Gắn phân phối dược phẩm với sản xuất, gia công, chuyển giao công nghệ tại Việt Nam

Điều 53a luật Dược hợp nhất về quyền và trách nhiệm của cơ sở kinh doanh dược có vốn đầu tư nước ngoài quy định quyền phân phối trực tiếp dược phẩm gắn với hoạt động sản xuất, gia công hoặc chuyển giao công nghệ tại Việt Nam.

Hàng hóa đặc biệt gắn với an ninh y tế

Thuốc là hàng hóa có tính chất đặc biệt, khả năng bảo đảm cung ứng thuốc không chỉ quyết định việc đáp ứng nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh hằng ngày mà còn liên quan trực tiếp đến an ninh y tế quốc gia, đặc biệt trong các tình huống dịch bệnh, thiên tai, thảm họa, xung đột chính trị hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.

Khoản 1 Điều 7 luật Dược hợp nhất xác định chính sách của Nhà nước là "Bảo đảm cung ứng đủ, kịp thời thuốc có chất lượng, giá hợp lý cho nhu cầu phòng bệnh, chữa bệnh của Nhân dân, phù hợp với cơ cấu bệnh tật và yêu cầu quốc phòng, an ninh, khắc phục hậu quả sự cố, thiên tai, thảm họa, phòng, chống dịch bệnh".

Đáng chú ý, khoản 3 Điều 7 còn xác định Nhà nước "Có chính sách ưu đãi, hỗ trợ để phát triển ngành công nghiệp dược thành ngành công nghiệp mũi nhọn" nhằm mục tiêu sản xuất thuốc, nguyên liệu làm thuốc, thuốc mới, vắc xin, sinh phẩm, thuốc công nghệ cao, chuyển giao công nghệ, thuốc generic đầu tiên sản xuất trong nước. Như vậy, ngay từ trong luật Dược hợp nhất, Nhà nước đã xác định rõ định hướng không chỉ bảo đảm có thuốc để cung ứng, mà còn phải phát triển năng lực sản xuất và nghiên cứu trong nước.

Gắn phân phối dược phẩm với sản xuất, gia công, chuyển giao công nghệ tại Việt Nam- Ảnh 1.

Việt Nam đang nỗ lực nâng cao năng lực nghiên cứu, sản xuất dược phẩm

ẢNH MINH HỌA

Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9.9.2025 của Bộ Chính trị đã tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu này khi chỉ rõ một trong những hạn chế của hệ thống y tế Việt Nam là: "năng lực sản xuất, cung ứng thuốc, vật tư, thiết bị y tế còn hạn chế, phụ thuộc nguồn nhập khẩu".

Đây không chỉ là hạn chế về năng lực sản xuất mà còn là rủi ro đối với khả năng chủ động bảo đảm nguồn cung thuốc khi thị trường quốc tế biến động, xảy ra thiên tai, dịch bệnh hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng.

Để khắc phục, tại mục III.5, Nghị quyết số 72-NQ/TW yêu cầu: "Tập trung phát triển công nghiệp dược, thiết bị y tế, bảo đảm tự chủ về vắc xin, thuốc, thiết bị y tế. Đa dạng hóa nguồn cung nguyên liệu, thiết bị, tận dụng các nguyên liệu, tài nguyên trong nước, nâng cao năng lực, đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao công nghệ sản xuất các loại thuốc, sinh phẩm, nguyên liệu làm thuốc, thiết bị y tế và vắc xin.

Hình thành khu công nghiệp dược phẩm vào năm 2030. Ưu tiên cao nhất cho lĩnh vực y tế trong sử dụng Quỹ phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, tập trung cho nghiên cứu, sản xuất thuốc mới, thuốc ứng dụng công nghệ cao, thuốc dược liệu tiêu chuẩn hóa, dạng bào chế hiện đại, vắc xin, sinh phẩm phòng và điều trị bệnh. Nghiên cứu xây dựng các trung tâm sản xuất vắc xin công nghệ mới, góp phần phòng ngừa các bệnh nhiệt đới, bệnh mới nổi và tái nổi".

