Gỡ ‘nút thắt’ để phát triển nông nghiệp công nghệ cao

"Bức tranh" sản xuất và xu hướng chuyển dịch

Tọa lạc tại phía bắc Thủ đô, tiếp giáp các tỉnh Thái Nguyên, Bắc Ninh và Phú Thọ, xã Trung Giã có lợi thế lớn về mạng lưới giao thông đường bộ, đường sắt và đường thủy. Định hướng kinh tế của xã tập trung phát triển nông - lâm nghiệp sinh thái kết hợp với tiểu thủ công nghiệp và dịch vụ nông thôn. Địa phương hiện có 5 hợp tác xã (HTX) dịch vụ nông nghiệp, 33 hộ kinh doanh vật tư nông nghiệp và 87 trang trại chăn nuôi.

ẢNH: XÃ TRUNG GIÃ

Sản xuất lúa vẫn đóng vai trò chủ đạo, chiếm 91,2% diện tích đất nông nghiệp (1.635,5 ha) với năng suất đạt 56,9 tạ/ha, tỷ lệ cơ giới hóa làm đất đạt 92% và thu hoạch đạt 87%. Để gia tăng giá trị sản phẩm, xã đã từng bước phát triển các vùng chuyên canh chè (200 ha), dược liệu (20 ha), chuối VietGAP và rau hữu cơ. Ở lĩnh vực chăn nuôi và thủy sản, địa phương ghi nhận sự chuyển dịch sang các đối tượng đặc sản như gà đen, chồn hương, tôm càng sen, nuôi cá lồng bè sông Công (60 tấn/năm) và mô hình liên kết nuôi dế xuất khẩu sang Nhật Bản.

Thực hiện Nghị quyết số 53/2025/NQ-HĐND của HĐND thành phố, UBND xã Trung Giã đã ban hành những cơ chế nhằm hỗ trợ nông dân, thu hút vốn đầu tư vào cơ giới hóa, ứng dụng công nghệ cao và xử lý phụ phẩm nông nghiệp. Công tác tuyên truyền được thực hiện thường xuyên 2 - 3 bản tin/tuần trên hệ thống đài truyền thanh xã và qua các hội thảo chuyên đề.

Tính đến tháng 10.2026, xã đã giải ngân gần 460 triệu đồng hỗ trợ cấy lúa bằng máy (115 ha), phun thuốc bằng thiết bị bay không người lái (62,2 ha), sử dụng chế phẩm xử lý phụ phẩm cây trồng (90 ha) và công triển khai tại các thôn (166,5 ha).

Ngoài ra, trước thiệt hại do bão số 10 và 11 năm 2025, xã đã chi hơn 7,11 tỉ đồng từ nguồn ngân sách dự phòng để hỗ trợ người dân khôi phục sản xuất. Năm 2026, địa phương tiếp tục hướng dẫn kê khai hồ sơ hỗ trợ thiên tai và chưa phát sinh công trình xây dựng trên đất nông nghiệp theo Nghị quyết 38/2025/NQ-HĐND.

ẢNH: XÃ TRUNG GIÃ

Những "điểm nghẽn" cần tháo gỡ

Tuy nhiên, UBND xã Trung Giã cũng thẳng thắn nêu những khó khăn khiến việc tiếp cận chính sách còn hạn chế.

Trong đó, về trồng trọt và quy hoạch, do chưa được phê duyệt vùng lúa tập trung cho năm 2026 nên xã chưa áp dụng được mức hỗ trợ 50% kinh phí mua giống chất lượng cao. Mức hỗ trợ phun thuốc bằng drone còn thấp (9.000 đồng/ha) và bị cản trở bởi hệ thống đường dây điện, cây xanh. Vùng rau hữu cơ mới tập trung được 3,5 ha, chưa đạt tiêu chí tối thiểu 10 ha.

Về cơ giới và hạ tầng, các HTX nông nghiệp thiếu nguồn lực mua máy móc; chính sách hỗ trợ lãi suất yêu cầu tài sản thế chấp trong khi ngân sách xã không đủ bù 50% tiền mua máy cấy. Mô hình nhà màng, nhà lưới đòi hỏi diện tích từ 5.000 m² trở lên, trong khi hộ dân khó mở rộng do thiếu quỹ đất công ích. Các vùng trồng chuối, đu đủ, chè VietGAP thiếu quy hoạch chi tiết và bị ảnh hưởng bởi thiên tai nên diện tích bị thu hẹp.

Về chăn nuôi và thủy sản, hoạt động chăn nuôi chủ yếu nhỏ lẻ trong khu dân cư, không đạt ngưỡng tối thiểu từ 30 - 100 đơn vị vật nuôi để nhận hỗ trợ xử lý môi trường hay công nghệ cao. Việc thiếu khoảng cách an toàn sinh học, thiếu giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, hợp đồng thuê đất dài hạn (tối thiểu 5 năm), giấy phép xây dựng chuồng trại và thiếu vốn đối ứng (tối thiểu 50%) khiến người dân không thể hoàn thiện hồ sơ thụ hưởng.

Để tháo gỡ các nút thắt trên, UBND xã Trung Giã đề xuất Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cùng các ban, ngành xem xét xây dựng gói tín dụng ưu đãi hoặc hỗ trợ trực tiếp ngân sách cho các HTX đầu tư máy móc; nâng mức hỗ trợ và tập huấn kỹ thuật bay drone.

Đối với đất đai và quy hoạch, địa phương đề xuất hạ mức diện tích tối thiểu đối với mô hình nhà màng, nhà lưới; cho phép dồn đổi đất linh hoạt. Về chăn nuôi và nguồn vốn, UBND xã Trung Giã đề xuất giảm ngưỡng quy mô vật nuôi tối thiểu đối với khu vực sản xuất nhỏ lẻ; quy hoạch quỹ đất công xa khu dân cư để xây dựng khu chăn nuôi tập trung…

Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.