Giao dịch nội gián

Chịu phạt nhỏ, thu lợi lớn

Việc Ủy ban Chứng khoán nhà nước (UBCKNN) vừa công bố xử phạt 3 nhà đầu tư (NĐT) cá nhân tổng cộng 165 triệu đồng vì giao dịch nội gián lại dấy lên mối lo về vấn đề này trên thị trường.

Đó là trường hợp của bà Đào Thị Kiều, cổ đông nội bộ (chính xác là vợ của ông Nguyễn Tiến Dũng - Tổng giám đốc kiêm thành viên HĐQT) của CTCP Tập đoàn khoáng sản Hamico (KSH) đã tiết lộ thông tin nội bộ về việc triển khai dự án khai thác mỏ vàng Sa Khoáng của KSH cho bà Nguyễn Thị Nhung và ông Nguyễn Văn Giống (đều ngụ tại tỉnh Hà Nam) để giao dịch cổ phiếu KSH trong tháng 9.2009, trước khi thông tin này được công bố. UBCKNN phạt bà Đào Thị Kiều và ông Nguyễn Văn Giống mỗi người 50 triệu đồng. Riêng bà Nguyễn Thị Nhung, cổ đông lớn của KSH, đã thực hiện giao dịch làm thay đổi vượt quá 1% số lượng cổ phiếu (CP) đang lưu hành của KSH mà không báo cáo nên mức phạt là 65 triệu đồng.

Theo Điều 181b của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Hình sự chính thức có hiệu lực từ ngày 1.1.2010: Tội sử dụng thông tin nội bộ để mua bán chứng khoán bị phạt tiền từ 100 triệu đồng đến 500 triệu đồng, phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm. Hoặc phạm tội có tổ chức, thu lợi bất chính rất lớn, gây hậu quả nghiêm trọng, tái phạm nguy hiểm thì có thể bị phạt tù từ 2 đến 7 năm. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10 đến 150 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 - 5 năm.

Theo tính toán, giao dịch nội gián kiểu này đã mang lại một khoản lợi nhuận lớn cho những người tham gia. Còn nhớ giá của KSH đầu tháng 9.2009 chỉ là 18.000 đồng/CP nhưng đã tăng liên tục và đạt mức giá 45.000 đồng/CP vào cuối tháng 9 (tăng 150%). Nếu NĐT có 10.000 CP KSH vào đầu tháng 9, trị giá 180 triệu đồng thì đến cuối tháng 9, số tiền mà họ thu được lên đến 450 triệu đồng. Con số 270 triệu đồng trong vòng một tháng quả là siêu lợi nhuận! Trong khi đó, theo các thông tin công bố của KSH thì bà Kiều đã mua vào 67.000 CP của KSH (chiếm 0,57%) từ giữa tháng 9 đến đầu tháng 10.2009. Riêng bà Nguyễn Thị Nhung là cổ đông lớn của KSH với hơn 1% số lượng CP đang lưu hành của KSH thì việc mua vào bán ra cũng đạt khối lượng lên đến hàng trăm ngàn CP. Điều đó có nghĩa là, lợi nhuận mà 3 cá nhân này thu được trong phi vụ này rất cao. Số tiền bị xử phạt thì chỉ là "hạt muối bỏ biển", không đủ sức để răn đe chứ chưa nói đến ngăn chặn. Đặc biệt tháng 9 cũng là thời gian mở đầu cho đợt tăng điểm khá ấn tượng của CP này với 19 phiên tăng trần liên tục. Sau đó, khi KSH chính thức công bố thông tin khai thác mỏ vàng Sa Khoáng thì CP tiếp tục có chuỗi tăng mạnh và đạt đỉnh cao 93.000 đồng. Trong khi đó, hàng loạt NĐT khác đứng ngoài nhìn giá KSH tăng vùn vụt mà không biết vì sao. Nếu ai liều nhảy vào ôm CP đúng "đỉnh" thì thiệt hại cũng không phải là ít.

Đây không phải là vụ xử phạt đầu tiên về giao dịch nội gián trên thị trường chứng khoán. Đầu tháng 12.2009, UBCKNN cũng công bố xử phạt ông Trần Công Phước - là nhân viên của CTCP phát triển nhà Thủ Đức (TDH) và ông Phạm Quốc Thắng 50 triệu đồng/người vì đã sử dụng thông tin nội bộ về việc TDH phát hành CP thưởng theo tỷ lệ 2:1 để mua bán...

Có thể truy tố hình sự   

Cuối năm 2009, thị trường chứng khoán Mỹ đã rúng động khi Giám đốc quỹ đầu cơ Galleon Group - ông Raj Rajaratnam và 5 người khác bị FBI còng tay vì tội tham gia vào một vụ giao dịch nội gián. Raj Rajaratnam đã phải nộp 100 triệu USD để được tại ngoại hầu tra trong khi số tiền thu lợi từ phi vụ giao dịch nội gián ước tính chỉ hơn 20 triệu USD. Các nhà chức trách Mỹ khi bắt giữ Raj Rajaratnam đã khẳng định quyết tâm trong việc triệt phá các vụ gian lận ở cấp cao nhất tại thị trường chứng khoán nước này.

Không chỉ Mỹ, giữa tháng 2.2010 vừa qua, Trung Quốc đã bắt giữ Hoàng Quang Dụ, người giàu nhất nước này thời điểm năm 2008, về tội giao dịch nội gián và hối lộ. Nhiều khả năng Hoàng Quang Dụ sẽ ngồi tù từ 10 - 20 năm.

Trong khi đó tại VN, vẫn chưa có cá nhân nào bị những hình thức xử phạt bổ sung ngoài việc phạt hành chính với một số tiền quá nhỏ. Và sẽ có nhiều người sẵn sàng nộp phạt để thu một nguồn lợi lớn hơn gấp hàng chục, thậm chí hàng trăm lần.

Theo TS Nguyễn Văn Thuận - Trưởng khoa Tài chính Ngân hàng (trường ĐH Mở TP.HCM) - muốn điều tra các hành vi giao dịch nội gián hay "làm giá" cổ phiếu không quá khó. Có thể kiểm tra những tài khoản giao dịch mua hay bán một lượng lớn CP trong thời gian ngắn và thường chỉ tập trung vào một mã CK, là sẽ biết được mục đích của giao dịch này. Đặc biệt cần kiểm tra kỹ tên người được ủy quyền giao dịch có mối liên quan thế nào đến các cổ đông nội bộ tại công ty niêm yết. Bên cạnh đó, mức phạt phải khá cao, thậm chí phải tịch thu toàn bộ số tiền hưởng lợi từ giao dịch nội gián này mới đủ sức răn đe. Còn chuyên gia chứng khoán Lê Đạt Chí cho rằng cần hoàn thiện hơn nữa các quy định về công bố thông tin của doanh nghiệp niêm yết. Đồng thời UBCKNN phải đưa ra các giải pháp hữu hiệu để tăng ngăn chặn vấn nạn này.

Trên thực tế, Bộ luật Hình sự có quy định rất chặt chẽ các vụ vi phạm nội gián, trong đó có xử lý hình sự với mức cao nhất lên tới 7 năm tù. Chế tài đã có, thị trường đang chờ UBCKNN mạnh tay hơn với các giao dịch nội gián để làm sạch thị trường chứng khoán, tạo công bằng cho tất cả NĐT.

Mai Phương