Nâng cao khả năng tự chủ trong nước

Như vậy, định hướng của Bộ Chính trị không dừng ở việc bảo đảm thuốc được nhập khẩu và lưu thông trên thị trường, mà đặt trọng tâm vào xây dựng năng lực nghiên cứu, sản xuất, tiếp nhận và làm chủ công nghệ, đa dạng hóa nguồn cung và nâng cao khả năng tự chủ trong nước.

Nhập khẩu vẫn là kênh cần thiết để đáp ứng nhu cầu điều trị, nhất là đối với thuốc biệt dược gốc (thuốc phát minh), thuốc sinh học và các thuốc trong nước chưa sản xuất được. Bên cạnh đó cần nâng cao năng lực sản xuất, nghiên cứu và làm chủ công nghệ trong nước.

Ngành Dược Việt Nam đã hình thành được nền tảng sản xuất và từng bước tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế. Năm 2025, có 67 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu thuốc và nguyên liệu làm thuốc, với kim ngạch khoảng 312 triệu USD; đồng thời, 22 sản phẩm biệt dược gốc đã và đang được chuyển giao công nghệ sản xuất từ các tập đoàn dược phẩm đa quốc gia. Đây là những kết quả có ý nghĩa về thương mại, tiếp nhận công nghệ, nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và tích lũy năng lực cho ngành dược trong nước.

Ngày 9.10.2023, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1165/QĐ-TTg Chiến lược quốc gia phát triển ngành Dược Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo đó, đến năm 2030, "Thuốc sản xuất trong nước phấn đấu đáp ứng khoảng 80% nhu cầu sử dụng và 70% giá trị thị trường. Tiếp tục phấn đấu đạt mục tiêu sản xuất được 20% nhu cầu nguyên liệu cho sản xuất thuốc trong nước. Vắc xin sản xuất trong nước đáp ứng 100% nhu cầu cho tiêm chủng mở rộng và 30% nhu cầu cho tiêm chủng dịch vụ".

Chiến lược đồng thời đặt mục tiêu "Phấn đấu trở thành trung tâm sản xuất dược phẩm giá trị cao trong khu vực. Tiếp nhận chuyển giao công nghệ, gia công có phối hợp chuyển giao công nghệ sản xuất ít nhất 100 thuốc biệt dược gốc, vắc xin, sinh phẩm bao gồm cả sinh phẩm tương tự và một số thuốc mà Việt Nam chưa sản xuất được".

Gắn phân phối dược phẩm với sản xuất, gia công, chuyển giao công nghệ tại Việt Nam- Ảnh 2.

Dược phẩm là lĩnh vực đặc thù

ẢNH MINH HỌA

Đây là những chỉ tiêu cụ thể về tỷ trọng thuốc sản xuất trong nước, năng lực sản xuất nguyên liệu, vắc xin và tiếp nhận chuyển giao công nghệ, đồng thời gắn với mục tiêu bảo đảm an ninh thuốc, đáp ứng yêu cầu phòng, chống dịch bệnh, thiên tai, thảm họa và các tình huống cấp bách về y tế. Vì vậy, chính sách quản lý quyền phân phối gắn với mục tiêu phát triển công nghiệp dược và bảo đảm an ninh nguồn cung thuốc.

Thực trạng hiện nay càng cho thấy yêu cầu phải kiên trì định hướng này. Theo Bộ Y tế, thuốc sản xuất trong nước đáp ứng khoảng 60% số lượng thuốc sử dụng nhưng mới chiếm khoảng 46% tổng giá trị sử dụng thuốc.

Khoảng cách giữa tỷ trọng số lượng và giá trị cho thấy năng lực sản xuất trong nước vẫn cần được nâng cao về cơ cấu sản phẩm, trình độ công nghệ và khả năng tham gia các phân khúc thuốc có giá trị cao.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là sản xuất nhiều hơn, mà phải phát triển thuốc công nghệ cao, thuốc có dạng bào chế hiện đại, sinh phẩm, nguyên liệu làm thuốc và các sản phẩm có giá trị gia tăng lớn.

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.