Hậu quả khôn lường của tình trạng bất dung nạp sữa ở trẻ nhỏ

Tình trạng này kéo dài sẽ dẫn đến những hậu quả rất nặng nề cho trẻ như suy yếu hệ miễn dịch, suy dinh dưỡng, chậm phát triển về cả trí tuệ lẫn thể chất. Xung quanh vấn đề này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với TS-BS Nguyễn Anh Tuấn - giảng viên bộ môn Nhi Đại học Y Dược TP.HCM, Thư ký Chi hội Tiêu hóa nhi Việt Nam

* PV: Xin TS cho biết, thế nào là hiện tượng bất dung nạp sữa ở trẻ nhỏ. Khi gặp phải tình trạng này, trẻ sẽ có những biểu hiện như thế nào?

- TS-BS Anh Tuấn: Nhìn chung “bất dung nạp sữa” là tình trạng trẻ có những phản ứng bất lợi với các thành phần dưỡng chất của sữa bao gồm: không hấp thu hết đường lactose và dị ứng đạm sữa. Trong trường hợp bất dung nạp lactose do thiếu men lactase ở bờ bàn chải ruột có thể do bẩm sinh hoặc mắc phải do tiêu chảy kéo dài, suy dinh dưỡng. Vì vậy, kém hấp thu lactose là biểu hiện của không dung nạp lactose và phụ thuộc sự mất cân bằng giữa lượng lactose tiêu hóa và khả năng thủy phân của men lactase. Riêng với trường hợp dị ứng đạm sữa (dị ứng protein sữa) thì đây là một trong những dị ứng thức ăn thường gặp nhất ở trẻ nhỏ. Đối với trường hợp bất dung nạp sữa, đôi khi cha mẹ cũng dễ bỏ qua vì nhầm lẫn với các bệnh khác. Trẻ sơ sinh hay vài tháng tuổi bị dị ứng sữa bò sẽ có biểu hiện nôn ói, tiêu chảy, tiêu ra máu hoặc nổi mẩn đỏ trên da hay sưng môi... ngay khi mới bú sữa bò một vài lần đầu. Hoặc trẻ có thể bị thở khò khè, da xanh, môi tái. Ngoài ra, các triệu chứng như đầy hơi, chậm lớn, thậm chí táo bón cũng có thể là biểu hiện của bất dung nạp sữa.

* PV: Hiện tượng bất dung nạp sữa ở trẻ nhỏ sẽ ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển toàn diện của trẻ, thưa TS?

Để hiểu rõ hơn về hiện tượng khi uống sữa trẻ gặp các vấn đề như nôn trớ, đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy, táo bón, lác sữa... cha mẹ có thể đăng ký tham dự hội thảo "Bất dung nạp sữa ở trẻ nhỏ: nguyên nhân và giải pháp" vào ngày 12.9 tại TP.HCM theo số hotline 19001519 hoặc e-mail: batdungnapsua@gmail.com.

- TS-BS Anh Tuấn: Khi gặp phải tình trạng dị ứng đạm sữa bò và không hấp thu hết đường lactose sẽ khiến trẻ kém bú, kém ngủ, chậm lớn, thiếu máu thiếu sắt và ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển thể lực, trí tuệ của trẻ. Nếu không được phát hiện kịp thời, điều trị và điều chỉnh chế độ ăn thích hợp, nguy cơ trẻ suy dinh dưỡng là khó tránh khỏi và còn kéo theo nhiều hệ lụy khác do sức đề kháng kém đi. Cụ thể hơn, trong trường hợp trẻ bị dị ứng sữa nếu phụ huynh không có hướng xử trí kịp thời thì hậu quả sẽ khôn lường. Hậu quả đầu tiên là trẻ sẽ bị phát triển dị ứng đa thức ăn. Lúc này không chỉ có sữa mà bất cứ loại thức ăn nào từ thịt, tôm, cá, trứng, đậu... khi bé sử dụng đều có thể gây nên dị ứng. Bệnh chàm cũng dễ xảy ra với trẻ mắc phải tình trạng dị ứng sữa. Các bệnh mãn tính như hen suyễn, viêm mũi dị ứng cũng dễ xuất hiện. Ngoài ra trẻ còn bị thiếu máu và suy dinh dưỡng. Nguy hiểm hơn có thể có những trường hợp bị sốc phản vệ dẫn tới tử vong.

* PV: Theo TS, khi trẻ có những biểu hiện của dị ứng sữa phụ huynh cần phải làm gì. Và giải pháp tối ưu nào nên áp dụng cho trẻ trong trường hợp này?

- TS-BS Anh Tuấn: Thấy trẻ có triệu chứng bất thường, không chỉ đơn thuần là triệu chứng ở hệ tiêu hóa mà cả các triệu chứng ở các cơ quan khác, nhất là có liên quan đến các cữ bú sữa bò, phụ huynh cần nhanh chóng cho trẻ đi khám tại các chuyên khoa để kịp thời chẩn đoán và xử lý thích hợp. Có thể dùng đạm đậu nành tinh chế giá trị sinh học cao để giúp trẻ tăng trưởng và phát triển như trẻ bình thường. Giải pháp tối ưu nên áp dụng cho trẻ được chẩn đoán tình trạng dị ứng sữa là không tiếp xúc với các thức ăn có nguồn gốc sữa bò vì các loại protein có trọng lượng phân tử cao từ bò chính là tác nhân gây nên dị ứng. Và một điều kiện tiên quyết để tránh những hậu quả nặng nề là cần điều trị hiện tượng dị ứng sữa bò càng sớm càng tốt. Các sản phẩm sữa đặc trị không chứa đường lactose là lựa chọn tốt nhất trong trường hợp trẻ không dung nạp được đường lactose của sữa. Cần giảm hoặc loại bỏ lactose ra khỏi thành phần dinh dưỡng hằng ngày.

Hoàng Hà