạm quá khứ" mà không phải ai cũng biết rõ.
Cẩm nang khám phá đình Bình Đông
- Địa chỉ: Trên cù lao Bà Tàng giữa dòng kênh Đôi ở phường 7, quận 8 cũ, TP.HCM.
- Thời điểm tham quan đẹp nhất: Nên ghé thăm vào lễ Kỳ Yên (ngày 12, 13 và 14.2 âm lịch) để xem hát bội và trải nghiệm lễ hội truyền thống.
- Lưu ý: Du khách nên mặc trang phục lịch sự và giữ yên lặng khi tham quan khu vực chính điện.
Bình luận (0)