Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa

0
Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc những khung ảnh ảnh mộc mạc, gợi nhớ về một đô thị hoa lệ từng được mệnh danh là "hòn ngọc Viễn Đông".

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc những khung ảnh ảnh mộc mạc, gợi nhớ về một đô thị hoa lệ từng được mệnh danh là "Hòn ngọc Viễn Đông".

>> Ẩm thực Sài Gòn xưa (Phần 01): Muôn kiểu giải khát
>> Ẩm thực Sài Gòn xưa (Phần 02): Hàng quán một thời
>> Ẩm thực Sài Gòn xưa (Phần 03): Hàng rong trong ký ức

Trong quyển “Nam kỳ phong tục nhơn vật diễn ca” (NXB. Đinh Thái Sơn, Sài Gòn, 1909), nhà nghiên cứu âm nhạc cổ truyền Việt Nam thời Pháp thuộc Nguyễn Liên Phong đã mô tả đoạn đầu đường Catinat (sau đổi tên thành Tự Do, và Đồng Khởi ngày nay) vào đầu thế kỷ 20 như sau:
 
"Nhứt là đường Ca-ti-na,
Hai bên lầu các, phố nhà phân minh
..Máy may mấy chỗ quá nhiều,
Các tiệm tủ ghế dập dều phô trương
Đồ sành, đồ cẩn, đồ đương [đan]
Đồ thêu, đồ chạm trữ thường thiếu chi
..Nhà in, nhà thuộc, nhà chà,
Nhà hàng ăn ngủ với nhà lạc son"

Theo nhiều tư liệu thì Catinat được xem là con đường xưa và nổi tiếng nhất Sài Gòn. Đây cũng là con đường đầu tiên được thiết lập khi Pháp quy hoạch lại thành phố sau khi chiếm được và phá thành Sài Gòn. Còn được gọi là “Rue no. 16” lúc ban đầu cho đến khi là con đường được tráng nhựa đầu tiên, đường Catinat nhanh chóng trở thành trung tâm sinh hoạt thương mại của thành phố.

Sau khi các công trình xây dựng cơ sở hạ tầng (đường xá, xe lửa), công sở, cơ quan hành chánh và thương mại được thống đốc dân sự Le Myre de Vilers (1879 - 1883) năng động khởi công và thúc đẩy hoàn thành, Sài Gòn cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, sau hơn 35 năm bị Pháp chiếm đóng, đã trở thành một thành phố có cảnh quan được quy hoạch hài hòa, kiến trúc khu trung tâm có nhiều nét tương đồng các thành phố ở châu Âu. Thậm chí, các du khách đến từ Âu châu và Viễn Đông (chỉ các nước Đông Á) đã có cảm nhận chung Sài Gòn là “Perle de l’Orient” đối với người Pháp, hay “Paris of the East” đối với các du khách từ các quốc gia hay thuộc địa nói tiếng Anh trong vùng Viễn Đông.

Để nhìn lại con đường Catinat này, ta có thể đi từ đầu đường, phía bờ sông Sài Gòn, đến phía cuối đường có dốc lên thoai thoải đến Nhà thờ Đức Bà (xưa kia vị trí này là trung tâm của thành Phiên An, tức thành Quy, thời vua Gia Long).

 Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa 1
Bức ảnh được chụp cuối thế kỷ 19 này ghi lại đoạn đầu đường Catinat. Vị trí ngôi nhà bên trái có người đàn ông đứng tựa cửa, cũng là số 1 đường Catinat, sau này sẽ là khách sạn Majestic.

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Trong một bức ảnh của nhiếp ảnh gia Ludovic Crespin (có cửa tiệm “Photo Studio” ở số 136 đường Catinat) được cho là chụp vào khoảng cuối thập niên 1910 và đầu 1920, phía trái hình là hai tiệm đổi tiền của ba người Ấn (mà người Pháp gọi là “malabar”), số 1 đường Catinat của ông Mougamadou Abdoullah (1909), ông Mougamadou Oussaine (1910) và số 1bis của ông Mougamade Abdoullah (3) (theo niên giám Đông Dương 1909, 1910)

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Trong một bức ảnh được chụp sau đó, vị trí bên trái đầu đường Catinat là khách sạn “Hôtel d’Annam” (Nam Việt khách lầu) của ông Huỳnh Huệ Ký

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa 2
Ở phía đối diện là quán Cafe de la Rotonde nằm ở địa chỉ số 2 Catinat. Bên phải bức ảnh là đường Quai de Belgique (đường Tôn Đức Thắng ngày nay) với hai hàng cây ở một bên hè. Bức ảnh được chụp vào năm 1901, lúc này Sài Gòn vẫn dùng loại đèn thắp dầu để chiếu sáng.

