Đông Sơn kiến tạo không gian phát triển mới

ẢNH: HẢI PHONG

Xây dựng chính quyền kiến tạo, lấy phát triển làm mục tiêu trung tâm, lấy người dân làm chủ thể và động lực của quá trình đổi mới.

Miền đất hội tụ tiềm năng phát triển

Đông Sơn được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Bình Châu, Bình Tân Phú, Bình Hiệp, Bình Thanh và Tịnh Hòa (TP.Quảng Ngãi trước đây). Với diện tích hơn 115 km² và dân số trên 56.000 người, đây là một trong những địa phương có quy mô lớn của tỉnh Quảng Ngãi.

Ít nơi nào hội tụ nhiều lợi thế tự nhiên như Đông Sơn. Từ thắng cảnh Ba Làng An với dấu tích miệng núi lửa hàng triệu năm tuổi, những bãi biển nguyên sơ trải dài từ Châu Tân đến An Sen dài hơn 8 km, cho đến vùng biển từng được mệnh danh là "nghĩa địa tàu cổ" trên con đường giao thương hàng hải quốc tế từ nhiều thế kỷ trước.

Không chỉ giàu tiềm năng du lịch, Đông Sơn còn là vùng đất có truyền thống khai thác hải sản lâu đời, nơi người dân gắn bó với biển và nông nghiệp qua nhiều thế hệ. Đây cũng là địa bàn nằm trong Khu kinh tế Dung Quất, kết nối thuận lợi với các trục giao thông và các khu công nghiệp trọng điểm của tỉnh.

ẢNH: HẢI PHONG

Những điều kiện ấy tạo nên nền tảng quan trọng để địa phương phát triển mạnh mẽ trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, theo lãnh đạo xã Đông Sơn, lợi thế tự nhiên chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ để tạo ra tăng trưởng bền vững nằm ở năng lực quản trị và khả năng kiến tạo không gian phát triển.

Từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo

6 tháng đầu năm 2026, Đông Sơn ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Tổng giá trị sản xuất ước đạt gần 1.800 tỉ đồng, thu ngân sách đạt hơn 72% kế hoạch năm; ngành thủy sản tiếp tục giữ vai trò chủ lực với hơn 100 tàu khai thác xa bờ.

Song, phía sau những con số tăng trưởng ấy là hàng loạt điểm nghẽn mà địa phương phải đối mặt. Các thủ tục đất đai còn tồn đọng, đơn thư kéo dài, áp lực giải phóng mặt bằng từ các dự án lớn như VSIP II, tuyến đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi, đường ven biển Dung Quất – Sa Huỳnh hay cảng cá Tịnh Hòa khiến nhiều vấn đề phát sinh liên quan đến quyền lợi người dân. Bên cạnh đó, tâm lý e ngại trách nhiệm ở một bộ phận cán bộ cơ sở, hệ thống cơ sở hạ tầng chưa được đầu tư đồng bộ, kinh tế tư nhân nhỏ lẻ, manh mún… đang ảnh hưởng đến tốc độ phát triển của địa phương.

Điều đáng chú ý là Đông Sơn không xem những khó khăn này chỉ là các vấn đề hành chính đơn lẻ cần xử lý từng vụ việc. Thay vào đó, địa phương nhìn nhận đây là những "điểm nghẽn phát triển" cần được giải quyết bằng tư duy quản trị mới. Vì vậy, ngay trong Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Đông Sơn nhiệm kỳ 2025 - 2030, đã xác định rõ phương châm xây dựng mô hình chính quyền kiến tạo. Theo đó, chính quyền không chỉ làm nhiệm vụ quản lý địa bàn mà phải trở thành lực lượng dẫn dắt phát triển. Khác với cách làm truyền thống thiên về kiểm soát và xử lý hồ sơ hành chính, mô hình này đặt trọng tâm vào việc tạo lập môi trường thuận lợi để người dân, doanh nghiệp và các nguồn lực xã hội cùng tham gia phát triển.

ẢNH: HẢI PHONG

Chính quyền đóng vai trò định hướng, tháo gỡ rào cản, kết nối nguồn lực và giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành. Người dân không còn là đối tượng thụ hưởng thụ động mà trở thành chủ thể đồng hành trong quá trình xây dựng địa phương. Đây được xem là sự thay đổi căn bản trong tư duy quản trị ở cấp cơ sở.

