Góc nhìn chuyên gia: Tiến bộ khoa học trong phòng ngừa RSV bảo vệ trẻ nhũ nhi

Một khi trẻ đã mắc RSV, mọi diễn tiến đều khó lường

Theo các thống kê và nghiên cứu được chia sẻ tại hội thảo, RSV là tác nhân hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới như viêm tiểu phế quản, viêm phổi khiến trẻ nhỏ phải nhập viện. Khi nhiễm RSV, một số trường hợp trẻ có thể gặp biến chứng suy hô hấp, cần thở oxy hoặc thở máy, thậm chí là điều trị tích cực. Đáng chú ý, dữ liệu thực tế đã phản ánh có đến hơn 60% trẻ nhiễm RSV và phải điều trị tại khoa hồi sức tích cực, cần thở máy cũng như khoảng 57% trường hợp tử vong liên quan đến RSV trên toàn cầu đều là những trẻ sinh đủ tháng và hoàn toàn khỏe mạnh trước đó.

Song song đó, RSV còn là loại virus có tính lây lan cao trong cộng đồng. Báo cáo cho thấy, RSV là tác nhân của hơn 60% các trường hợp nhiễm trùng hô hấp cấp tính ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ trên toàn thế giới, vượt qua cả cúm và bệnh phế cầu, đồng thời có khả năng lây lan cao hơn so với hầu hết các virus gây bệnh phổ biến khác khi cứ 10 trẻ thì trong đó có 9 trẻ mắc RSV vào 2 năm đầu đời. Đáng lo ngại là trong 5 trẻ nhiễm RSV ở 2 năm đầu đời thì có một trẻ cần chăm sóc y tế ngoại viện.

Lý giải nguyên nhân việc phòng ngừa bệnh do RSV ở trẻ dưới 1 tuổi đang trở thành mối quan tâm lớn, tại hội thảo, các chuyên gia y tế cho biết hệ miễn dịch của trẻ dưới 1 tuổi vẫn đang trong quá trình dần hoàn thiện nên khó tạo ra đáp ứng miễn dịch hiệu quả khi tiếp xúc với RSV. Thêm vào đó, với đường thở chỉ bằng ½ so với người lớn dẫn đến dễ bị tắc nghẽn bởi dịch nhầy, việc nhiễm RSV có thể khiến trẻ bị tổn thương đáng kể đường hô hấp dưới. Nếu nhiễm RSV nặng trong năm đầu đời, trẻ sẽ tăng nguy cơ bị các đợt khò khè tái đi tái lại, hen suyễn, giảm chức năng phổi lâu dài, đồng thời tăng tỉ lệ đi khám bệnh và cần điều trị y tế nhiều hơn trong các năm sau đó so với các trẻ không bị nhiễm RSV trong giai đoạn nhũ nhi.

TTND-GS-TS-BS Trần Minh Điển - Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Chủ tịch Hội Nhi khoa Việt Nam cho biết: "RSV không phải là một tác nhân mới, nhưng gánh nặng mà RSV gây ra ở trẻ nhũ nhi vẫn là một vấn đề rất đáng quan tâm. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây nhiễm trùng hô hấp dưới ở trẻ nhũ nhi trên toàn cầu. Điều quan trọng là chúng ta không dễ dự đoán trẻ nào sẽ diễn tiến nặng khi nhiễm RSV. Những trường hợp RSV nặng không chỉ xảy ra ở trẻ sinh non hay trẻ có bệnh nền; một tỷ lệ lớn trẻ phải nhập viện do RSV vốn là những trẻ khỏe mạnh và sinh đủ tháng".

Cơ chế bảo vệ trực tiếp của kháng thể đơn dòng

Trước mức độ phổ biến và gánh nặng do RSV gây ra cho trẻ dưới 1 tuổi cùng gia đình, các chuyên gia đã thảo luận về những phương pháp hiệu quả giúp dự phòng bệnh do RSV, bao gồm tiêm chủng cho phụ nữ mang thai và sử dụng kháng thể đơn dòng bảo vệ trực tiếp cho trẻ ngay từ khi sinh ra. Nổi bật tại phiên thảo luận, TS-BS Phan Hữu Phúc - Phó giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Tổng thư ký Hội Nhi khoa Việt Nam đã trình bày các nghiên cứu lâm sàng về kháng thể đơn dòng Nirsevimab, một giải pháp mới phòng RSV cho tất cả trẻ dưới 1 tuổi được Bộ Y tế Việt Nam cấp phép sử dụng từ năm 2025.

Giải thích cơ chế hoạt động của vắc xin và kháng thể đơn dòng - một khái niệm còn mới mẻ đối với nhiều phụ huynh, TS-BS Phan Hữu Phúc cho biết: "Vắc xin giống như "người huấn luyện", giúp cơ thể từng bước học cách chống lại tình trạng nhiễm trùng. Phương pháp này thường cần vài tuần để phát huy hiệu quả. Khả năng tạo kháng thể sẽ phụ thuộc vào hệ miễn dịch của người được tiêm. Kháng thể đơn dòng lại giống như "người bảo vệ có sẵn", có thể bắt tay vào bảo vệ sớm cho trẻ ngay sau khi tiêm mà không cần thời gian để "huấn luyện" hệ miễn dịch".

Hội Nhi khoa Việt Nam cũng đã soạn thảo và đăng tải tài liệu "Hướng dẫn sử dụng Nirsevimab trong thực hành lâm sàng - Các câu hỏi thường gặp (2026)" trên website của Hội để giúp các Nhân viên Y tế có thêm tài liệu tham khảo khi thực hành lâm sàng.

Hiểu và chủ động phòng ngừa RSV không chỉ bảo vệ trẻ từ sớm, hạn chế nguy cơ nhập viện, từ đó giảm đáng kể chi phí khám chữa bệnh, thuốc men và thời gian điều trị, mà ở góc độ xã hội, việc này còn góp phần giảm tải gánh nặng cho các cơ sở y tế trong mùa cao điểm bệnh hô hấp, giúp nguồn lực được phân bổ hiệu quả và nâng cao chất lượng chăm sóc cho những trường hợp cần thiết.