Giá trị cuộc sống trong từng phong tục Tết
Ngày Tết, hầu hết các gia đình Việt Nam đều có bánh chưng để thờ cúng tổ tiên, ông bà, và cũng là món quà ý nghĩa để biếu tặng cho cha mẹ, những người thân thích như một cách để biểu lộ sự quan tâm, hiếu kính. Hẳn ai cũng đều biết đến câu chuyện về sự tích "Bánh chưng, Bánh dầy" với người con Lang Liêu thông minh, sáng tạo, đã làm ra loại bánh sử dụng tất cả những sản vật quý giá nhất của tạo hóa và ẩn chứa hình tượng của tổ tiên, đấng sinh thành để dâng lên vua cha. Lòng hiếu thảo là khởi nguồn cho mọi tình cảm tốt đẹp nhất ở con người. Cũng chính vì đức tính ấy nên Lang Liêu đã được Vua Hùng Vương truyền ngôi báu.
Một loại quả luôn có mặt trong các gia đình mỗi dịp Tết đến chính là dưa hấu, với ý nghĩa sung túc, dư giả. Và khi thưởng thức vị ngọt mát của dưa hấu những ngày đầu xuân, sẽ lại càng hiểu thêm ý nghĩa của những giọt mồ hôi nhọc nhằn mà Mai An Tiêm đã đổ trên hoang đảo để có được thứ trái cây quý giá.
Tục trưng hoa mai, hoa đào trong mỗi nhà ngày Tết cho đến ngày nay vẫn còn được duy trì. Tục này có nguồn gốc từ một truyền thuyết mang đậm tính nhân ái, là câu chuyện trừ ác quỷ, thú dữ để bảo vệ cuộc sống yên bình cho dân làng, nên được coi như biểu tượng của điều "thiện". Ngoài ý nghĩa trang hoàng làm đẹp nhà cửa ngày Tết, hoa mai, hoa đào còn là biểu trưng của việc dùng cái đẹp, cái thiện để xua đuổi những điều xấu, điều ác. Ngày 23 tháng Chạp hằng năm, nhà nhà đều sửa soạn thật tươm tất để đưa tiễn ông Táo về trời, với mong muốn sẽ được ông Táo báo cáo những điều tốt đẹp của gia đình trong suốt năm qua. Và như thế nghĩa là không chỉ đợi đến Tết, mà trong suốt một năm, các thành viên trong gia đình cần có ý thức sống ngay thẳng, làm việc tốt, và giữ cho không khí gia đình yên ấm, vui tươi.
Trong những ngày Tết, bàn thờ tổ tiên có thể nói là một vị trí trang trọng nhất, được chăm chút nhiều nhất. Và ở đó, gia đình nào cũng chuẩn bị một mâm ngũ quả với những loại trái cây tươi và đẹp nhất. Những trái cây thường mang ý nghĩa biểu trưng cho một điều mong ước trong năm mới, như sức khỏe, sự sung túc, may mắn, hạnh phúc, và thành đạt. Việc trưng mâm ngũ quả để dâng cúng tổ tiên còn thể hiện sự biết ơn, hướng về nguồn cội. Trong những ngày đầu năm, hầu như gia đình Việt Nam nào cũng có tục chúc tết và mừng tuổi. Đây không chỉ là dịp sum họp gia đình mà còn là dịp để dạy cho trẻ về sự biết ơn sinh thành, dưỡng dục, tập cho trẻ tỏ lòng kính hiếu với ông bà, cha mẹ, những người lớn thân thuộc trong gia đình qua hành động và những lời chúc chân thành. Mừng tuổi hay lì xì thường đi kèm với những lời chúc như "hay ăn mau lớn", học giỏi, chăm ngoan... thể hiện lòng mong mỏi của người lớn đối với trẻ nhỏ.
