Nguyên nhân
THK là một bệnh lý phức tạp do mất quân bình giữa sự tái tạo và thoái hóa sụn, là tình trạng mất sụn khớp kèm phản ứng tăng sinh của xương dưới sụn, bờ của khớp - hư hỏng xảy ra ở toàn bộ các thành phần cấu tạo của khớp, xương... giảm dịch nhầy cả về số lượng lẫn chất lượng. THK thường xảy ra ở các khớp chịu lực nhiều: cột sống, gối, gót. Khi tuổi cao, đĩa đệm thoái hóa và mỏng đi; sự cân bằng của dây chằng cơ bao quanh khớp trở nên xấu hơn. Để thích ứng và tạo ra cân bằng mới, xung quanh đốt xương sẽ sinh ra một xương mới (được gọi là "gai xương") để tăng thêm tính ổn định, có tác dụng bảo vệ khớp, do vậy không thể cắt bỏ được. THK thực sự đã xảy ra từ những năm 20 tuổi và rõ rệt ở tuổi trên 40. Những người không vận động, bệnh nặng liệt giường, bất động kéo dài thì THK cũng xảy ra nhanh chóng. Kèm theo là hiện tượng viêm xương khớp do thoái hóa - có liên quan tới lứa tuổi và thường xảy ra ở khớp gối, khớp háng và đốt sống.
THK thường biểu hiện bằng:
- Đau khi vận động, khi thay đổi tư thế, đau âm ỉ tại chỗ và giảm khi nghỉ ngơi hay cứng khớp vào buổi sáng.
- Giảm biên độ của khớp khi cử động, có cảm giác khớp bị lỏng lẻo.
- Khớp có thể sưng và đau quanh khớp hay có thể nghe tiếng lạo xạo ở khớp.
Điều trị và phòng bệnh
1. Nội khoa: Dùng nhóm giảm đau kháng viêm non-steroid, nhóm giãn cơ, và Glucosamine.
2. Điều trị ngoại khoa: Chỉnh lại dị dạng các khớp bằng cách đục và khoét xương. Điều trị thoát vị đĩa đệm bằng cách cắt vòng cung sau hay lấy phần thoát vị. Phẫu thuật cắt gai được đặt ra khi có sự chèn ép vào tủy, làm hẹp ống tủy hoặc các rễ thần kinh ở cột sống. Tuy nhiên, không phải lấy gai đi là sẽ hết vĩnh viễn vì gai xương có thể mọc lại ở ngay vị trí cũ.
3. Một số phương pháp điều trị hỗ trợ gồm: Châm cứu, xoa bóp - kéo nắn, ấn huyệt, vật lý trị liệu (giúp giảm đau và tăng vận động ở một số cơ khớp bị ảnh hưởng), điều trị bằng nước khoáng, tập thể dục đều đặn và tăng vận động ở một số cơ khớp bị ảnh hưởng.
Như vậy, để phòng ngừa cũng như hạn chế tối đa các triệu chứng khi bị gai cột sống, cần tránh tăng trọng lượng cơ thể quá mức, tránh cho cơ thể phải chịu đựng một khối lượng lớn; tập các môn thể dục nhẹ nhàng như bơi lội, đi bộ... nhằm giúp các cơ vận động tốt, tránh co cứng cơ, teo cơ. Chế độ ăn nên thêm muối để giúp cơ thể tái hấp thu một phần calcium vào máu. Cần tránh những môn nặng bắt cột sống phải chịu một trọng lượng lớn như đẩy tạ, nhảy cao... Nên tập các môn thể thao dưới nước như bơi lội, aerobic để giúp giảm sức nặng của cơ thể.
Tránh các tư thế xấu trong lao động và sinh hoạt. Tránh các động tác quá mạnh, đột ngột và sai tư thế khi mang vác, đẩy, xách, nâng... Kiểm tra định kỳ những người làm nghề lao động nặng dễ bị thoái hóa khớp để phát hiện và điều trị sớm. Chống béo phì bằng chế độ dinh dưỡng thích hợp. Khám trẻ em, chữa sớm bệnh còi xương, các tật về khớp (vòng kiềng, chân cong). Phát hiện sớm các dị tật của xương, khớp và cột sống để có biện pháp sớm, ngăn ngừa thoái hóa khớp thứ phát.
|
Chữa gai xương bằng y học cổ truyền Các phương pháp điều trị như uống thuốc, vật lý trị liệu, đắp thuốc, dán cao... chỉ có thể cải thiện triệu chứng như giảm đau, tê, nhức, mỏi chứ không thể làm tiêu gai xương. - Bổ một quả đu đủ cỡ vừa đã hơi chín, lấy hạt cho vào rổ, xát mạnh rồi rửa cho sạch màng bọc ngoài, chỉ lấy phần lõi. Giã nát, cho vào một miếng vải mỏng. Đặt lên vùng có hoặc nghi có gai xương trong nửa giờ (không để lâu hơn vì có thể gây rộp da). Mỗi ngày 1 lần, liên tục trong 20-30 ngày. - Khi đã đặt được 2 tuần thì dùng động tác xoa nắn như sau: Đứng dựa lưng vào sát tường, đặt một quả bóng tennis (hoặc bóng nhựa cùng cỡ) vào giữa tường và vùng đau, rồi từ từ đẩy mình lên xuống nhằm làm cho quả bóng lăn lên chỗ đau, làm khoảng 20-30 lượt, mỗi ngày 1-2 lần. Cuối đợt chữa, kiểm tra lại bằng X-quang, nếu chưa hết hẳn thì tiến hành thêm đợt nữa. |
TS Bùi Mạnh Hà
Bình luận (0)