Giao ma túy ‘núp bóng’ giao hàng công nghệ ở TP.HCM: Shipper lưu ý gì để không sập bẫy?

Ngày 7.5, thông tin từ Viện KSND TP.HCM cho biết cơ quan này vừa ban hành kiến nghị gửi Chủ tịch UBND TP.HCM về việc áp dụng biện pháp phòng ngừa tội phạm ma túy sử dụng các dịch vụ xe công nghệ để thực hiện hành vi phạm tội.

Theo Viện kiểm sát, trong thời gian qua, tình hình tội phạm ma túy trên địa bàn TP.HCM tiếp tục diễn biến phức tạp, với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, liều lĩnh và ngày càng khó lường.

Qua công tác thực hành quyền công tố, kiểm sát việc giải quyết các vụ án ma túy, Viện KSND TP.HCM nhận thấy các tội phạm về ma túy vẫn tăng, năm sau cao hơn năm trước, cả số vụ án và số bị can.

Cụ thể, năm 2022, đã phát hiện và xử lý 242 vụ với 354 bị can (tăng 4,31% số vụ và tăng 19,19% số bị can, so với năm 2021); năm 2023 đã phát hiện và xử lý 293 vụ với 796 bị can (tăng 21,07% số vụ và tăng 124,86% số bị can, so với năm 2022); năm 2024 đã phát hiện và xử lý 350 vụ với 1.462 bị can (tăng 19,45% số vụ và tăng 83,67% số bị can, so với năm 2023).

Shipper công nghệ vô tình trở thành ‘mắt xích’ trong đường dây ma túy

“Một trong những thủ đoạn khá phổ biến hiện nay là tội phạm sử dụng các dịch vụ xe công nghệ (bao gồm xe mô tô 2 bánh và xe ô tô dưới 9 chỗ ngồi, vận chuyển người, hàng hóa), như Grab, Gojek, Be, Xanh SM, Vinasun App, AhaMove, Lalamove... để vận chuyển và mua bán trái phép chất ma túy”, Viện kiểm sát thông tin.

Lợi dụng tính ẩn danh, sự linh hoạt và khó kiểm soát của các nền tảng giao hàng, các đối tượng đã cài cắm ma túy vào các gói hàng hóa thông thường và sử dụng shipper công nghệ để trung chuyển. Các shipper, phần lớn là người lao động tự do, không biết rõ nội dung bên trong hàng hóa vô tình trở thành mắt xích trung gian trong quá trình vận chuyển trái phép chất ma túy.

Ảnh: THẢO NHÂN

Viện kiểm sát dẫn chứng, từ 2022 đến cuối 2024, Công an TP.HCM phát hiện trên 350 vụ việc liên quan đến việc sử dụng xe công nghệ để vận chuyển ma túy. Khoảng 20% số vụ ma túy bị phát hiện trong các quận nội thành có yếu tố liên quan đến dịch vụ giao hàng hoặc gọi xe. Có hơn 70 vụ việc ghi nhận tài xế vô tình vận chuyển ma túy do thiếu cảnh giác hoặc không kiểm tra hàng hóa.

Viện kiểm sát đánh giá, thực trạng này đặt ra nhiều thách thức trong công tác quản lý phòng ngừa và đấu tranh với loại tội phạm nguy hiểm này, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình an ninh trật tự và đời sống người dân.

Lỗ hổng nào để tội phạm ma túy lợi dụng?

Theo Viện kiểm sát, TP.HCM là trung tâm kinh tế, văn hóa và du lịch của cả nước, nên có nhiều hãng xe dịch vụ công nghệ với hàng chục nghìn phương tiện và tài xế hoạt động.

Việc kiểm tra, giám sát hoạt động giao hàng chưa được thực hiện thường xuyên, liên tục. Trong một số trường hợp các đơn vị cung cấp dịch vụ giao hàng công nghệ chưa đảm bảo thực hiện đúng, đầy đủ quy trình xác minh danh tính lái xe, người gửi hàng và chưa có cơ chế kiểm tra đối với các kiện hàng có dấu hiệu nghi vấn.

Cạnh đó, quy trình đăng ký tài khoản giao hàng còn đơn giản, lỏng lẻo. Các biện pháp xác minh danh tính khi đăng ký tài khoản lái xe công nghệ và khách hàng chưa chặt chẽ, dẫn đến có tình trạng sử dụng danh tính giả để hoạt động phạm pháp. Không yêu cầu lái xe công nghệ phải cập nhật hồ sơ cá nhân định kỳ và chưa có cơ chế kiểm tra đột xuất đối với lái xe công nghệ.

Các lái xe dịch vụ công nghệ chưa được đào tạo đầy đủ cách nhận diện các dấu hiệu bất thường trong quá trình nhận và giao hàng, chưa nâng cao cảnh giác, không kiểm tra kỹ lưỡng hàng hóa trước khi nhận vận chuyển và không từ chối các đơn hàng có dấu hiệu nghi vấn. Có nhiều trường hợp, các lái xe dịch vụ công nghệ đã bị dụ dỗ, lôi kéo, hoặc chủ động nhận vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy, để lấy tiền công.

Ảnh: TƯ LIỆU

Theo Viện kiểm sát, cũng có tình trạng mua bán tài khoản lái xe dịch vụ công nghệ, nhưng các công ty dịch vụ xe công nghệ chưa có cơ chế để quản lý và kiểm tra việc chấp hành quy định định kỳ của lái xe dịch vụ công nghệ. Mặc dù một số công ty dịch vụ xe công nghệ có quy định phải chụp hình bưu kiện, người gửi và người nhận, nhưng nhiều shipper công nghệ không thực hiện, các công ty dịch vụ xe công nghệ này cũng bỏ mặc, không quan tâm kiểm tra, xử lý, yêu cầu thực hiện.

Viện KSND đánh giá, sự phối hợp giữa các công ty dịch vụ công nghệ với các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ. Nhiều trường hợp các công ty dịch vụ xe công nghệ không phối hợp, hoặc phối hợp không đầy đủ, không kịp thời với các cơ quan chức năng khi phát hiện vận chuyển hàng hóa có dấu hiệu nghi vấn, làm hạn chế việc khám phá, điều tra xử lý tội phạm.

Để shipper công nghệ không sập bẫy trùm ma túy

Trước tình hình trên, Viện KSND đã đề nghị Chủ tịch UBND TP.HCM phối hợp thực hiện nhiều giải pháp để xử lý và phòng ngừa tội phạm sử dụng các dịch vụ xe công nghệ để vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy.

Cụ thể, yêu cầu các công ty dịch vụ xe công nghệ tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động giao hàng bằng cách nâng cao quy trình xác minh danh tính của lái xe dịch vụ công nghệ và người gửi hàng; xây dựng cơ chế thường xuyên kiểm tra đối với các hàng hóa có dấu hiệu nghi vấn. Đồng thời siết chặt quy trình đăng ký tài khoản giao hàng bằng biện pháp xác minh danh tính chặt chẽ hơn khi đăng ký tài khoản của lái xe dịch vụ công nghệ và khách hàng, tránh tình trạng sử dụng danh tính giả để hoạt động phạm pháp.

Quy định bắt buộc đối với các lái xe dịch vụ công nghệ trong mọi trường hợp đều phải kiểm tra kỹ hàng hóa trước khi nhận vận chuyển, thực hiện đầy đủ quy trình xác nhận danh tính khi nhận và giao hàng hóa, làm căn cứ xử lý trách nhiệm liên đới đối với các trường hợp vi phạm; phải cập nhật hồ sơ cá nhân định kỳ, có cơ chế kiểm tra đột xuất đối với các lái xe dịch vụ công nghệ, để kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm.

Thực hiện lưu trữ toàn bộ lịch sử các giao dịch đã thực hiện trên phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải, để phục vụ thanh tra, kiểm tra, thời gian lưu trữ tối thiểu 2 năm. Phải cung cấp cho cơ quan quản lý danh sách các đơn vị kinh doanh vận tải, xe ô tô và lái xe của các đơn vị vận tải hợp tác với đơn vị cung cấp phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải, hoặc cung cấp tài khoản truy cập vào phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải cho cơ quan quản lý khi có yêu cầu (quy định tại các điểm e, g khoản 1 điều 35 Nghị định số 10/2020 của Chính phủ về kinh doanh, điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô).

Chủ động phối hợp giữa các cơ quan chức năng với các công ty dịch vụ xe công nghệ và các lái xe dịch vụ công nghệ. Có cơ chế phù hợp, để các công ty dịch vụ xe công nghệ và các lái xe dịch vụ công nghệ buộc phải có trách nhiệm phối hợp kịp thời, đầy đủ, chặt chẽ với các cơ quan chức năng khi cần thiết. 

Xây dựng kênh thông tin, cung cấp đường dây nóng, hoặc ứng dụng phản ánh, để lái xe dịch vụ công nghệ và các công ty dịch vụ xe công nghệ cung cấp thông tin nhanh chóng, kịp thời các trường hợp nghi vấn vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trên các nền tảng giao hàng. 

Cùng tổ chức các chương trình đào tạo, hướng dẫn lái xe dịch vụ công nghệ cách nhận diện các dấu hiệu bất thường trong quá trình nhận hàng, giao hàng và nâng cao cảnh giác, kiểm tra kỹ lưỡng hàng hóa trước khi nhận vận chuyển, kiên quyết từ chối các đơn hàng có dấu hiệu nghi vấn.

Thường xuyên kiểm tra việc tuân thủ pháp luật của các công ty dịch vụ xe công nghệ và của các lái xe dịch vụ công nghệ, để kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý vi phạm.

Bên cạnh đó, cơ quan kiểm sát cũng đề nghị tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân đối với tội phạm ma túy.