Hà Nội: Điểm sáng trong chuyển đổi xanh với mô hình phân loại rác tại nguồn

Nhằm hướng tới mục tiêu giảm thiểu ô nhiễm môi trường, xây dựng đô thị "sáng - xanh - sạch - đẹp" và thực hiện cam kết phát thải ròng bằng 0, UBND phường Cửa Nam (Hà Nội) vừa ban hành kế hoạch triển khai thực hiện Kế hoạch số 254/KH-UBND.

ẢNH: THANH HỒNG

Ngay sau đó, Công ty TNHH MTV Môi trường Đô thị Hà Nội (URENCO) đã phối hợp cùng chính quyền địa phương chính thức khởi động chương trình thí điểm sử dụng túi tiêu chuẩn và xe điện 3 bánh chuyên dùng thu gom rác tại Tổ dân phố (TDP) Lê Thánh Tông, đánh dấu bước tiến quan trọng trong công tác quản lý chất thải rắn sinh hoạt theo cơ chế hiện đại và bền vững tại trung tâm Hà Nội.

Đột phá từ chiếc túi tiêu chuẩn và công nghệ thu gom hiện đại

Điểm đặc sắc của đợt thí điểm lần này là việc áp dụng phương thức thu gom bằng "túi tiêu chuẩn" kết hợp phương tiện vận chuyển xanh. Tại TDP Lê Thánh Tông - nơi được chọn làm địa bàn thử nghiệm với hơn 500 hộ dân và hộ kinh doanh, mỗi hộ gia đình và cơ sở sản xuất sẽ được cấp phát túi định kỳ 1 lần/tháng, tương ứng với định mức 1 túi/ngày.

Túi tiêu chuẩn có màu xám trong, làm từ chất liệu nhựa PE/HDPE/LLDPE phối trộn vật liệu tái chế, thiết kế quai xách chống rò rỉ. Đối với hộ gia đình, loại túi 10 lít (chứa khoảng 5kg) được đưa vào sử dụng, trong khi các hộ kinh doanh sử dụng túi loại 40 lít (chứa khoảng 10kg).

Mặt ngoài của túi được in logo nhận diện, tích hợp mã QR tra cứu thông tin cùng các hướng dẫn phân loại và khung giờ thu gom. Mã vạch/QR này còn giúp cơ quan quản lý kiểm soát nguồn phát hành, hạn chế tối đa việc sử dụng túi giả hay không đúng quy chuẩn.

Song song với túi tiêu chuẩn, 3 xe điện chuyên dùng đã được đưa vào vận hành để tiếp nhận trực tiếp rác thải từ người dân theo tuyến và khung giờ quy định. Xe điện nhỏ gọn, không xả thải CO2, linh hoạt di chuyển trong các ngõ ngách, thu gom rác từ điểm phát sinh và đưa về điểm chuyển tải sang xe cuốn ép chuyên dụng (bố trí tại khu vực bãi đỗ xe bus Trần Khánh Dư).

Phương pháp này giúp xóa bỏ hoàn toàn các điểm tập kết rác tự phát, giảm thiểu thời gian lưu rác trên đường phố và hạn chế ô nhiễm tiếng ồn.

ẢNH: THANH HỒNG

Phân loại rác 4 nhóm và nguyên tắc "người xả nhiều trả nhiều"

Chương trình hướng tới mục tiêu thay đổi nhận thức, chuyển từ thói quen vứt rác hỗn hợp sang phân loại triệt để ngay tại hộ gia đình.

Rác thải sinh hoạt được hướng dẫn chia thành 4 nhóm cụ thể, trong đó chất thải tái chế, tái sử dụng (giấy, nhựa, kim loại...) được đựng riêng trong bao bì dễ nhận diện. Người dân có thể bàn giao cho xe thu gom của URENCO 2, mang đến điểm thu gom tập trung (1 ngày/tuần) hoặc bỏ vào thùng phân loại 3 ngăn bố trí tại các vị trí cố định (như 2 Đặng Thái Thân, 13 Phan Huy Chú, 11 Trần Quốc Toản, 46 Hàm Long).

Chất thải cồng kềnh (giường, tủ, bàn ghế cũ...) sẽ được thu gom miễn phí vào sáng thứ 7 hàng tuần tại các điểm tập kết quy định (11 Trần Quốc Toản, 13 Phan Huy Chú, 12 Trần Bình Trọng) để đưa đi xử lý nghiền tại Chi nhánh Cầu Diễn. Trường hợp thu gom tại nhà sẽ thỏa thuận kinh phí với URENCO 2.

Chất thải nguy hại sinh hoạt (pin củ, thiết bị điện tử hỏng...), người dân mang bỏ vào các thùng rác chuyên dụng đặt tại trụ sở Đảng ủy - HĐND phường (21 Bà Triệu), trụ sở MTTQ phường (27 Lê Thánh Tông) hoặc hệ thống thùng rác 3 ngăn.

Chất thải còn lại (bao gồm chất thải thực phẩm) phải gạn bỏ nước, đóng gói gọn gàng trong túi tiêu chuẩn được cấp. Hộ gia đình chuyển giao sau 20 giờ và các cơ sở kinh doanh, văn phòng chuyển giao sau 22 giờ.

Mô hình thí điểm túi tiêu chuẩn chính là bước đệm để Hà Nội tiến tới lộ trình thu phí dịch vụ vệ sinh môi trường theo khối lượng chất thải (thay vì thu bình quân đầu người như trước đây). Cơ chế này áp dụng nguyên tắc "người xả ít trả ít, người xả nhiều trả nhiều", tạo động lực kinh tế trực tiếp khuyến khích cộng đồng chủ động giảm thiểu rác thải, tăng cường tái chế.

Để kế hoạch đạt hiệu quả cao nhất, UBND phường Cửa Nam triển khai lộ trình cụ thể theo từng giai đoạn. Cụ thể giai đoạn 1 từ 20.9 - 31.12 thí điểm tại TDP Lê Thánh Tông với nguồn túi do URENCO tài trợ.

Giai đoạn 2 (năm 2027), trong 6 tháng đầu năm 2027, tiếp tục duy trì và đánh giá, rút kinh nghiệm từ các dữ liệu thực tế tại TDP Lê Thánh Tông. Đến quý 3 và quý 4/2027, mô hình sẽ được nhân rộng đồng bộ trên toàn bộ địa bàn phường Cửa Nam.

* Bài viết có sự phối hợp của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội.