Gỗ theo nhau lìa rừng

Cái "danh" ấy vang đến tận bây giờ với một vị phó chủ tịch huyện bị bắt giam do dính dáng đường dây phá rừng nguyên sinh.

Xe Minkhơ, phương tiện chở gỗ lậu

Đêm nào như đêm nấy, ngã ba Thành Mỹ sôi nổi hẳn với cơ man gỗ. Danh mộc, thiết mộc loại gì cũng có. Ở đó, các lái gỗ tự do bàn thảo như hội Bàn Đào. Xe Minkhơ, xe tải, xe trâu tung tăng chở gỗ, chẳng sợ ai bắt, ai dòm. Mà nếu có, sẵn sàng bị thịt! Giờ đây, tôi ghé ngang Thành Mỹ, ngược đường Hồ Chí Minh ra Đông Giang, chỉ 18 km từ trạm kiểm lâm Nam Giang đến trạm kiểm lâm Tà Lơ bên cầu sông Bung đã chứng kiến bao nhiêu cảnh chở gỗ ì xèo. Ở đây, nhiều nhất là xe Minkhơ nhập từ thời Liên Xô. Có xe phủ bạt nilon, xe phủ cành cây héo hoặc xe mới cáu đậu bên đường, không cần che giấu. Ngoài xe còn có trâu. Nhiều chú trâu mập mạp, khỏe khoắn đang phơi mình dưới mưa rây ven rừng, chờ làm "nhiệm vụ". Công việc của chúng là kéo gỗ từ trong rừng, dưới thung sâu lên đường nhựa. Sau đó, gỗ được xeo lên xe, xe nổ máy thẳng hướng Thành Mỹ, Nam Giang. Thi thoảng, có một hai cô gái như người thành thị, đứng ngong ngóng vào rừng. Một lúc, lại thấy xe chở cỏ và xăng chạy lên từ Thành Mỹ, đặt sẵn ở cửa rừng. Xăng cho xe, cỏ cho trâu, còn các cô gái này làm gì ở đây?

Đã từ lâu, 18 km này được mệnh danh "cung đường lâm tặc". Trước khi mở rộng đường Hồ Chí Minh, toàn xe bò vàng, xe be hoành hành. Nay, xe Minkhơ và xe tải quá đát tung hoành. Nhiều vụ bắt bớ, cả gỗ cả xe và cả người đã diễn ra. Nhiều cuộc điện thoại đe dọa kiểm lâm "không còn chỗ đội mũ" cũng đã diễn ra. Chí ít, là xé tập vở của con cái các chủ rừng, các kiểm lâm viên thay lời hăm dọa "hãy để bọn tao yên". Hầu hết đội quân Minkhơ xuất phát từ vùng có tục danh Đá Trắng. Vách núi dựng đứng, không đất đai canh tác, người dân chỉ có thể chăn nuôi và cưỡi xe, dắt trâu lên rừng trộm gỗ. "Cái khó là ở chỗ đó, lại khó là mỗi vụ chở gỗ trị giá không đủ mức để phạt hình sự, còn phạt hành chánh thì không ăn thua", một kiểm lâm viên thổ lộ.

 

Hồi còn làm đường Hồ Chí Minh, tôi đã nhiều lần chứng kiến cảnh gỗ lìa rừng. Tầm trưa trở đi, hàng đoàn Minkhơ chở gỗ từ đoạn giáp ranh huyện Đông Giang xuôi hướng Thành Mỹ. Chiếc Minkhơ lụ khụ vậy mà cõng từng đoạn gỗ dài hết một làn đường và to bằng nửa thùng phuy. Có lần, tôi tận mắt thấy một chiếc xe đang chạy bị gãy làm đôi, người chở gỗ bị gỗ đè, chết ngay tại chỗ. Sau vụ đó, trên cung đường hình thành vài điểm tập kết gỗ, xe tải của đầu nậu canh giờ, lên chở về. Đó là những chiếc xe đã thanh lý, cho vào nghĩa địa nhưng đầu nậu mua lại, giữ nguyên biển số và tên đơn vị, đưa lên rừng. Tất nhiên không để chở người. Kiểm lâm Đông Giang có lần dùng mô tô truy đuổi, bị lâm tặc lăn gỗ xuống, ngáng đường, làm mô tô và hai kiểm lâm viên lộn nhào, may mà chỉ bị thương. Độ nào, kiểm lâm làm gắt quá, lâm tặc cho gỗ kết bè thả xuôi sông Bung. Đến điểm hẹn, trâu lại kéo gỗ lên bờ. Độc hơn, đầu nậu bắn tin cho biết điểm tập kết gỗ trong rừng, kiểm lâm ì ạch kéo ra, đưa về xuôi bán đấu giá, rồi đầu nậu xuất hiện công khai, mua lại.

Cách nay vài năm, tôi dự một hội thảo nóng về truy quét lâm tặc, bảo vệ rừng ở Quảng Nam. Một vài người là cán bộ kiểm lâm trong hội thảo ấy giờ đây đã chết vì trọng bệnh hoặc đã thuyên chuyển hoặc bị bắt giam, ra khỏi ngành trong khi đội quân Minkhơ đến từ Thành Mỹ vẫn còn nguyên đó.

Công an huyện Nam Giang từng tịch thu cả trăm xe Minkhơ, biến thành sắt vụn nhưng rồi đâu hoàn đấy. Hằng ngày trên "cung đường lâm tặc", gỗ vẫn cứ lìa rừng dù ở hai đầu có hai trạm kiểm lâm.

Cựu phó chủ tịch huyện bị bắt đã được thả về, còn dân Đá Trắng, lâu nay lấy gỗ để thoát nghèo, chẳng lẽ đến giờ vẫn chưa khá hơn?

Đ.N.K