Hàng ngàn cây sâm Ngọc Linh di thực sinh trưởng kém, có nơi chết sạch

Mạnh Cường
Mạnh Cường
Các mô hình trồng thử nghiệm, di thực sâm Ngọc Linh tại nhiều địa phương ở Quảng Nam cũ (nay thành phố Đà Nẵng) cho kết quả không như kỳ vọng, tỷ lệ cây sinh trưởng giảm mạnh theo thời gian, thậm chí có nơi toàn bộ cây bị chết.

Ngày 17.11, UBND thành phố Đà Nẵng ban hành quy chế quản lý, sử dụng chỉ dẫn địa lý "Ngọc Linh" đối với sản phẩm sâm củ.

Theo đó, khu vực sản xuất sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý này gồm 4 xã Trà Linh, Nam Trà My, Trà Leng và Trà Tập (thuộc huyện Nam Trà My, tỉnh Quảng Nam cũ).

Đáng chú ý, những địa phương từng triển khai các mô hình trồng thử nghiệm, di thực sâm Ngọc Linh đều không nằm trong khu vực được cấp chỉ dẫn địa lý nói trên.

Hàng ngàn cây sâm Ngọc Linh di thực sinh trưởng kém, có nơi chết sạch- Ảnh 1.

Sâm Ngọc Linh được trồng ở độ cao hơn 2.000 m so với mực nước biển ở xã Trà Linh

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Theo báo cáo kết quả trồng thử nghiệm, di thực sâm Ngọc Linh của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Quảng Nam cũ, năm 2021, tỉnh đã bố trí 7 mô hình tại 4 huyện Bắc Trà My, Tây Giang, Nam Giang và Phước Sơn. Đến tháng 9.2022, địa phương tiếp tục triển khai thêm 2 mô hình tại huyện Núi Thành và Tiên Phước.

Mỗi mô hình được bố trí 1.000 cây sâm Ngọc Linh, riêng Phước Sơn có 2 mô hình, mỗi mô hình 500 cây.

Khả năng thích nghi của sâm Ngọc Linh tại các khu vực di thực khá thấp

Tuy nhiên, kết quả theo dõi cho thấy khả năng thích nghi của sâm Ngọc Linh tại các khu vực di thực khá thấp và suy giảm rõ rệt theo thời gian. Với các mô hình triển khai năm 2021, tỷ lệ cây phát triển thân, lá sau ngủ đông trong năm đầu dao động từ 1 - 65,6%. Sang năm thứ hai, tỷ lệ này giảm còn 4,3 - 41,5%; đến năm thứ 3 chỉ còn 0 - 8,6%.

Tình hình tại 2 mô hình triển khai năm 2022 ở Núi Thành và Tiên Phước cũng không khả quan. Tại Núi Thành, sau một năm di thực, tỷ lệ cây phát triển thân, lá đạt 14,1%, nhưng đến năm thứ hai giảm còn 6,7%. Trong khi đó, toàn bộ cây sâm tại mô hình ở Tiên Phước đã chết.

Không chỉ tỷ lệ sống và phát triển thấp, chất lượng sinh trưởng của cây sâm di thực cũng có sự chênh lệch lớn so với vùng trồng gốc. Sau 3 năm, chiều cao trung bình của cây sâm tại các mô hình di thực chỉ khoảng 4,5 - 6 cm, trong khi cây trồng cùng thời điểm tại Nam Trà My đạt khoảng 25 cm.

Đặc biệt, trọng lượng củ sâm tại các mô hình di thực chỉ đạt trung bình 2,5 - 3,5 gram/củ, bằng khoảng 15 - 25% so với củ sâm tại vùng trồng Nam Trà My (trung bình khoảng 15 gram/củ).

Hàng ngàn cây sâm Ngọc Linh di thực sinh trưởng kém, có nơi chết sạch- Ảnh 2.

Trong tổng số 8.000 cây sâm được di thực, chỉ có 8 cây ra hoa

ẢNH: MẠNH CƯỜNG

Trong tổng số 8.000 cây sâm được di thực, chỉ có 8 cây ra hoa, chiếm tỷ lệ 0,1%. Trong đó, mô hình tại xã Phước Lộc có 7 cây ra hoa, mô hình của Trung tâm Kỹ thuật nông nghiệp huyện Tây Giang có 1 cây. Tuy nhiên, cả 8 cây đều không hình thành quả.

Trước kết quả trên, từ tháng 2.2025, tỉnh Quảng Nam đã cho kết thúc 7 phương án di thực được triển khai. Riêng mô hình tại Núi Thành được tiếp tục theo dõi trong năm 2025 nhưng cũng được đánh giá không hiệu quả.

Một lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng cho biết nhìn chung các mô hình di thực sâm Ngọc Linh không đạt hiệu quả như kỳ vọng. Đến nay, trong số các khu vực từng triển khai di thực, chỉ có khu vực núi Ngọc Lum Heo, thuộc xã Phước Lộc cũ (nay là xã Phước Thành), được đánh giá có triển vọng.

Đà Nẵng ban hành quy chế quản lý, sử dụng chỉ dẫn địa lý sâm Ngọc Linh

UBND thành phố Đà Nẵng vừa ban hành quyết định về quy chế quản lý, sử dụng chỉ dẫn địa lý "Ngọc Linh" đối với sản phẩm sâm củ trên địa bàn thành phố.

Theo quy chế, sản phẩm được mang chỉ dẫn địa lý "Ngọc Linh" phải là sâm củ (Panax vietnamensis Ha et Grushv.) có độ tuổi từ 4 năm trở lên, được trồng trong khu vực địa lý được bảo hộ và đáp ứng các tính chất, chất lượng đặc thù theo quy định.

Khu vực sản xuất sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý "Ngọc Linh" thuộc địa bàn 4 xã gồm Trà Linh, Nam Trà My, Trà Leng và Trà Tập. Phạm vi này được xác định trên cơ sở khu vực địa lý đã được Cục Sở hữu trí tuệ đăng ký bảo hộ theo quyết định năm 2018.

Đáng chú ý, quy chế quy định cụ thể điều kiện, thành phần hồ sơ và quy trình ghi nhận quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý "Ngọc Linh" đối với các tổ chức, cá nhân sản xuất sâm củ.

Theo đó, các chủ thể muốn được ghi nhận quyền sử dụng phải có sản phẩm đáp ứng đầy đủ yêu cầu về độ tuổi, khu vực trồng, tính chất và chất lượng đặc thù. Việc ghi nhận được thực hiện trên cơ sở hồ sơ đăng ký và biên bản kiểm tra hồ sơ.

Hồ sơ đề nghị ghi nhận quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý phải thể hiện đầy đủ thông tin về nguồn gốc giống sâm, địa điểm, vị trí và diện tích trồng; số lượng cây hiện có theo từng năm trồng, độ tuổi cũng như tình trạng phân lô của vườn sâm.

Đặc biệt, bảng kê khai hiện trạng vườn sâm phải có xác nhận của UBND cấp xã nơi có vườn sâm. Đây là cơ sở để kiểm tra, xác định nguồn gốc và hiện trạng vùng trồng, hạn chế tình trạng sử dụng chỉ dẫn địa lý không đúng quy định.

Bạn không thể gửi bình luận liên tục. Xin hãy đợi
60 giây nữa.