Giảm cháy nổ do điện: Phòng ngừa là cốt lõi

TP.HCM là một siêu đô thị với hơn 14 triệu dân, nhu cầu về điện sinh hoạt và sản xuất kinh doanh trên địa bàn thành phố là rất lớn. Bên cạnh đó cũng tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn điện dẫn đến nhiều vụ cháy nổ đáng tiếc trong thời gian qua. Đặc biệt là tại các khu nhà ở kết hợp với sản xuất kinh doanh, nhà trọ, cơ sở sản xuất nhỏ lẻ, kho hàng, nhà xưởng và các công trình đã đưa vào sử dụng lâu năm. Ông Luân Quốc Hưng, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) cho biết, ngành điện thành phố đã và đang tích cực triển khai các giải pháp nhằm giảm thiểu nguy cơ cháy nổ xuất phát từ điện.

Kiểm tra, tư vấn an toàn điện cho hơn 560.000 hộ gia đình

* Thưa ông, nguy cơ cháy nổ liên quan đến hệ thống điện luôn là mối lo ngại lớn tại các đô thị đông dân như TP.HCM. Xin ông chia sẻ cụ thể hơn về thực trạng các sự cố cháy nổ do điện trên địa bàn TP.HCM thời gian qua?

- Ông Luân Quốc Hưng: Điện năng giữ vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển kinh tế và đời sống sinh hoạt của nhân dân. Tuy nhiên, điện cũng là nguồn năng lượng tiềm ẩn rủi ro cháy nổ cao. Khi sự cố xảy ra, hậu quả để lại là vô cùng nghiêm trọng và rất ít có cơ hội để sửa chữa. Ghi nhận từ phía lực lượng chức năng, sự cố hệ thống điện và sơ suất trong sử dụng thiết bị điện luôn chiếm tỷ lệ rất cao trong tổng số các vụ cháy nổ trên địa bàn TP.HCM.

Theo số liệu báo cáo từ Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH (PC07) - Công an TP.HCM, tính từ 16.12.2024 đến 15.9.2026, lực lượng chức năng đã tiếp nhận 2.584 thông tin về cháy, cứu nạn cứu hộ. Trong số 690 vụ cháy đã xác định rõ nguyên nhân, có đến 517 vụ xuất phát từ sự cố hệ thống và thiết bị điện, chiếm tỷ lệ lên tới xấp xỉ 75%.

Các nguyên nhân chủ yếu dẫn đến cháy nổ là do quá tải, ngắt mạch, tiếp xúc kém, rò điện hoặc hồ quang điện làm hệ thống phát nhiệt, phát tia lửa và cháy âm ỉ. Tình trạng này tập trung nhiều nhất ở các khu vực nhà ở kết hợp kinh doanh, nhà trọ, chung cư cũ, chợ và các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ. Có thể nói, hiện nay áp lực đảm bảo an toàn điện đối với EVNHCMC là rất lớn khi chúng tôi đang quản lý vận hành hạ tầng cấp điện cho khoảng 4 triệu khách hàng, phục vụ nhu cầu của hơn 14 triệu dân.

* Để giảm thiểu nguy cơ này, ngành điện Thành phố đã có những nỗ lực và giải pháp nào để phòng ngừa cháy nổ có liên quan đến điện trong thời gian qua?

- Nhận thức rõ tầm quan trọng của công tác phòng cháy chữa cháy (PCCC), thời gian qua EVNHCMC đã tích cực phối hợp cùng Sở Công Thương, Công an Thành phố và chính quyền 168 phường, xã trên địa bàn để triển khai đồng bộ các giải pháp đảm bảo an toàn điện và phòng chống cháy nổ.

Một trong những dấu ấn nổi bật của ngành điện Thành phố là mô hình tuyên truyền, tư vấn an toàn điện theo chỉ đạo Thành ủy TP.HCM "đi từng ngõ, gõ từng nhà", được thực hiện liên tục từ năm 2017 đến nay. Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng công an, chính quyền địa phương và ngành điện thành phố, chương trình đã tiếp cận và kiểm tra an toàn điện trực tiếp cho hơn 560.000 hộ gia đình trên tổng số khoảng 4 triệu khách hàng toàn Thành phố. Riêng trong năm 2026, đã tư vấn an toàn điện cho gần 100.000 hộ.

Tính trung bình tại khu vực trung tâm, cứ 5 hộ dân thì đã có 1 hộ được tư vấn trực tiếp. Nếu tính rộng ra cả Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ), cứ 100 hộ thì đã tư vấn được 14 hộ. Đây là nỗ lực rất lớn của liên ngành: Công an – ngành điện - chính quyền địa phương nhằm mang lại lợi ích thiết thực, giúp người dân, các chủ phòng trọ hay ban quản lý chung cư nâng cao ý thức và có hành động cụ thể để bảo vệ an toàn cho bản thân và cộng đồng. Lũy kế từ nay đến 2030, chúng tôi tiếp tục duy trì mục tiêu rà soát, tư vấn cho khoảng 1 triệu hộ gia đình. 