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa 3
Ngôi nhà số 1 Catinat sau đó bị phá bỏ để xây dựng khách sạn Majestic

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Khách sạn Majestic được xây dựng bởi công ty thuộc quyền sở hữu của thương gia người Việt gốc Hoa giàu có bậc nhất miền Nam Việt Nam thời bấy giờ là Hui Bon Hoa (hay còn gọi là Chú Hỏa)

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa 4
Khách sạn Majestic thuở ban đầu có 3 tầng lầu, 44 phòng ngủ do một kiến trúc sư người Pháp thiết kế

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Cũng như Bảo tàng Mỹ thuật hay Nhà khách Chính phủ, khách sạn Majestic được xây dựng theo phong cách Baroque rất được ưa chuộng thời bấy giờ và ngay cả hiện nay. Nó mang dáng vẻ kiến trúc cổ châu Âu thời phục hưng, cổ kính và sang trọng bậc nhất Sài Gòn ngay khi xây xong vào năm 1925.

 Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Năm 1948 Sở Du lịch và Triển lãm Đông Dương (The Indochina Tourism & Exhibition Department do ông Franchini Mathieu - một người Pháp - điều hành) mua lại toàn bộ tầng trệt và lầu 1 khách sạn và thuê 44 phòng trong thời hạn 30 năm.

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Năm 1965, khách sạn được xây thêm 2 lầu nữa theo đồ án cải tạo của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Khách sạn Majestic sở hữu tầm nhìn thoáng rộng ra sông Sài Gòn

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Bến sông sau đó được cải tạo thành công viên

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Khách sạn Majestic trong một bức ảnh được chụp năm 1967

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Lúc này đường Catinat được đổi tên thành Tự Do. Từ sau 1975, đường Tự Do được đổi tên thành Đồng Khởi.

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Khách sạn Majestic được xếp hạng 5 sao vào năm 2007. Khu mới (trên đường Nguyễn Huệ) của khách sạn Majestic được khởi công xây dựng vào tháng 7.2011, sẽ bao gồm 2 khối tháp cao 24 tầng và 27 tầng, 4 tầng hầm, với 353 phòng mới. Sau khi hoàn thành, khách sạn Majestic mới sẽ có tổng cộng 538 phòng.

 Sai_Gon_xua_17
Trở lại với Café de la Rotonde số 2 đường Catinat, đối diện với khách sạn Majestic. Tên gọi của quán có nghĩa là Nhà Tròn, có lẽ dựa theo hàng hiên có dáng bo tròn ở chính giữa.

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Một chiếc xe kéo đoạn đầu đường Catinat. Theo nhiều tài liệu thì xe kéo xuất hiện đầu tiên tại Hà Nội vào năm 1883 do Toàn quyền Bonnal cho đem từ Nhật qua. Gần 15 năm sau Sài Gòn mới biết tới loại xe kéo này (trước đó đây phương tiện di chuyển duy nhất ở đây là xe ngựa).

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Lúc này Cafe de la Rotonde đã mang biển hiệu "Grand Hotel de la Rotonde". Đường phố sử dụng hệ thống đèn chiếu sáng treo trên những thanh sắt uốn vòm.

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa - ảnh 19
Café de la Rotonde, cùng với Café de la Terrace, đều là nơi lui tới quen thuộc của giới thượng lưu thời đó.

 Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Café de la Rotonde về đêm trong một bức ảnh được chụp năm 1920

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa 23
Nếu được duy trì hoạt động, có lẽ Café de la Rotonde vẫn là quán café có tầm nhìn đẹp nhất ra phía sông Sài Gòn

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa 24
Tòa nhà ngay góc ngã tư Catinat - Vannier (Ngô Đức Kế ngày nay). Đây cũng là ngã tư đầu tiên của đường Catinat.