Duy trì và truyền dạy cho thế hệ sau
Truyền lại những giá trị truyền thống cho các thế hệ tiếp sau là một nét đẹp văn hóa của người Việt Nam. Đặc biệt là Tết, dịp mà trẻ em nào cũng yêu thích, hãy nhân cơ hội này cho trẻ học những giá trị truyền thống cùng những giá trị cuộc sống tốt đẹp được gởi gắm trong đó, để giúp trẻ lớn lên thành những người tốt. Ngay từ những hoạt động chuẩn bị Tết trong gia đình, hãy tạo cơ hội và khuyến khích trẻ tham gia, đồng thời giải thích và hướng dẫn trẻ về ý nghĩa của từng phong tục tập quán.
Cha mẹ có thể giải thích về ý nghĩa của việc gói và biếu tặng bánh chưng cho con trẻ, và cũng nên để trẻ cùng tham gia thực hiện những việc này nếu có cơ hội. Nhân ngày cúng tiễn ông Táo về trời, hãy kể cho trẻ nghe về sự tích Táo quân. Trẻ cần phải hiểu về phong tục này, và qua đó học được về tính trung thực, để ngay từ nhỏ sẽ luôn dũng cảm nhận ra những lỗi lầm và sửa đổi. Không chỉ thế, tính trung thực còn giúp trẻ luôn thấy yêu cuộc sống, luôn tin tưởng vào những điều tốt đẹp và không phải nơm nớp trong những cảm giác mặc cảm. Đó là nền tảng vô giá để trẻ trở thành người tốt sau này. Vào khoảng thời gian tất niên, các gia đình thường dành thời gian cho việc dọn dẹp nhà cửa chuẩn bị đón Tết. Đây là một dịp tốt để dạy cho trẻ biết yêu lao động. Hãy cho trẻ làm những công việc nhỏ vừa sức mình như tự xếp lại bàn học, gấp quần áo, quét nhà, lau bàn ghế... Đừng ngăn trẻ làm việc nhà hay sợ trẻ bị vấy bẩn, mà ngược lại, trẻ sẽ rất thích thú khi hoàn thành những công việc người lớn giao và dĩ nhiên là nhận được những lời khen thưởng. Nhân dịp này, có thể kể và dạy cho trẻ về ý nghĩa của lao động, kể cả những cố gắng của chính cha mẹ vất vả lao động, kiếm sống để nuôi nấng trẻ thành người. Từ đó, nuôi dưỡng trong trẻ một tinh thần yêu lao động.
Cũng có thể dạy cho trẻ biết nhớ về nguồn cội qua việc dọn dẹp bàn thờ tổ tiên. Hãy cho trẻ thấy lòng thành kính của người lớn khi làm công việc này và trẻ cũng nên được phép phụ một tay. Trong lúc dọn dẹp, đừng quên kể cho trẻ nghe về những người trong gia đình đã mất trước đây để trẻ nhận thức được nguồn gốc của mình. Đặc biệt, nên hướng dẫn trẻ cách sắp xếp cũng như giải thích cho trẻ ý nghĩa của mâm ngũ quả để trưng trên bàn thờ, như một nét văn hóa độc đáo cổ xưa của dân tộc. Giao thừa là thời khắc chuyển từ năm cũ sang năm mới.
Theo quan niệm của người xưa, giao thừa là để "tống tiễn" những cái xấu, xui xẻo trong năm cũ để đón nhận những cái mới, tốt đẹp trong năm mới. Ở nhiều gia đình Việt Nam, các thành viên trong cùng một gia đình sẽ cùng nhau quây quần đón thời khắc quan trọng nhất trong năm này. Cần giúp cho trẻ cảm nhận được giá trị của tình cảm gia đình qua sự yêu thương và gắn bó giữa các thành viên với nhau và cùng chúc nhau những điều tốt đẹp nhất tại thời điểm quan trọng này. Ngay như tục mừng tuổi thường rất quen thuộc với trẻ nhỏ, nên dạy cho trẻ ý nghĩa giáo dục của phong tục này và hướng các em đến việc thực hành những điều mà người lớn mong muốn.