Ba nhóm nhiệm vụ cốt lõi để phòng ngừa cháy nổ do điện

* Rõ ràng, công tác phòng ngừa là vô cùng quan trọng trong phòng chống cháy nổ. Tuy nhiên, để giảm thiểu sự cố cháy nổ do điện, không chỉ dừng lại ở vấn đề tuyên truyền phải không, thưa ông?

- Đúng thế! Nhận thức rất rõ điều này, bên cạnh công tác tuyên truyền sâu rộng, Tổng công ty tập trung thực hiện tốt ba nhóm nhiệm vụ cốt lõi. Trước hết là công tác đảm bảo an toàn PCCC ngay trên hạ tầng lưới điện do ngành quản lý. EVNHCMC đang tăng cường kiểm tra, đầu tư cải tạo để ngăn chặn tối đa nguy cơ chập cháy từ các hộp điện, cột điện và đường dây sinh hoạt.

Nhiệm vụ trọng tâm tiếp theo là công tác cắt điện khẩn cấp phục vụ lực lượng chức năng chữa cháy. Hiện nay, khoảng 13% các vụ mất điện trên địa bàn Thành phố xuất phát từ việc chủ động ngắt điện để phục vụ công tác cứu hộ, cứu nạn. Nhờ ứng dụng công nghệ điều khiển từ xa, chúng tôi có thể thao tác ngắt điện nhanh chóng và khoanh vùng tối ưu đến từng khu vực nhỏ. EVNHCMC cũng đang đẩy mạnh chuyển đổi số, phối hợp với Công an Thành phố để tự động hóa việc tiếp nhận thông tin cảnh báo cháy qua hệ thống tin nhắn và ứng dụng thông minh. Qua đó, giúp rút ngắn tối đa thời gian xử lý, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.

Sau cùng, công tác tuyên truyền đang được đổi mới mạnh mẽ về cả nội dung lẫn phương thức truyền tải. Tận dụng ưu thế của các nhóm Zalo cộng đồng tại khu dân cư và chung cư, EVNHCMC phối hợp cùng các đơn vị đăng tải các thông điệp ngắn gọn, hình ảnh trực quan cùng những ví dụ thực tế về nguy cơ cháy nổ để người dân dễ dàng tiếp thu và nâng cao cảnh giác. Chúng tôi cũng chủ động cập nhật hướng dẫn an toàn đối với các công nghệ mới như trạm sạc, pin xe điện và thiết bị sạc dự phòng. 

* TP.HCM hiện đang bước vào thời điểm mưa bão phức tạp, nguy cơ rò rỉ và chập cháy điện tăng cao. Ngành điện có khuyến cáo gì dành cho người dân trong việc sử dụng điện an toàn?

- Mùa mưa bão luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn điện do độ ẩm cao, ngập nước và nguy cơ giông lốc gây sự cố đường dây. EVNHCMC khuyến cáo người dân tuyệt đối không chủ quan và cần thực hiện ngay các biện pháp an toàn.

Trước hết, mỗi gia đình cần chủ động kiểm tra toàn bộ hệ thống điện trong nhà. Nên lắp đặt các thiết bị bảo vệ tự động như Aptomat (MCB/ELCB) chống rò điện, chống quá tải cho từng khu vực riêng biệt. Tuyệt đối không sử dụng nhiều thiết bị điện có công suất lớn cùng một lúc vào một ổ cắm.

Khi xảy ra mưa lớn, ngập lụt hoặc nước tràn vào nhà, người dân cần nhanh chóng ngắt ngay cầu dao/Aptomat tổng của gia đình. Không chạm vào bất kỳ thiết bị điện nào khi tay còn ướt hoặc đang đứng trên sàn nhà ẩm ướt. Đối với các thiết bị điện đặt ở vị trí thấp có nguy cơ ngập nước, cần chủ động di chuyển lên vị trí cao hơn.

Ngoài ra, người dân cần chú ý kiểm tra ngắt nguồn điện các thiết bị sạc như xe điện, pin dự phòng khi không có người ở nhà hoặc khi ngủ ban đêm. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường như mùi khét, tiếng nổ lép bép, tia lửa điện hoặc khi có sự cố ngập sâu, hãy báo ngay cho Tổng đài Chăm sóc khách hàng EVNHCMC qua số 1900545454 hoặc ứng dụng EVNHCMC CSKH để được hỗ trợ xử lý kịp thời. An toàn điện chỉ thực sự đạt hiệu quả tối đa khi có sự chủ động hưởng ứng và đồng lòng từ phía người dân.

* Xin cảm ơn ông!