Đây là kỹ thuật mới trong điều trị biến chứng chảy máu tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản - dạ dày ở bệnh nhân bị xơ gan.
|
|
Xơ gan là bệnh rất thường gặp ở Việt Nam, chủ yếu do hai nguyên nhân (viêm gan do vi-rút và do rượu). Bệnh làm suy giảm chức năng gan và tăng áp lực hệ thống tĩnh mạch cửa (TMC). Các nhánh TMC có nhiệm vụ dẫn máu của hệ tiêu hóa về gan để xử lý, qua hệ thống xoang gan và về tim qua các tĩnh mạch gan. Tổ chức xơ phát triển chèn ép các xoang gan và các nhánh TMC, gây ứ trệ và tăng áp lực trong lòng hệ thống TMC, là nguyên nhân hình thành các vòng nối tĩnh mạch giữa hệ TMC và tĩnh mạch chủ. Một trong những vòng nối tĩnh mạch quan trọng và cũng rất nguy hiểm là khu vực tâm phình vị thực quản, vì là các nhánh nối gần TMC nhất nên hình thành sớm các búi tĩnh mạch giãn ở dưới niêm mạc thực quản dạ dày. Khi áp lực tăng đến một mức độ nhất định thì các tĩnh mạch giãn sẽ bị vỡ và gây chảy máu vào lòng dạ dày, bệnh nhân sẽ bị nôn ra máu tươi và sau đó đi ngoài phân đen. Tình trạng chảy máu do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản dạ dày có thể ở mức độ nặng nhẹ khác nhau, và thường tái phát khiến bệnh nhân phải đi cấp cứu. Nhiều bệnh nhân tử vong vì mất máu cấp tính, hoặc làm nặng hơn tình trạng suy gan đang có sẵn.
Các phương pháp điều trị
Chảy máu tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản dạ dày ở bệnh nhân xơ gan là một cấp cứu phải phối hợp hồi sức nội khoa và can thiệp nhằm làm ngừng chảy máu, ngăn chặn chảy máu tái phát. Như: sử dụng quả bóng chèn vào vùng tâm vị thực quản để ép cầm máu (chỉ là tạm thời); thắt các búi giãn tĩnh mạch thực quản bằng vòng cao su qua nội soi, phổ biến nhất hiện nay (phương pháp này có thể cầm máu được tức thì, nhưng tỷ lệ chảy máu tái phát còn cao); nhóm phương pháp làm giảm áp lực TMC như phẫu thuật mở bụng (hiện không còn được áp dụng), can thiệp nội mạch - sử dụng ống thông, bóng và giá đỡ kim loại (stent) đi qua tĩnh mạch cổ xuống gan để tạo dòng phân lưu cửa chủ trong nhu mô gan (viết tắt TIPS), hiện khá phổ biến ở các trung tâm can thiệp mạch máu. Vừa qua, bệnh nhân đầu tiên được điều trị bằng TIPS ở Bệnh viện 108 cho thấy có kết quả tốt.
TIPS là kỹ thuật được chỉ định cho bệnh nhân xơ gan có hội chứng tăng áp lực TMC biến chứng chảy máu tiêu hóa do vỡ giãn tĩnh mạch thực quản dạ dày nặng, tái diễn, điều trị nội soi và nội khoa không kết quả. Ống thông dẫn đường được đưa từ tĩnh mạch cảnh trong phải qua tâm nhĩ phải xuống tĩnh mạch gan, qua đó chọc kim xuyên qua nhu mô gan vào nhánh TMC, tạo đường cho dây dẫn và ống thông nhỏ đi vào thân TMC. Sau khi đo áp lực TMC và chụp hình để hiển thị các búi tĩnh mạch giãn ở dạ dày thực quản, nhu mô gan nằm giữa TMC và tĩnh mạch gan được nong rộng bằng một quả bóng tạo thành một đường hầm nối thông hai tĩnh mạch này. Sau đó một giá đỡ kim loại (stent) được đặt vào đường hầm đó tạo ra một dòng chảy phân lưu máu từ TMC trực tiếp về tĩnh mạch gan rồi về tim, không đi qua nhu mô gan, làm áp lực trong TMC giảm xuống nhanh chóng và kéo theo các búi tĩnh mạch giãn tại các vòng nối xẹp đi, giảm tối đa nguy cơ chảy máu tái phát.
BS Lê Văn Trường
Bình luận (0)