Diễn đàn "Hoàn thiện chính sách tạo lợi thế cạnh tranh thúc đẩy phát triển năng lượng" do Tạp chí Kinh tế Việt Nam tổ chức chiều 11.8 có sự tham gia của nhiều chuyên gia, đại biểu Quốc hội, doanh nghiệp nhằm nhận diện những điểm nghẽn về thể chế, chính sách và đề xuất giải pháp tháo gỡ trong thực hiện Quy hoạch điện VIII đảm bảo cung ứng điện, xây dựng cơ chế giá điện hợp lý phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đời sống sinh hoạt của người dân.
TS Nguyễn Hùng Dũng chia sẻ tại diễn đàn
ẢNH: VIỆT DŨNG
4 điểm nghẽn
Nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số đặt ra áp lực rất lớn đảm bảo cung ứng điện, đầu tư phát triển các nguồn năng lượng mới, TS Nguyễn Hùng Dũng, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Dầu khí Việt Nam, cho rằng Quy hoạch điện VIII chỉ là điều kiện cần. Còn trên thực thế, nhiều dự án điện, năng lượng đang gặp khó khăn với 4 điểm nghẽn lớn.
Điểm nghẽn đầu tiên, theo TS Nguyễn Hùng Dũng, hệ thống chính sách chưa đồng bộ. Hiện nay, một dự án năng lượng có thể đồng thời chịu sự điều chỉnh của 5 luật: Dầu khí, Điện lực, Đầu tư, Đất đai, Bảo vệ môi trường, pháp luật về tài nguyên biển, cùng nhiều văn bản hướng dẫn. Theo đó, chỉ cần một khâu chậm trễ cũng có thể tác động tới toàn bộ tiến độ dự án.
Thứ hai, thị trường năng lượng chậm phát triển, khi các cơ chế then chốt về giá điện, thị trường khí và LNG, hợp đồng mua bán điện (PPA), bao tiêu sản lượng hay cam kết huy động công suất vẫn chưa hoàn thiện. Sự bất định về giá điện và phương án tiêu thụ gia tăng đáng kể rủi ro cho nhà đầu tư, nhất là ở các dự án chuỗi khí - điện LNG có tổng vốn đầu tư lớn và kéo dài từ kho cảng đến nhà máy điện.
Thứ ba, nguồn điện chưa đồng bộ, đang còn "lệch pha" với hạ tầng truyền tải. Tốc độ phát triển nguồn điện mới diễn ra nhanh, trong khi cơ chế huy động nguồn vốn tư nhân tham gia đầu tư hạ tầng truyền tải vẫn hạn chế. Điều này gây nguy cơ lãng phí nguồn lực và trực tiếp ảnh hưởng đến khả năng cung ứng điện liên tục, an toàn cho hệ thống.
Thứ tư, cơ chế, chính sách vẫn còn khoảng trống pháp lý cho năng lượng mới. Cụ thể, các ngành năng lượng tiên phong như hydrogen, lưu trữ carbon, nhiên liệu hàng không bền vững, lưu trữ năng lượng hay thị trường carbon đều chưa có bộ tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế định giá điện dịch vụ lưu trữ và chính sách ưu đãi hoàn chỉnh.
TS Nguyễn Hùng Dũng cho rằng, đây chính là nguyên nhân khiến các nhà đầu tư không thể quyết định rót vốn và các tổ chức tài chính khó đánh giá hiệu quả dự án. Dẫn chứng trong điện gió ngoài khơi được đánh giá có tiềm năng khoảng 600 GW nhưng đến nay chưa có dự án thương mại nào được triển khai. Các dự án hydrogen xanh, amoniac xanh và lưu trữ carbon chủ yếu chỉ dừng lại ở giai đoạn nghiên cứu, chuẩn bị đầu tư.
Xây dựng cơ chế giá điện minh bạch
Để "mở đường" cho các dự án năng lượng, bảo đảm cung ứng điện và vận hành giá điện theo cơ chế thị trường, TS Nguyễn Hùng Dũng kiến nghị cần thống nhất khung pháp lý cho ngành năng lượng; phải rà soát, đồng bộ các luật liên quan và sớm xây dựng thị trường năng lượng cạnh tranh có sự điều tiết của Nhà nước.
Ông Phan Đức Hiếu thông tin, luật Dầu khí sửa đổi sẽ biến thể chế thành lợi thế cạnh tranh
ẢNH: VIỆT DŨNG
Cơ chế giá điện và tài chính phải được hoàn thiện theo hướng xây dựng cơ chế giá điện minh bạch, hoàn thiện thị trường khí - LNG; áp dụng hợp đồng PPA dài hạn, cơ chế chia sẻ rủi ro và bảo lãnh thanh toán để hút vốn đầu tư; phát triển đồng bộ hệ sinh thái năng lượng, kết nối nguồn điện với hạ tầng truyền tải, lưu trữ để bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định; tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong nước tham gia sâu vào chuỗi giá trị điện gió, LNG và năng lượng mới nhằm nâng cao sức cạnh tranh quốc gia.
Chia sẻ ở góc độ hoàn thiện pháp luật, ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, thông tin Dự án luật Dầu khí (sửa đổi) đã trải qua 2 đợt thảo luận tại Quốc hội, với mục tiêu không chỉ hoàn thiện những quy định hiện hành mà phải biến thể chế thành lợi thế cạnh tranh.
Theo đó, luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý dầu khí. Trong đó, việc phân quyền không chỉ đơn thuần là chuyển thẩm quyền từ cơ quan này sang cơ quan khác mà phải gắn với việc xác định rõ trách nhiệm, năng lực thực thi và cơ chế giám sát.
Ông Phan Đức Hiếu cũng nhấn mạnh, một trong những vấn đề sẽ được làm rõ là cơ chế phối hợp giữa các cơ quan trong triển khai các dự án. Thực tế cho thấy, nhiều dự án bị kéo dài không chỉ do "khoảng trống" quy định mà còn do trách nhiệm giữa các bên chưa được xác định rõ ràng. Trong đó, khái niệm "xin ý kiến" nếu không được quy định cụ thể có thể dẫn tới tình trạng không rõ ai chịu trách nhiệm quyết định.
Bình luận (0)