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Ngày 24.10.1930, ông Henry Edouard Charigny de Lachevrotière - Tổng biên tập của một tờ báo Pháp có được giấy phép chính thức mở Grand Hotel Saigon. Khi đó nó chỉ là một cửa hàng nước giải khát nhỏ nằm ở góc đường Catinat và Vannier (Ngô Đức Kế)

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa - ảnh 24
Năm 1937 Grand Hotel đổi tên thành Saigon Palace

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Tên gọi "Saigon Đại Lữ Quán" có từ năm 1958

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Khách sạn Grand Hotel ngày nay

Sài Gòn quyến rũ, bình dị trong bộ ảnh xưa 1
 Nằm ở số 130 Catinat là quán cà phê kiêm khách sạn Café de la Terrace,
bên cạnh quảng trường Francis Garnier (quảng trường Nhà hát Lớn, tức Nhà hát Thành phố ngày nay)

Sài Gòn quyến rũ, bình dị trong bộ ảnh xưa 2
Đúng như tên gọi có nghĩa là quán “Cà phê hàng hiên”, Café de la Terrace sở hữu một hàng hiên thuộc hàng
đẹp nhất thành phố, hướng thẳng ra khoảng không gian khoáng đạt trước Nhà hát Lớn.

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Cạnh khách sạn và quán Café de la Terrace nổi tiếng, ở số 128 Catinat là tiệm tạp hóa của bà Wirth. Ngoài bán hàng, bà Wirth còn sản xuất và thương mại hóa các ảnh “cartes postales” từ cuối thế kỷ 19 với các ảnh xưa ở Sài Gòn, quý hiếm trong giai đoạn đó cho đến đầu thế kỷ 20.

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Cạnh ngôi nhà đầu đường, ở số 157bis Catinat là một tiệm bánh ngọt (patisserie) của ông Marius Rousseng

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Năm 1923 Sài Gòn khai thác tuyến xe điện đầu tiên (trước đó, từ năm 1881, người Sài Gòn đã gọi các tramways là tàu điện dù thực chất đó là tàu hỏa chạy bằng dầu và than). Café de la Terrase trong bức ảnh này đã đổi thành L'information d'Extreme-Orient.

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Sài Gòn những năm 1950s. Lúc này, L'information d'Extreme-Orient (vị trí cũ của Café de la Terrase) đã đổi thành tên thương hiệu thuốc Aspirine - Usines du Rhône

Sai_Gon_xua_36
Trạm xe điện ngay trước vị trí của Café de la Terrase trước kia

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Năm 1957 trên khu đất trước đây là Cafe de la Terrase đã khởi công xây dựng khách sạn Caravelle bởi các nhà đầu tư lớn của Air France và chính phủ Úc. Khách sạn chính thức khai trương vào đêm Giáng sinh 1959.

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa - ảnh 37
Khách sạn Caravelle đặt theo tên một loại máy bay của hãng hàng không Air France. Hãng này có văn phòng ở tầng trệt của khách sạn. Điều thú vị là ngày nay văn phòng bán vé Air France vẫn còn duy trì hoạt động ở tầng trệt Caravelle.

 Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa

Sài Gòn quyến rũ, bình dị qua bộ ảnh đường Catinat - Đồng Khởi xưa
Sau năm 1975, khách sạn Caravelle được đổi tên thành Độc Lập. Khách sạn được trùng tu và hoạt động trở lại vào năm 1998 với khối nhà mới 24 tầng. Năm 2001, đây là nơi lưu trú của đoàn làm phim "Một người Mỹ trầm lặng".

Xem tiếp Phần 2

Tham khảo:
Nguyển Đức Hiệp, Saigon - Đường Catinat đầu thế kỷ 20, 2012

T.N (tổng hợp)

Bình luận

Gửi bình luận
Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu
  • Tối thiểu 10 chữ
  • Tiếng Việt có dấu
  • Không chứa liên kết

Có thể bạn quan tâm

VIDEO ĐANG XEM NHIỀU

Đọc thêm