Theo lãnh đạo xã Đông Sơn, một địa phương muốn phát triển không thể tồn tại như một "ốc đảo hành chính" khép kín. Muốn tăng trưởng nhanh và bền vững phải xác định rõ vị trí của mình trong quy hoạch chung của tỉnh, của vùng và trong chuỗi giá trị kinh tế rộng lớn hơn. Từ nhận thức đó, Đông Sơn lựa chọn cách tiếp cận mới: Phát triển dựa trên liên kết vùng, tận dụng tối đa lợi thế nằm trong không gian động lực Dung Quất - Quảng Ngãi.

Kiến tạo tương lai bằng những hành động cụ thể

Tư duy kiến tạo ở Đông Sơn không dừng lại ở khẩu hiệu mà được cụ thể hóa bằng những chương trình hành động rõ ràng. Trọng tâm đầu tiên là kiến tạo không gian phát triển. Địa phương đã đề xuất mô hình "Một trục - Hai cực - Ba phân khu không gian chiến lược" nhằm tạo động lực tăng trưởng dài hạn.

Trong đó, tuyến đường Hoàng Sa - Dốc Sỏi và Dung Quất - Sa Huỳnh được xác định là trục động lực chính, kết nối trực tiếp với trung tâm Khu kinh tế Dung Quất và trung tâm đô thị của tỉnh. Không gian dọc tuyến sẽ được quy hoạch để thu hút các dự án logistics, kho bãi, dịch vụ công nghiệp sạch và thương mại.

Cực tăng trưởng thứ nhất là khu vực cảng cá Tịnh Hoà đang được đầu tư mở rộng và các cảng cá loại 3. Với lợi thế nghề cá truyền thống và hạ tầng đang được đầu tư, nơi đây được định hướng trở thành trung tâm hậu cần nghề cá hiện đại, kết hợp dịch vụ giao thương thủy sản và du lịch trải nghiệm biển đảo.

Cực tăng trưởng thứ hai là khu vực Bình Hiệp và Bình Thanh, nơi sẽ hình thành khu công nghiệp VSIP II - đô thị - dịch vụ - tái định cư đồng bộ nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển công nghiệp, đô thị hóa và giải quyết bài toán ổn định đời sống người dân trong các vùng dự án.

ẢNH: HẢI PHONG

Song song với việc kiến tạo không gian phát triển, xã Đông Sơn cũng tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế và thủ tục hành chính. Địa phương thành lập các tổ công tác chuyên trách rà soát hồ sơ đất đai tồn đọng, giải quyết đơn thư kéo dài; đồng thời triển khai cơ chế đối thoại trực tiếp với người dân để tạo sự đồng thuận trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, góp phần đẩy nhanh tiến độ thi công các dự án, công trình trọng điểm; tăng cường đối thoại với người dân và doanh nghiệp để tìm kiếm những giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế, nhất là dịch vụ du lịch biển.

Thay vì áp dụng các biện pháp hành chính đơn thuần, chính quyền lựa chọn cách tiếp cận dân vận công khai, minh bạch, lấy sự đồng thuận làm nền tảng gắn với hài hòa lợi ích Nhà nước, cộng đồng và doanh nghiệp để phát triển bền vững.

Mục tiêu cuối cùng của quá trình kiến tạo không chỉ là những con số tăng trưởng hay các công trình mới được xây dựng. Điều mà Đông Sơn hướng đến là tạo dựng không gian mới để thu hút các nhà đầu tư lớn, từng bước xác lập một môi trường phát triển, gắn với sắp xếp, bố trí lại dân cư theo quy hoạch, người dân có thêm cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập và được thụ hưởng các dịch vụ công tốt hơn.

Trong bối cảnh Quảng Ngãi đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều dự án quy mô lớn, Đông Sơn được kỳ vọng sẽ trở thành một cực tăng trưởng năng động ở phía đông của tỉnh.

Con đường phía trước còn nhiều thách thức, nhưng việc mạnh dạn chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo cho thấy quyết tâm của địa phương trong việc tạo dựng những giá trị phát triển lâu dài. Khi chính quyền thực sự trở thành người đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp, những tiềm năng vốn có của vùng đất này sẽ có cơ hội được đánh thức mạnh mẽ hơn.

Từ một địa phương ven biển giàu truyền thống cách mạng và phong phú về đời sống văn hoá, tín ngưỡng, Đông Sơn đang từng bước định hình diện mạo của một vùng động lực mới, nơi phát triển kinh tế gắn với nâng cao chất lượng sống của người dân, và nơi mọi nguồn lực được khơi thông để cùng hướng tới tương lai thịnh vượng.