Với trẻ em, lòng nhân ái nảy sinh từ những việc rất nhỏ như thấy một bạn ngã, trẻ biết đỡ bạn thay vì quay đi. Hãy dạy trẻ biết giúp một bà cụ hàng xóm khi thấy cụ đang xách nặng. Hãy dạy trẻ biết chia sẻ những đồng tiền tiết kiệm trong ống heo giúp một bạn hoàn cảnh khó khăn hơn. Hãy dạy trẻ biết hòa đồng, cùng chơi đùa, cùng quét dọn lau chùi với một nhóm trẻ em trong mái ấm, nhà mở... Những việc làm "thiện" vừa sức nêu trên chính là biểu hiện của lòng nhân ái. Và cũng là một truyền thống tốt đẹp của người Việt Nam ta mỗi dịp Tết đến, với tinh thần tương thân, tương ái, làm việc tốt, việc thiện như một cách cầu mong sung túc, vận may đến với mình trong suốt năm sau.
Để trở thành người tốt, trẻ em cần được học, hiểu, và trải nghiệm những đức tính căn bản ngay từ khi còn nhỏ. Vấn đề nằm ở chỗ, chính các bậc phụ huynh cần có ý thức truyền dạy và uốn nắn cho con em mình ngay từ trong môi trường gia đình, thông qua những hoạt động phù hợp với độ tuổi của trẻ. Các bậc phụ huynh cũng cần là tấm gương thực hành để con trẻ noi theo,và cũng là để gìn giữ "nền nếp gia phong". Bên cạnh đó, nhà trường, các ban ngành xã hội cũng cần quan tâm, tạo điều kiện cho trẻ được tìm hiểu, học hỏi, và trải nghiệm thực tế những giá trị cuộc sống cần thiết thông qua chương trình học, qua các hoạt động đoàn thể, các sự kiện cộng đồng mang tính văn hóa truyền thống... Như vậy, sẽ có thể tạo dựng một thế hệ công dân phát triển toàn diện trong tương lai.
|
Ngày hội “Vui Tết dân tộc, trẻ học điều hay”
Ngày hội "Vui tết dân tộc, trẻ học điều hay" là một trong những hoạt động chào đón Xuân Mậu Tý 2008 với cùng chủ đề do Nhãn hàng OMO khởi xướng và tổ chức, nhằm đề cao những giá trị cuộc sống và nhân văn của người Việt Nam được thể hiện trong những phong tục, tập quán tốt đẹp của Tết cổ truyền; và tầm quan trọng của việc truyền dạy những giá trị ấy cho trẻ em để trở thành người tốt. Ngày hội là một sân chơi hoàn toàn miễn phí, phù hợp và bổ ích cho các em thiếu nhi từ 6 đến 11 tuổi. Sân chơi bao gồm 5 khu vui chơi chính, được thiết kế theo chủ đề của những câu chuyện cổ tích và truyền thuyết quen thuộc với trẻ em. Các em sẽ được tự do vui chơi trong một không gian Táết thực sự, và thả trí tưởng tượng bay bổng qua việc ứng dụng những câu chuyện cổ tích vào đời thực. Các em có thể tự tay trồng dưa hấu, gói bánh chưng, làm bao lì xì, hội ngộ với gia đình "ông Táo", trưng bày mâm ngũ quả... Thông qua những trò chơi này, các em sẽ tự do học hỏi và trải nghiệm những giá trị cuộc sống tốt đẹp như đức hiếu thảo, tinh thần yêu lao động, lòng nhân ái, tính trung thực, và lòng biết ơn tổ tiên, hướng về nguồn cội. Ngoài ra, các em còn được nhận những sản phẩm quà tặng do chính tay mình làm ra, và có cơ hội tham gia cuộc thi vẽ tranh “Trẻ học điều hay” để lập nên kỷ lục bức tranh Tết khổng lồ. Khi ra về, mỗi em còn có cơ hội được tặng một cuốn sách đặc biệt Chuyện kể ngày Tết - Vui tết dân tộc, trẻ học điều hay. Ngày hội "Vui Tết dân tộc, trẻ học điều hay" sẽ được tổ chức ở Hà Nội trong hai ngày 12 và 13.1.2008, tại Công viên Thống Nhất; và ở TP.HCM vào các ngày 26 - 27.1.2008, tại Công viên Lê Văn Tám, Q.1. |
Phan Anh
Bình luận (0)