Gửi giấy tờ, tài liệu mà shipper làm lộ, trách nhiệm pháp lý ra sao?

Sáng 17.10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo luật Bưu chính sửa đổi. Đề cập đến quy định về các loại vật phẩm, hàng hóa không được gửi qua mạng bưu chính, đại biểu Nguyễn Minh Đức, Phó chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, cảnh báo tình trạng các đối tượng lợi dụng kẽ hở trong việc kiểm soát bưu gửi, vật phẩm, hàng hóa để thực hiện hành vi phạm tội.

ẢNH: QUOCHOI.VN

Hiện dự thảo quy định 2 nhóm vật phẩm, hàng hóa không được gửi qua mạng bưu chính, gồm hàng hóa bị cấm và hàng hóa không đáp ứng các điều kiện theo quy định về xuất khẩu, nhập khẩu của nước nhận.

Song, theo ông Đức, nếu chỉ quy định vật phẩm, hàng hóa không được gửi qua mạng bưu chính mà không giao Chính phủ hướng dẫn cụ thể sẽ phát sinh nhiều khó khăn. Do đó, ông đề nghị rà soát, hoàn thiện quy định và bổ sung nhóm vật phẩm, hàng hóa gửi qua dịch vụ bưu chính có điều kiện, trong đó có các điều kiện về quản lý nhà nước, an ninh, trật tự.

Đồng thời, cần quy định rõ thẩm quyền của Bộ trưởng Bộ KH-CN trong việc ban hành danh mục hàng hóa bị cấm, hàng hóa có điều kiện; hướng dẫn, liệt kê các quy định pháp luật của những nước mà Việt Nam đã ký kết, tham gia các điều ước quốc tế song phương và đa phương có liên quan.

"Nếu quy định chơi vơi sẽ rất khó khăn hoặc có thể dẫn đến nguy cơ là nhân viên bưu chính không biết từ chối hay chấp nhận việc gửi hàng hóa. Nếu như không có cơ sở để chứng minh rằng hàng hóa này có nghi ngờ bị cấm hoặc không được gửi thì vẫn có thể tạo ra lỗ hổng để tội phạm lợi dụng thực hiện hành vi gửi hàng hóa như ma túy, chất cấm khác qua đường bưu chính", ông Đức nêu.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cũng lưu ý khoảng trống pháp lý liên quan đến hoạt động vận chuyển hàng hóa, giấy tờ, tài liệu của các dịch vụ công nghệ, chẳng hạn các nền tảng giao hàng và đội ngũ shipper công nghệ, shipper tự do.

Lý do, theo ông, các dịch vụ này không chỉ vận chuyển hàng hóa thông thường mà còn nhận chuyển các loại vật phẩm, ấn phẩm, tài liệu và giấy tờ.

Đối với doanh nghiệp đăng ký hoạt động vận chuyển theo quy định, việc điều chỉnh được thực hiện theo các luật có liên quan. Tuy nhiên, có những doanh nghiệp không đăng ký dịch vụ bưu chính nhưng vẫn vận chuyển giấy tờ, tài liệu dưới hình thức đơn hàng hoặc bưu gửi. Vấn đề là "cơ sở pháp lý để điều chỉnh trách nhiệm của các bên chưa thật rõ ràng".

Đại biểu Nguyễn Minh Đức nêu: giấy tờ, tài liệu có thể chứa dữ liệu cá nhân, thông tin doanh nghiệp hoặc bí mật kinh doanh, nếu shipper tự ý mở, xem, đánh tráo tài liệu đó thì trách nhiệm pháp lý như thế nào để xử lý?

Trong khi đó, hoạt động vận chuyển hiện nay phần lớn dựa trên sự tin tưởng giữa người gửi và người nhận dịch vụ. Khi xảy ra rủi ro, việc xác định trách nhiệm và xử lý có thể gặp nhiều khó khăn.

Cho rằng "đây cũng là khoảng trống pháp lý cần được nghiên cứu", đại biểu đoàn TP.HCM đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát các văn bản pháp luật điều chỉnh lĩnh vực này, xác định những nội dung còn thiếu để nghiên cứu bổ sung vào dự thảo luật Bưu chính, nếu cần thiết.

ẢNH: QUOCHOI.VN

Thảo luận về dự thảo luật, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá, dự thảo đã có những bước đột phá, nhưng cũng còn một số điểm cần tiếp tục hoàn thiện. Đột phá lớn nhất là chuyển từ tiền kiểm, cấp phép sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu.

Song, Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, hậu kiểm chỉ hiệu quả khi có dữ liệu thực và cơ chế giám sát đủ mạnh. Nếu hệ thống chia sẻ dữ liệu giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý chưa hoàn thiện hoặc tiêu chí mức độ rủi ro còn chung chung thì hậu kiểm dễ trở thành hình thức hoặc tạo gánh nặng đột xuất cho doanh nghiệp.

Cũng theo Chủ tịch Quốc hội, cần bổ sung tiêu chí định lượng rõ ràng hơn; làm rõ trách nhiệm của các chủ thể trong chuỗi nhiều tầng trong lĩnh vực bưu chính.

Đồng thời, định danh truy vết hàng hóa gửi quản lý theo rủi ro, nền tảng của bưu chính số. Mỗi bưu kiện gửi được gắn mã định danh duy nhất từ lúc chấp nhận, duy trì suốt hành trình thu thập thông tin người gửi theo mức độ rủi ro.