Giã biệt bóng tối bằng gì?

23/05/2008 02:22 GMT+7

Mới phát hành cách đây 3 tháng, tiểu thuyết Giã biệt bóng tối của nhà văn Tạ Duy Anh (NXB Hội Nhà văn ấn hành) đã nhanh chóng gây sự chú ý của dư luận.

Giã biệt bóng tối xoay quanh câu chuyện ở làng Thổ Ô với những cái chết kỳ bí của một số dân làng. Nếu theo lời của lão-già-bóng-tối thì chính lão là thủ phạm gây ra những cái chết trên, thực hiện những lời nguyền rủa không kiềm chế của thằng Thượng mồ côi mỗi khi bị những người đó giày đạp...

Một cuộc tọa đàm với nhiều ý kiến trái chiều về tác phẩm này đã diễn ra tại Viện Văn học, Hà Nội sáng 15.5.

Khen, chê đều có, nhưng hấp dẫn

Hội trường lớn của Viện Văn học chật cứng. Đến dự buổi tọa đàm có nhiều giáo sư, tiến sĩ, nhà văn, nhà phê bình nghiên cứu đang công tác tại Viện Văn học, trường ĐH Sư phạm Hà Nội, trường Viết văn Nguyễn Du (cũ), Báo Nhân Dân, Báo Văn Nghệ, Tạp chí Văn nghệ Quân đội, NXB Hội Nhà văn cùng khá nhiều sinh viên, bạn đọc. Mối quan tâm của mọi người còn có thể do trước đó có tin đồn sách bị thu hồi. Nhà phê bình Nguyễn Đăng Điệp, Viện phó Viện Văn học cho biết mục đích cuộc tọa đàm là bước đầu chuẩn bị cho một hội thảo lớn về văn học Việt Nam đương đại.

Bìa sách
Giã biệt bóng tối

Đã có 20 tham luận được gửi trước nhưng hơn ba tiếng đồng hồ, không khí tọa đàm rất sôi nổi vì phát biểu, tranh cãi trực tiếp. Nhà phê bình Bích Thu, phụ trách phòng Văn học VN đương đại mở đầu tọa đàm, đánh giá Tạ Duy Anh đã có thêm một thành công mới trong tiểu thuyết. Đến từ Đại học Sư phạm, từng hướng dẫn nhiều nghiên cứu sinh làm luận văn về Tạ Duy Anh, hai nhà nghiên cứu Nguyễn Thị Bình và Nguyễn Phượng đều đưa ra những đánh giá đầy tính học thuật, rất thuyết phục về Giã biệt bóng tối trong bối cảnh tiểu thuyết Việt Nam đương đại, so sánh với các tiểu thuyết trước của ông. Cả hai cùng cho rằng đây là một tiểu thuyết đáng đọc nhưng chưa đúng với kỳ vọng mà họ đặt vào tác giả của Lão Khổ, Đi tìm nhân vật... Phó giám đốc NXB Hội Nhà văn Nguyễn Khắc Trường kể về quy trình duyệt in cuốn sách và những xì xào quanh việc ra đời của nó. Ông khen tác giả là người bản lĩnh, đáng khâm phục, văn hay. Nhưng ông cũng hóm hỉnh dẫn lại lời Trần Đăng Khoa, rằng, nếu chọn 5 truyện ngắn Việt Nam kể từ khi có văn xuôi nghệ thuật thì không thể thiếu Bước qua lời nguyền và đặt câu hỏi: Nếu in 5 tiểu thuyết thì có tiểu thuyết của Tạ Duy Anh hay không, để thấy rằng, tiểu thuyết của Tạ Duy Anh chưa ấn tượng bằng truyện ngắn.

Còn nhà phê bình Nguyễn Đăng Điệp, sau khi khen Giã biệt bóng tối hấp dẫn, lại dẫn Kafka, để nêu ra những bất cập của tác giả như còn để lộ vấn đề. Đến từ Tạp chí Văn nghệ Quân đội, Nguyễn Thanh Tú có bài viết công phu gây ngạc nhiên bởi phát hiện tính "nhại ý thức" trong Giã biệt bóng tối, nơi thế giới bị lộn trái và chỉ có quỷ là hiền minh. 

Một khởi đầu thành công

Khép lại tọa đàm, PGS Phạm Vĩnh Cư khẳng định tiểu thuyết luận đề là xu hướng chính hiện nay trên thế giới, vì thế giới bận tâm với việc đúc kết lịch sử chứ không mô tả lịch sử. Với Giã biệt bóng tối, ông không nói về thủ pháp nghệ thuật vì thấy không đáng so với vấn đề rất thâm sâu mà cuốn sách đặt ra, không chỉ cho Việt Nam. Ông cho rằng hàng ngàn năm qua nhân loại luôn tìm cách giã từ bóng tối mà không giã từ nổi vì họ không chịu nghe theo các hiền nhân, là bóng tối không thể bị xua tan bằng bóng tối. Họ lúng túng không biết giã từ bóng tối bằng cách nào. Vì thế phải chúc mừng Tạ Duy Anh bởi câu trả lời đó đã có trong Giã biệt bóng tối. Tuy nhiên, ông cũng đồng tình với Nguyễn Khắc Trường là đọc Giã biệt bóng tối thấy chưa thỏa mãn.

Từ đầu đến cuối tọa đàm, nhà văn Tạ Duy Anh ngồi nghe như một độc giả, chỉ nói vài lời ngắn gọn. Bất ngờ nhất khi ông đề xuất, nếu kỷ yếu về tọa đàm được in thì ông muốn nó mang tên Bảy nỗi thất vọng về Giã biệt bóng tối. Nhà phê bình Nguyễn Hòa đã cảm ơn nhã ý ấy nhưng không đồng ý vì không muốn PR cho bất kỳ tác phẩm nào...

Nhìn chung, cuộc tọa đàm đã thành công hơn mong đợi, khơi ra được nhiều điều cần thiết cho sự phát triển văn học nước nhà. Viện Văn học sẽ tiếp tục tổ chức nhiều cuộc tọa đàm khác, về tất cả các thể loại.

Vân Phương (lược ghi)

Top

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.